Burgerparticipatie? Werk samen met vrijwilligersorganisaties

artikel - 16 juni 2015

Uit recent onderzoek van CBS* blijkt dat ongeveer de helft van de Nederlanders vanaf 15 jaar zich jaarlijks één of meerdere malen vrijwillig inzet voor de samenleving. Mooie cijfers, maar voor veel gemeenten is dat niet genoeg. Want de verschuiving naar een participatiesamenleving vraagt meer vrijwillige inzet. Movisie ziet kansen in een betere samenwerking met bestaand vrijwilligerswerk.

Voor gemeenten is het nu belangrijker dan ooit dat burgers zich vrijwillig inzetten voor hun medemens. Vanuit de Wmo hebben ze de opdracht vrijwillige inzet te ondersteunen en burgerinitiatieven te stimuleren. Dat levert nog wel eens dilemma’s op. Moeten ze loslaten of juist actief bemoeien? Of iets daar tussenin? En hoe dan? Veel beleidsmakers vergeten dat ze deze vragen niet alleen hoeven te beantwoorden. Het vrijwilligersveld kan nieuwe inzichten bieden. Dáár zit de kennis en de ervaring.

Waardevolle kwaliteiten

Vrijwilligersorganisaties hebben veel ervaring in het vinden en binden van vrijwilligers. Ze weten hoe vrijwilligers zich gewaardeerd voelen, hebben inzicht in de motivaties van vrijwilligers en hebben veel ervaring in het matchen van vrijwilligers met een kwetsbare doelgroep (de Klerk et al., 2014). Daarnaast zijn de organisaties heel inventief in de manier waarop zij met weinig middelen iets voor elkaar kunnen krijgen. Dit zijn kwaliteiten die juist nu heel waardevol zijn. Maar er is werk te verzetten om deze kennis buiten de eigen organisaties te krijgen.

‘Vrijwilligersorganisaties zijn erg naar binnen gericht, ze zouden zich veel meer bewust moeten zijn van de rol die ze – kunnen – spelen in de lokale samenleving’

Volgens Charlotte Hanzon van Movisie zit daar het probleem. ‘Dat de kennis van vrijwilligersorganisaties niet genoeg wordt benut, komt niet alleen omdat gemeenten er weinig oog voor hebben, maar ook omdat de organisaties zelf erg naar binnen zijn gericht. Ze zijn druk met eigen organisatorische vraagstukken als financiering, vrijwilligersbeleid en regelgeving. Ze zouden zich veel meer bewust moeten zijn van de rol die ze – kunnen – spelen in de lokale samenleving en die ook veel meer moeten uitventen. Ook zouden ze meer kunnen kijken hoe zij kunnen aansluiten bij actuele behoeften in de samenleving.’

Hoe dan?

De oplossing? ‘Organisaties moeten met elkaar in gesprek. De ervaring leert dat als zij met elkaar praten over vraagstukken, ze van daaruit samen zoeken naar oplossingen die ook bijdragen aan de lokale samenleving. Gemeenten kunnen vrijwilligersorganisaties op deze manier verleiden hun kennis breder in te zetten in de maatschappij en samenwerkingsmogelijkheden met andere vrijwilligersorganisaties te zoeken.’

Samen met collega’s ontwikkelde Hanzon hiervoor de methode Samen werkt het die onder andere werd toegepast in de gemeente Cuijck. Met deze methode gaan organisaties aan de slag met hun eigen rol in de participatiemaatschappij. Hoe kunnen ze hun eigen kwaliteiten op nieuwe manieren inzetten voor de lokale samenleving? ‘Zo’n werksessie creëert de ruimte voor vrijwilligersorganisaties om inzicht te krijgen in kansen en samenwerkingsmogelijkheden met anderen binnen de gemeente. Ze vinden bij elkaar oplossingen voor eigen vraagstukken én vinden manieren om hun kennis voor de lokale samenleving in te zetten.’

'Drie lokale organisaties kwamen met het plan om een muziekavond te organiseren waarbij migranten en ouderen met elkaar in contact komen'

De ter plekke gelegde contacten zorgden in Cuijk voor concrete samenwerkingsplannen, bijvoorbeeld het organiseren van activiteiten waarbij verschillende doelgroepen met elkaar in contact komen zodat zij iets voor elkaar kunnen betekenen. Hanzon: 'Drie lokale organisaties kwamen met het plan om een muziekavond te organiseren waarbij migranten en ouderen met elkaar in contact komen en elkaars leefwereld leren kennen door het maken van muziek. Ergens anders kwamen een wijkraad en een museum op het idee om jongeren met een uitkering ouderen mee te laten nemen naar het museum. De jongeren hebben zo een zinvolle dagbesteding, ouderen hebben een interessant uitstapje en de jongeren en ouderen komen met elkaar in contact. Mooie initiatieven die precies aansluiten bij de wensen van de gemeenten.’ Haar advies aan gemeenten luidt dan ook: ‘Vraag het eens aan vrijwilligersorganisaties. Faciliteer dit soort sessies. Het levert veel op en als gemeente benut je zo optimaal de kennis die er al is.’

Gemeenten gezocht

Geïnteresseerd in een werksessie Samen werkt het? Wat dit in uw gemeente kan opleveren? En hoe u met de vrijwilligersorganisaties in uw gemeenten aan de slag kunt? Neem contact op met Charlotte Hanzon of Kiyomid van der Veer. Lees meer over de werksessie Samen werkt het.

*Klerk, M. de., Boer, A. de., Kooiker, S., Plaisier, I., Schyns, P.(2014) Hulp geboden. Den Haag: Sociaal cultureel planbureau. 

Reacties

Reageer op dit artikel

11 + 4 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.