Blog: Liefde verbindt

De kwetsbaarheden van LHB-ouderen

15 februari 2019

Lesbische, homoseksuele, en biseksuele ouderen zijn in meerdere opzichten kwetsbaar: ze groeiden op in een tijd dat hun seksuele en/of romantische oriëntatie een groter taboe was dan nu, en waarin de invloed van de kerk op de samenleving groter was dan nu. Op het moment dat ze in een zorginstelling wonen, gaan veel van hen ook nog eens 'terug de kast in'. Op Valentijnsdag stond adviseur Els Meijsen stil bij deze ouderen.

Lesbische, homoseksuele, en biseksuele zeventigplussers zijn opgegroeid in een tijd dat homoseksualiteit nog een behoorlijk taboe was. De Nashville-verklaring van een tijdje terug, waarin homoseksualiteit als zondig wordt beschouwd, confronteerde hen opnieuw met de afwijzing en uitsluiting die ze maar al te goed kennen. 'Het doet pijn en voelt als een klap in het gezicht,' vertelde een oudere homoseksuele man, die zich al jaren inzet voor acceptatie van homoseksualiteit binnen de kerk, mij onlangs.

In mijn werk als adviseur bij Movisie hoor ik van homoseksuele, lesbische, of biseksuele ouderen die het moeilijk vinden open te zijn in als ze in een zorgtraject terechtkomen of deel willen nemen aan een sociale activiteit in de buurt. Veel van hen ervaren angst voor buitensluiting, discriminatie, en pesten door medebewoners of door personeel. Gevoelens van eenzaamheid, waar ouderen toch al kwetsbaarder voor zijn, worden hierdoor nog eens versterkt. Medewerkers van zorg- en welzijnsorganisaties zijn zich vaak niet of onvoldoende bewust van de kwetsbaarheid en de eenzaamheid van lesbische, homoseksuele, en biseksuele ouderen. 'Wij kennen ze niet', 'bij ons wonen geen bewoners met een andere seksuele voorkeur', krijg ik regelmatig te horen. Veel ouderen gaan weer opnieuw de kast in en worden daarmee onzichtbaar.

Volg onze e-learning 'Hoe ondersteun je LHBT-ouderen met hulpvragen'

Verborgen liefde

Vandaag is het Valentijnsdag, een dag om stil te staan bij liefde. De liefde, die mensen met elkaar verbindt. Zo ben ik zelf al meer dan dertig jaar verbonden met mijn vrouw. Onze liefde bloeide op in een tijd dat het nog minder vanzelfsprekend was om als vrouw een liefdesrelatie met een vrouw te krijgen. Ik moest er in elk geval maar niet te veel over praten, was het advies uit mijn omgeving. Ik kan mij voorstellen dat voor veel LHB-ouderen ook zo is geweest.

Het gevoel van uitsluiting dat ik toen ervoer, keerde terug met de Nashville-verklaring, die vanuit streng-christelijke hoek werd verspreid. De verbondenheid met anderen die liefde je kan geven, zou niet iedereen mogen ervaren. Als je als vrouw verliefd wordt op een vrouw of als man een man als partner vindt, zou die verbondenheid voor jou niet zijn weggelegd. Maar hoe kan iemand die gelooft in liefde en de verbinding met anderen wil aangaan, nu zondig zijn? Ik vraag mij af of dit echt een boodschap is die God ons wil meegeven.

Van vloek naar zegen

Gelukkig kwam er door de Nashville-verklaring een enorme tegenbeweging opgang. Gemeenten spraken openlijk uit: 'In onze stad mag je zijn wie je bent en houden van wie je wilt.' Er kwam een ware run op regenboogvlaggen. Op allerlei plekken, waaronder bij kerken en zorginstellingen, wapperde de regenboogvlag uit solidariteit voor LHBTI’s. Dominees spraken zich uit tegen 'Nashville', en verschillende kerken organiseerden bijeenkomsten om het gesprek aan te gaan over dit thema. Zo werd die Nashville-verklaring niet alleen vloek, maar ook een zegen.

Ik hoorde zelfs over een Zeeuwse zorginstelling in een christelijke omgeving die trainingen voor alle medewerkers over LHBTI-vriendelijke zorg organiseerde, en tijdens deze trainingen de regenboogvlag uithing. Zo'n zorgomgeving gun ik elke oudere, want wat is liefde dan toch mooi.