Aandacht voor informele zorg is belangrijk voor docent, student en opleiding

Hoe geef je informele zorg een plek in de opleiding?
artikel - 9 oktober 2017

Informele zorg kan nog veel steviger worden ingebed in het onderwijs. Gastlessen, ervaringen van studenten en vooral een systemische aanpak kunnen daarbij helpen. Dat was de belangrijkste conclusie van een bijeenkomst die Movisie en Vilans organiseerden. Volgens de aanwezige docenten en studenten van diverse opleidingen gezondheidszorg en welzijn, is er nog een wereld te winnen.

Hogescholen blijken verschillend met het onderwerp informele zorg om te gaan. Op sommige hogescholen is informele zorg ingebed in het curriculum of stages, op andere hogescholen komt het onderwerp nauwelijks aan de orde. Als het aan de orde komt, gaat het over de brede scoop van informele zorg: van zorgcoöperaties tot vrijwilligerswerk en familiezorg. Het is belangrijk om studenten vanaf leerjaar 1 bewust te maken van dit wezenlijke onderdeel van onze participatiesamenleving, zodat zij als professional in spe de waarde van informele zorg(ers) zien en later ook kunnen inzetten in hun werk.

'Informele zorg dat zijn we allemaal'

Samenleving

Om informele zorg op de agenda van de opleiding en hogeschool te krijgen, is het nodig dat naast docenten en studenten ook naasten en vrijwilligers worden betrokken. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, want hoe krijg je een mantelzorger in de klas? Door het onderwerp goed te framen ontdek je veel mantelzorgers in de school: ‘Informele zorg dat zijn we allemaal.’ Iedereen heeft een netwerk en iedereen zorgt op enig moment in zijn of haar leven voor iemand anders. Het is een breed onderwerp dat de gehele samenleving beslaat. Haak daarom vooral aan bij bestaande activiteiten en breng de informele zorg-component aan. Nu krijgt het vaak bij introducerende vakken van de opleiding wel aandacht, maar in het 3e en 4e jaar minder. Voor mantelzorgende docenten en studenten geldt in de eerste plaats dat er een setting moet zijn waarin zij zich veilig voelen om hun verhaal te delen. Begrip, bewustwording en belangstelling dus. En zoals bij veel onderwerpen is het nuttig om een paar enthousiaste voorlopers te hebben die affiniteit met het onderwerp hebben en het breed in de opleiding en school aan de orde stellen.

Ideeën

Tijdens de bijeenkomst werden veel ideeën uitgewisseld om informele zorg beter op de agenda te krijgen van de opleiding.

  • Gastcolleges verzorgd door mantelzorgers: ook al is een gastles maar eenmalig, toch werkt dit goed. Een gastcollege heeft een grote impact omdat een mantelzorger aan de studenten het thema laat zien en ervaren.
  • Ervaringsmomenten creëren: door bijvoorbeeld bij iemand op bezoek te gaan of een eigen ervaring in de klas te laten vertellen, laten studenten en docenten ervaren wat mantelzorg is. Er over praten is belangrijk, maar het ervaren komt veel beter ‘binnen’.
  • Stimuleren van vrijwilligerswerk: als studenten zich graag inzetten voor hun naasten, stimuleer hen dan in het sociale domein, specifiek in de informele zorg, actief zijn. De Utrechtse organisatie Handje Helpen, die matches legt tussen vrijwilligers (waaronder studenten) en mensen met een psychische beperking, is hier een mooi voorbeeld van.
  • Afstudeerprojecten/stage helpen om de sociale kaart te leren kennen. Let er bij afstudeerprojecten op dat informele zorg integraal onderdeel is, sluit aan op de praktijk en neem de leefwereld van de mantelzorger en diens naaste als uitgangspunt. Leer ook als docent van stagebedrijven: nodig ze niet alleen maar op school uit, maar ga er ook zelf naar toe. Als het mogelijk is, probeer intervisie met praktijkbegeleiders te organiseren.

    'Er over praten is belangrijk, maar het ervaren komt veel beter binnen’

  • Integrale en systemische aanpak: geef informele zorg niet alleen in het eerste leerjaar een plek, maar ook in de andere leerjaren én in de stages. Ontwikkel met de docenten een systemische aanpak waarbij ook het werkveld wordt meegenomen.
  • Trainen van docenten: probeer op studiedagen van docenten aandacht te vragen voor het onderwerp. Ook al is de tijd hiervoor misschien beperkt, neem het onderwerp serieus.
  • Betrek vrijwilligers, mantelzorgers en andere informele zorgers bij de totstandkoming van het curriculum, bijvoorbeeld in adviescommissies.
  • Ondersteun studerende mantelzorgers: tref regelingen om studievertraging te voorkomen en ondersteun hen in het nakomen van verplichtingen.
  • Geef het onderwerp een gezicht: maak het persoonlijk, zet (student- of docent)ambassadeurs in, nodig mensen uit om hun verhaal te delen in de school. Verhalen zijn krachtig, inspireren en zetten aan tot actie.

Kennisdossier

Reacties

Reageer op dit artikel

3 + 3 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.