Be A Man! Liefde, relaties en seks: wat is OK?

artikel - 25 maart 2014
Afbeelding bij Be A Man! Liefde, relaties en seks: wat is OK?

Hoe vergroot je de seksuele weerbaarheid van laagopgeleide jongens met een Marokkaanse of Turkse achtergrond? De methode ‘Be a man! Liefde, relaties en seks: wat is OK?’ biedt een antwoord. Met de methode wordt jongens van 12 t/m 16 jaar geleerd wanneer seksueel gedrag oké is en wanneer het over de grens gaat. Peer educators hebben een sleutelrol.

Be A Man! Liefde, relaties en seks: wat is OK? – kortweg Be A Man! – is een voorlichtingsmethode om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen bij 12 t/m 16-jarige, laagopgeleide jongens met een Marokkaanse en Turkse achtergrond. Kenmerkend is de inzet van peer educators: bevlogen jonge mannen met dezelfde culturele achtergrond, maar wat ouder en hoger opgeleid dan de doelgroep. Deze peer educators vervullen een positief rolmodel voor de jongens. Be A Man! is ontwikkeld door Movisie, op basis van theorie en wetenschappelijke kennis, met de inbreng van acht peer educators, vertegenwoordigers van migranten- en jongerenwerkorganisaties en deskundigen op het gebied van sociale media. Een proefversie van de methode is - onder de noemer Peer2Peer - in 2012 door TNO geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten hiervan is de methode verder bijgesteld en verbeterd. Be A Man! sluit aan bij de ‘evidence based’ richtlijnen voor peer-educatie (FHI, 2010).

Peer educators

Peer educators worden ingezet om de doelgroep te bereiken en om houding en gedrag te beïnvloeden. De peer educators stemmen de voorlichting zo goed mogelijk af op de doelgroep. Daarbij houden zij rekening met de culturele en al dan niet religieuze achtergrond van de jongens. De peer educators hebben dezelfde achtergrond en weten dus waarover zij praten. Door middel van rollenspellen, oefeningen en discussies laten zij jongens nadenken over ‘echte’ mannen en ‘echte’ vrouwen. Opvattingen over meisjes en vrouwen hebben invloed op hun verwachtingen en gedrag rondom liefde, seks en relaties.

Peer educator Deniz: 'Wij zijn als een soort oudere broers voor de jongens. Ze durven ons alles te vragen.'

Welk seksueel gedrag is oké?

De peer educators geven de jongens in de interactieve voorlichting zes vuistregels voor positief seksueel gedrag mee. Met behulp van deze vuistregels kunnen zij zelf inschatten of seksueel gedrag wel of niet oké is. Als aan alle vuistregels voldaan is, dan is het gedrag oké. De zes criteria zijn:

  1. Wederzijdse toestemming. Wil je het allebei? Zegt de ander ja of nee? Of zijn er twijfels?
  2. Vrijwilligheid: Is er druk of dwang?
  3. Gelijkwaardigheid: Heeft de ander veel meer te zeggen? Zijn de jongeren aan elkaar gewaagd?
  4. Past het bij de leeftijd of het ontwikkelingsniveau?
  5. Past het bij de context of omgeving? Vindt het bijvoorbeeld plaats op een juiste plek?
  6. Zelfrespect: Zorg je ervoor dat je jezelf of een ander geen schade berokkent?

De vuistregels zijn gebaseerd op de succesvolle pedagogische methode: Het Vlaggensysteem. (Frans & Frank, 2010 & 2013).

Film

Bij het programma hoort een film met vier situaties waarbij jongeren over elkaars grenzen dreigen te gaan: in een ontmoeting op straat, op het schoolplein, thuis op de bank en achter de webcam. Iedere uitgangssituatie kent zowel een ‘verkeerde’ afloop als een ‘betere’ afloop. Na vertoning van de ‘verkeerde’ versie wordt de jongens gevraagd om alternatieven te bedenken. Daarna zien zij de betere afloop. De trailer 'Be a man!' is te zien op het Movisie YouTube-kanaal.

Uit de praktijk

Hasan Yar, directeur Stichting Ihsan en docent Lerarenopleiding Levensbeschouwing Hogeschool Inholland in Amsterdam:
‘Ihsan is bij de ontwikkeling van de methodiek ‘Be A Man!’ door Movisie nauw betrokken geweest. Het handboek is inhoudelijk van commentaar voorzien, drie peer educators zijn opgeleid die vervolgens in Eindhoven en in Uden met de methodiek pilot-trainingen hebben gedraaid. In beide steden hebben twee plaatselijke Turkse jongerenverenigingen meegedaan. Totaal hebben er tijdens de pilots in onze regio ruim dertig Turkse jongens deelgenomen aan de trainingen met als doel seksueel overschrijdend gedrag tegen te gaan. De methodiek sloeg bij de jongerenverenigingen aan vanwege de aanknopingspunten bij de doelgroep. Seksueel grensoverschrijdend gedrag is ook volgens de islamitisch seksuele moraal verwerpelijk en heeft in de moslimcultuur in specifieke gedragscodes vorm gekregen. Het bespreekbaar maken en tegengaan van het seksueel overschrijdend gedrag kwam daarom bij de doelgroep herkenbaar over. Die lijn van overbruggende aanknopingspunten willen we in de regio Eindhoven/Helmond verder ontwikkelen.’

Ook geschikt voor het jongerenwerk

Be A Man! is zeker ook geschikt voor het jongerenwerk. Danny de Graaf, combinatiefunctionaris Jongerenwerk van Welzin in Amersfoort: ‘We hebben meegedaan aan de implementatiewerkplaatsen omdat jongeren in Amersfoort net als overal grensoverschrijdend gedrag vertonen. We zijn de enige welzijnsorganisatie in Amersfoort. Mijn ambitie is om een Amersfoorts pakket te maken waarin ik lespakket Jongens en Be A Man! combineer met wat we zelf al doen. Daarmee wil ik alle vmbo-scholen bereiken.’

Geteste methode

De methode Be A Man! is ontwikkeld door Movisie. Peer educators en verschillende organisaties zijn nauw betrokken bij het ontwikkelproces: Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders, St. Ihsan, Cultined, Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond, DOCK Amsterdam en WELZIN. ‘Be A Man!’ is zeven keer uitgevoerd in de praktijk, TNO Gezond Leven evalueerde de pilot en op basis van de bevindingen is de methode verder bijgesteld. Evaluatie vond plaats door vragenlijsten af te nemen bij de jongens die voorlichting kregen, interviews met een aantal van de jongens en observatie tijdens bijeenkomsten. Ook de peer educators en vertegenwoordigers van de samenwerkingspartners die de methode uitvoerden werden bevraagd. In de toekomst willen Movisie en Diversion samenwerken voor de uitrol van de methode in het onderwijs. ‘Be A Man!’ is tot stand gekomen dankzij financiering van ZonMw en het ministerie van VWS.

Wat blijkt uit de evaluatie?

Uit de procesevaluatie van de proefversie blijkt dat het programma positief wordt ontvangen door de jongens uit de doelgroep. De jongens geven aan dat zij vooral van afwisseling houden en van actieve werkvormen, het beeldmateriaal (de filmpjes) werd gewaardeerd, evenals de rollenspellen en oefeningen waar zij kunnen bewegen. De helft van de jongens geeft op de voormeting aan al te beschikken over de juiste kennis en houding. Tijdens de interviews geven de jongens wel aan dat ze iets geleerd hebben over respect en hoe je om moet gaan met meisjes. Er zijn zeer kleine verschillen tussen de voor- en nameting op de vragenlijst op onderwerpen over beeldvorming ten aanzien van vrouwen meetbaar.

Aanscherping van de boodschap: wat is OK?

Op basis van de evaluatie van de proefversie, aangevuld met de inbreng van de betrokken peer educators en uitvoerende organisaties, is het programma verder aangepast. Bij deze aanpassing is gekozen voor een cultuursensitief programma voor 12 t/m 16-jarige, laagopgeleide jongens met een Marokkaanse of Turkse - al dan niet islamitische - achtergrond. De boodschap ‘Wat is OK?’ is duidelijker uitgewerkt, de zes vuistregels omtrent seksueel positief gedrag - versus seksueel grensoverschrijdend gedrag - hebben een prominente plaats gekregen in het programma en zijn verweven met de werkvormen.

Onderdelen downloaden

Hieronder kunt u de onderdelen van de methode downloaden.

 

DownloadsTypeGrootte
1. Be a Man - methode pdf714.28 KB
2. Be A Man - handleiding organisaties pdf1.83 MB
2A. Bijlage 1 - Voorbeeld wervingsfolder docx715.28 KB
2B. Bijlage 2 - Voorbeeld vrijwilligersovereenkomst peer educators docx655 KB
2C. Bijlage 3 - Checklist selectiecriteria peer educator docx83.09 KB
2D. Bijlage 4 - Evaluatieformulieren docx85.83 KB
3. Be A Man - handleiding peer educators pdf1.57 MB
4. Train de trainer-beaman pdf860.46 KB
5. Introductieworkshop-beaman pdf298.82 KB

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 3 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.