23 juni 2010

Na Breda, Utrecht en Tilburg was het donderdag 17 juni jl. Eindhoven dat een estafettebijeenkomst voor bestuurders, beleidsmakers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties organiseerde. Tijdens het dagvullende programma in het Temporary Art Centre (TAC) gingen ruim honderd aanwezigen aan de slag met de verschillende facetten van één allesomvattend thema: eigen kracht.    

Als er iemand weet hoe het is om met eigen kracht armoede en sociale uitsluiting te overwinnen, is het Ida Holman. In een heldere monoloog schetst ze hoe ze na een armoedige jeugd, een schooltijd vol pesterijen en een huwelijk met een ‘verkeerde’ man uiteindelijk voor zichzelf kiest. Sinds ze haar eigen verleden een plaatsje heeft gegeven, leidt Ida het leven dat ze wil leiden. Waarbij ze als ervaringsdeskundige armoedebeleid mensen ondersteunt die in een vergelijkbare situatie verkeren als zij vroeger. Een warm applaus is haar deel.    

Na de officiële overhandiging van het estafettestokje aan Lenie Scholten, de nieuwbakken wethouder Jeugd, Welzijn en Zorg, is het de Vlaamse Tine Van Regenmortel die tijdens haar lezing ‘Eigen kracht binnen empowerment’ een uitdagend kader schetst om naar sociale inclusie en kwetsbaarheid te kijken. Volgens de lector aan de Fontys Hogeschool, tevens onderzoeksleider bij het Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) en docent aan de faculteit sociale wetenschappen in Leuven, biedt verbreding van het perspectief extra ruimte en kansen om eigen kracht van zowel de doelgroep zelf als extern betrokkenen te vergroten. Te denken valt onder meer aan het inspelen op ervaringskennis, het empoweren van (hulp)organisaties zelf en het faciliteren van mensen in plaats van ze alles op een presenteerblaadje aan te bieden.  

Dan is het tijd voor actie en gaan deelnemers in groepen aan de slag om hun ‘eigen kracht’-top drie samen te stellen. Na terugkomst in de zaal is het inspiratrice Gerry die vertegenwoordigers van alle teams op het podium uitnodigt en vraagt hun nummers één, twee en drie bekend te maken. Termen die hoog scoren zijn onder meer ‘het ertoe doen’, ‘zelfontplooiing’, ‘gelijkwaardigheid’, ‘eigenwaarde’, ‘samenwerking’, ‘zelfvertrouwen’, ‘solidariteit’ en een thema dat op veel bijval mag rekenen: het bieden van meer ‘scharrelruimte’.

Na een gezamenlijke lunch, waarbij sommige deelnemers de lezing van Jan Schagen, auteur van het binnenkort te verschijnen boek ‘Arm, arm Eindhoven’ bezoeken en anderen een rondje maken over de Krachtenbraderie, volgen twee workshoprondes. Ook hier is het eigen kracht dat de agenda bepaalt. Zo vertellen vertegenwoordigers van de Eigen Kracht Centrale meer over het succes van de Eigen Kracht conferenties, wordt tijdens een panelgesprek de invloed van de huidige bezuinigingen op het armoedebeleid tegen het licht gehouden en staat een aantal deelnemers stil bij de vraag in hoeverre schulden het aanspreken van mensen op hun eigen kracht bemoeilijken.  

Voordat Humanitas-voorzitter Lodewijk de Waal in een afsluitende lezing zijn licht laat schijnen over de armoedesituatie in Nederland, maken deelnemers gezamenlijk de balans op. Wat kun je in het kader van eigen kracht doen? En: wie heb je daarvoor nodig? De oproep van Pieter Tankink van de Voedselbank Eindhoven tot meer lokale samenwerking, blijkt niet aan dovemansoren gericht. Krachtwerkers, de politiek, de gemeente, het onderwijs: allemaal zijn ze van plan de dialoog met Tankink én elkaar aan te gaan, tot grote blijdschap van armoedegezant Gerrie Vermeulen. Tijdens een laatste rondvraag is het Hugo Swinnen, senior onderzoeker bij het Verwey-Jonker Instituut, die Eindhoven en alle andere deelnemende steden oproept om de signalen van hogerhand die het lokale werk bemoeilijken gezamenlijk op te pakken en te delen met Den Haag en Europa.

En dat is iets waar ook Lodewijk de Waal zich in kan vinden. Tijdens een onderhoudende presentatie maakt hij zijn gehoor deelgenoot van zijn zorgen over de achterliggende bezuinigingen in de armoedeparagrafen van de partijprogramma’s van politiek Nederland. Toch is het volgens De Waal mogelijk de eigen kracht van mensen te versterken, zonder daarbij het precaire evenwicht tussen individuele verantwoordelijkheid en de vele maatschappelijke factoren uit het oog te verliezen. Zo pleit de oud-vakbondsman behalve voor de koppeling van uitkering en loon onder andere voor de herintroductie van het solidariteitsprincipe, het aanspreken van mensen op hun veerkracht, een meer evenwichtige lastenverdeling en het faciliteren van … meer scharrelruimte; met stip hét woord van deze dag.

---

De Eindhovense armoedemanifestatie was een onderdeel van de Stedenestafette, een reeks van 30 lokale manifestaties in heel Nederland over armoede en sociale uitsluiting. De Stedenestafette is een activiteit in het kader van het Europees Jaar van armoede en sociale uitsluiting 2010. Het is een initiatief van MOVISIE en het Verwey-Jonker Instituut, in samenwerking met de Sociale Alliantie, Divosa en Gemeente Utrecht. Het wordt gefinancierd door het project Erop af: Doen en delen! en de deelnemende gemeenten. www.stedenestafette.nl