Burgeronderneming zoekt investeerders

De financiering van burgerproductie
artikel - 28 september 2014
Burgeronderneming zoekt investeerders

Burgers zijn niet langer alleen consument en kiezer, steeds vaker stellen ze zich ook op als producent van diensten en goederen. Energie- en zorgcoöperaties, bewonersbedrijven, buurtwinkels en buurthuizen in zelfbeheer poppen in steeds meer gemeenten op. Zo ontstaat er een speciale vorm van sociaal ondernemerschap: lokaal, collectief en vaak gestart als burgerinitiatief. Deze burgerondernemingen besparen burgers kosten en creëren inkomsten die ze weer herinvesteren in de samenleving. Ze weten slim gebruik te maken van lokale overschotten, zoals leegstaande gebouwen, onderbenutte grond, ervaring en tijd.

Tussen wal en schip

Dat is de conclusie van Jurgen van der Heijden en Joost Beunderman, auteurs van het rapport De financiering van burgerproductie dat zij in opdracht van de provincie Overijssel schreven. Juist omdat burgerproductie een nieuw fenomeen is, blijkt het voor overheden, banken en andere financiers onduidelijk of en hoe ze kunnen investeren. Publieke en private investeerders onderkennen de betekenis en toegevoegde waarde van burgerproductie soms nog te weinig. En hun financiële diensten sluiten vaak nog onvoldoende aan bij de specifieke werkwijze van ondernemende burgers, zo geeft Van der Heijden aan.

Meer dan geld

Maar ook de burgerondernemingen zelf mogen duidelijker maken wat hun doelen zijn en waar ze investeringen voor nodig hebben, aldus de auteurs. Veel initiatieven verkeren nog in de startfase. Het aangaan van verplichtingen en investeringen en het daadwerkelijk als een onderneming moeten opereren, stuit vaak op bezwaren. Daarom zijn veel burgerondernemingen niet alleen geholpen met financiële ondersteuning, maar hebben zij ook advies, coaching en slimme ingangen bij financiers nodig.

Financiering voor bewonersinitiatieven
Diverse bewonersinitiatieven bouwen seniorenwoningen. Oudere mensen kunnen in hun vertrouwde omgeving blijven wonen en daar zorg ontvangen via het initiatief. Jongere bewoners krijgen de kans door te stromen op de woningmarkt. Voor realisatie van deze woningen is financiering nodig. Als de bewoners bekend zijn, dan kunnen zij meteen betalen en vindt een vorm van crowdfunding plaats. Is dat niet het geval, dan kan tussenkomst van een bank of andere financier helpen. Op dezelfde manier zijn bewonersinitiatieven in staat om bijvoorbeeld een zonne-energie eiland of windmolen te financieren; tussenkomst van een financier helpt als er al kosten zijn en niet alle deelnemers al bekend zijn.

Meervoudige business case

Van der Heijden: ‘Eén van de oplossingen om de kloof tussen vraag en aanbod te overbruggen, is daarom dat burgerproducenten scherp leren formuleren op welke vlakken zij waarde willen toevoegen. Niet alleen financiële waarde, maar ook economische waarde (beter investeringsklimaat en hogere huizenprijzen, omdat een buurt leeft) en maatschappelijke waarde (hogere participatiegraad kwetsbare burgers, lagere belasting van het milieu, minder dure zorg). Investeerders van hun kant moeten dan openstaan voor het feit dat het financiële rendement relatief laag kan blijven en dat de overige rendementen pas na enige tijd gerealiseerd zullen worden.’ De eerste social impact bond, afgesloten in Rotterdam, is een voorbeeld van private investeerders die deze stap hebben gezet. Ook het VSB-fonds en het Oranje Fonds investeren geld en kennis in sociale firma’s en sociale ondernemingen.

De Vrije Uitloop
De Vrije Uitloop is een van de eerste Nederlandse coöperaties voor scharrelondernemers en wijkbewoners. Stichting Tientjes en Werk aan de Wijk hebben de bewoners geholpen met de oprichting van de coöperatie. Cordaid heeft in samenwerking met adviseurs van Enviu en Conclusion expertise geleverd bij het opstellen van een business plan en de oprichting van de coöperaties. Gemeente Breda heeft ervoor gezorgd dat het concept van de coöperaties aansluiting vond bij de sociale wetgeving.

Het initiatief geeft mensen met een uitkering de mogelijkheid om binnen de coöperatie hun ondernemerschap verder te ontwikkelen. De Vrije Uitloop werd op 13 december 2013 opgericht en heeft als thuisbasis een voormalige school. In deze coöperatie beginnen dertien scharrelondernemers vanuit hun eigen passie en talent met ondernemen als websitebouwer, meubelmaker, fotograaf, hovenier, kunstenaar, of in training en coaching, dans. Ook zijn er enkele creatieve talenten op het gebied van textiel en grafisch ontwerp. De coöperatie geeft bewoners en deelnemers kansen om als ondernemer te leren, te werken en ten minste een deel van hun inkomen te verdienen. En ze biedt leer-, werk- en activeringsplekken voor mensen die werkervaring willen opdoen.

De coöperatie is er van en voor de deelnemers zelf, maar ook voor de buurt, hun omgeving en de stad. Behalve dat de coöperatie betaalbare diensten verleent aan buurtbewoners, is het ook een ontmoetingsplek voor bewoners.

Opstartsubsidies

Een andere impuls voor burgerproductie is het duwtje in de rug. Een gemakkelijk verkrijgbare start- of groeifinanciering met soepele voorwaarden kan burgerondernemingen op weg helpen. Op maat gemaakte financiële producten lijken sowieso een uitweg te kunnen bieden in het woud van mogelijke investeringsvormen. De auteurs onderscheiden twaalf hoofdcategorieën waarin talloze varianten  mogelijk zijn. Geen wonder dat veel burgerondernemingen niet eens aan de zoektocht starten.

Naar gemengde financiering?

Ten slotte ziet Van der Heijden kansen om investeerders te verleiden tot vormen van gemengde financiering. Een gemeente, bank, verzekeraar en corporatie kunnen bijvoorbeeld gezamenlijk en gericht investeren in kansrijke burgerondernemingen Zo vergroten ze niet alleen de kansen van die ondernemingen, maar versterken ze ook de maatschappelijke meerwaarde. Hij besluit: ‘Dergelijke vormen van blended financing beginnen in het buitenland op te komen. Tijd dat we ook in Nederland serieus aan de slag gaan met het overbruggen van de kloof tussen burgerproductie en investeerders!’

Expertmeeting bijwonen?
Op 29 oktober 2014 organiseert Movisie samen met de auteurs van het rapport een (besloten) expert meeting speciaal voor (potentiële) financiers van burgerproductie, zoals banken, pensioenfondsen, verzekeraars, sociale fondsen en overheden. Valt u in deze doelgroep en wilt u de bijeenkomst bijwonen? Stuur dan een e-mail naar wj.degast@movisie.nl o.v.v. Expertmeeting Burgerproductie.

 

Reacties

Ik heb dit artikel net doorgenomen en ik ben een student ik ben op een idee gekomen voor jongeren en kinderen, iets wat ik geen buurthuis kan noemen maar om er een beetje beeld te helpen geven zal ik het zo iets noemen om er geen lang verhaal van te maken. Hoe zou je zo een idee kunnen promoten om inversteerders te kunnen krijgen?

Reageer op dit artikel

3 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.