Beperkte cliëntenparticipatie bij Participatiewet

Wel wordt 88% van de cliëntenraden goed geïnformeerd
artikel - 20 augustus 2013
Afbeelding bij Beperkte cliëntenparticipatie bij Participatiewet

In welke mate worden cliëntenraden betrokken bij de transitie van de Participatiewet? En hoe ervaren  gemeenten dit proces? Uit onderzoek van Sheila Nelemans (2013) blijkt dat 88% van de gemeenten hun cliëntenraad heeft geïnformeerd. Bij gemeenten heerst veel onzekerheid en onduidelijkheid, verder versterkt door het sociaal akkoord.

Voor een goede transitie, concludeert Nelemans, is meer informatie nodig over de precieze inhoud van de wet, de te nemen maatregelen, en de rol van de gemeente. Pas als er meer duidelijkheid is, kan de gemeente zorgen voor meer participatie van cliëntenraden.

Participatiewet

De Participatiewet zal naar verwachting per 1 januari 2015 in werking treden. Met de invoering van de Participatiewet worden gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning van kwetsbare burgers, waar voorheen de overheid verantwoordelijk was. Daarnaast wordt er van burgers meer verantwoordelijkheid gevraagd voor de eigen participatie en inrichting van het leven. Burgers zullen eerst een beroep op hun sociale contacten moeten doen en hun problemen zelf oplossen, lukt dat niet dan springt de gemeente bij. Hierdoor kan zorg goedkoper, efficiënter en effectiever aangeboden worden, zo is de verwachting.

Onderzoek

In het afstudeeronderzoek van Nelemans wordt onderzocht in welke mate cliëntenraden betrokken worden bij het beleidsproces rondom de Participatiewet. De focus van dit onderzoek ligt op de doelgroep van de voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, waarvan per 1 januari 2015 de nieuwe instroom zal stoppen.  Het onderzoek spitst zich toe op de mate waarin cliëntenraden betrokken worden door gemeenten bij het beleidsproces rondom de Participatiewet. Om dit te onderzoeken is de (cliënten-)participatieladder van Edelenbos et al (1998) gebruikt, waarbij de focus op de eerste trede ‘informeren’ ligt. Tevens gaat het onderzoek in op de manier waarop gemeenten de transitie van de Participatiewet ervaren.

Cliëntenraden worden vooral geïnformeerd

Aan het onderzoek hebben 92 gemeenten deelgenomen. Hieruit blijkt dat 88% van de gemeenten hun cliëntenraad hebben geïnformeerd. De overige 12%, die hun cliëntenraad nog niet hebben geïnformeerd, geven aan dat de belangrijkste reden hiervoor de politieke onzekerheid rondom de Participatiewet is. Dit wordt door 72% benoemd. Gemeenten hebben hun cliëntenraden vooral geïnformeerd over de komst en de inhoud van de wet en de individuele gevolgen voor mensen die onder de Participatiewet komen te vallen. Cliëntenraden werden meestal geïnformeerd via een vergadering of een informatiebijeenkomst.

Ervaringen van gemeenten

Een belangrijke uitkomst van dit onderzoek is dat een derde van de deelnemende gemeenten tevreden is met de informatie waarover zij zelf beschikken. Het gaat hier om informatie over de Participatiewet vanuit de overheid. Aspecten waarover gemeenten matig geïnformeerd zijn, zijn onder andere de inhoud van de wet en het invoeringsproces (welke maatregelen er wanneer in werking treden). Uit dit onderzoek blijkt ook dat gemeenten een aantal problemen ervaren binnen de transitie van de Participatiewet. 54% van hen ervaart veel politieke onzekerheid. Ook wordt er heel veel financiële druk ervaren door 54% van de gemeenten. Naast de (politieke) onzekerheid wordt er veel onduidelijkheid ervaren.

’Onze informatie moeten we wel zelf actief zoeken, de actieve informatie vanuit rijk is onder de maat in relatie tot de opgave en het tijdspad’.

Oorzaak beperkte participatie van cliëntenraden

Wanneer er naar de treden van de Participatieladder gekeken wordt, bevinden cliëntenraden zich binnen het beleidsproces van de Participatiewet vooral op de treden ‘informeren’, ‘raadplegen’ en ‘adviseren’. De laatste twee treden, ‘coproduceren’ en ‘meebeslissen’, komen nauwelijks voor. Er blijkt een verband te bestaan tussen de ervaringen van gemeenten en de mate waarin cliëntenraden betrokken worden in het proces. Wanneer gemeenten de informatie waarover zij beschikken positiever beoordelen, heeft dit een positieve invloed op de mate waarin cliëntenraden geïnformeerd worden.

Conclusie

Gemeenten lijken het informeren van cliëntenraden serieus te nemen. Maar er is ook nog een deel dat hun cliëntenraad nog niet heeft geïnformeerd. Politieke onzekerheid werd door 72% als belangrijkste reden genoemd. Het is daarom belangrijk dat er meer duidelijkheid geboden wordt. De overheid moet gemeenten beter informeren over de precieze inhoud van de wet, de te nemen maatregelen, en de gewenste rol van de gemeente. Pas als er meer duidelijkheid is, kunnen gemeenten zorgen voor meer participatie van cliëntenraden. Pas dan kunnen zij optimaal gebruik maken van de kennis die cliëntenraden hebben van de doelgroep.

Auteur: Sheila Nelemans. Het hele afstudeeronderzoek vindt u in de bijlage.

DownloadsTypeGrootte
Betrokkenheid_clientenraden_tranisitie_Participatiewet pdf1.02 MB

Reacties

Reageer op dit artikel

4 + 13 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.