Buschauffeurs: het ligt niet aan de vrijwilligers

Over arbeidsverdringing en de participatiesamenleving
artikel - 7 augustus 2014
Vrijwillige buschauffeurs

Het verdringen van betaalde arbeid houdt de gemoederen in toenemende mate bezig. Waren het vorig jaar de vrijwillige politiemensen, dit jaar zijn het de vrijwilligers in de zorg. 2 augustus kopte de Volkskrant over de vrijwillige buschauffeurs. Ook de Tweede Kamer stelt er vragen over. FNV Bondgenoten en vakbond CNV stelden meldpunten werkverdringing in. Want, zo is de overtuiging, betaalde krachten worden niet meer aangenomen door bezuinigingen en hun werk wordt overgenomen door vrijwilligers. Maar wat wordt hier nu verdrongen? Betaalde arbeid of vrijwilligerswerk?

Het is noodzakelijk dit beeld te nuanceren. In het geval van de vrijwillige buschauffeurs zijn het de vrijwilligers die de niet rendabele buslijnen in stand houden. De grote busbedrijven zagen daar geen brood in omdat er te weinig klanten zijn. Vergelijkbaar is de situatie bij de politie. Dankzij vrijwilligers hoeven organisaties of wijkbewoners niet extra te betalen voor de veiligheid in een wijk of rond evenementen. En kunnen de verkeersstromen naar jaarmarkten kosteloos geregeld worden. Ook bij de zorg en huishoudelijke hulp geldt dat wanneer de vrijwilligers het niet doen, mensen geen of minder hulp krijgen.

Motivatie

Eerdere studies van Movisie laten zien dat vrijwilligers gemotiveerd zijn om iets voor een ander te doen, omdat het werk leuk is, iets oplevert en het goed is voor de samenleving. Onontbeerlijke motivaties. Door vrijwilligerswerk te benoemen als verdringing van arbeid, krijgen vrijwilligers de boodschap dat het niet goed is om te doen. Misschien ontwikkelen ze zelfs een schuldgevoel bij het horen van de berichten over de meldpunten. Door vrijwilligers te benaderen als broodrover demotiveer je ze. In plaats daarvan zouden we vrijwilligers moeten waarderen.

Verdringing van wat?

De discussie over verdringing van betaalde arbeid is echter breder dan alleen de opmerking dat vrijwilligers het werk doen van betaalde krachten. De reden dat het gebeurt, is dat er geen betaalde krachten meer voor worden aangesteld. Enerzijds omdat het niet rendabel is, anderzijds als gevolg van de bezuinigen. Onbetaalde krachten worden vervolgens gezocht om dit werk te doen.

Door vrijwilligers te benaderen als broodrover demotiveer je ze

Tegelijkertijd verandert de samenleving in een participatiesamenleving. Iedereen moet meedoen. Iedereen heeft grotere verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid in de eigen wijk en buurt, mensen moeten meer vrijwilligerswerk doen en meer zorgen voor buren, vrienden, familie, ouders en kinderen. Gelukkig gebeurt het ook, meer en meer. Onder andere bij de politie. In de zorg. En in bussen. De participatiesamenleving, die komt er. Vastgesteld is dat het vrijwilligerswerk geen betaald werk mag verdringen, maar de minister heeft wel versoepeling van regels voorgesteld, zodat de onbetaalde arbeid minder snel aangemerkt wordt als verdringing.

(Betaalde) arbeid

De grens tussen betaalde arbeid en vrijwilligerswerk vervaagt. Ja, vrijwilligers kunnen hetzelfde werk doen als betaalde krachten. Ook mensen met een uitkering kunnen verplicht worden als tegenprestatie zich in te zetten voor de samenleving. En natuurlijk willen we de werkeloosheid verminderen. Wat vinden we belangrijker: een buschauffeur die betaald wordt? Of de zorg voor onze medemens? En welke van die twee zou betaalde arbeid moeten worden? Laten we de vrijwillige buschauffeurs in ieder geval waarderen en complimenteren, als we weer eens een bus instappen die anders niet meer gereden zou hebben.

Lees meer over de motivatie van vrijwilligers in onderstaande publicaties.

Levensloop vrijwilligers

Zin in meedoen

Levensloop en vrijwilligerswerk Zin in meedoen

 

  • Op 7 augustus plaatste de Volkskrant een ingezonden mededeling van Ronald Hetem over dit onderwerp.

Reacties

Voor mij is de vraag.... waar leven die vrijwilligers van? Ze zullen toch ook moeten wonen en eten. Om daarin te voorzien moeten mensen meestal betaald werk doen. Als je wordt ontslagen krijg je een uitkering. Hoe goed is dat voor iemands gevoel van eigenwaarde? Vervolgens ga je dan vrijwilligerswerk doen....
We moeten denken over een andere manier van inkomen. Zodat iedereen als hij/zij wil de hele dag vrijwilligerswerk kan doen, zonder zich zorgen te hoeven maken over huis en brood op de plank. Basisinkomen?
Groet, Cora Postema

De discussie gaat inderdaad nog verder, Cora Postema. Zie ook ons artikel van 12 maart (http://www.movisie.nl/artikel/geen-hogere-vergoeding-vrijwilligers) over het verschil tussen vrijwilligerswerk en een betaalde baan. Daarin conludeerden we op basis van eerdere reacties op dit vraagstuk ook dat het basisinkomen wellicht een oplossing biedt. De vraag blijft: wat vinden we belangrijker: betaald of onbetaald werk?

Renate, ik denk dat je die vraag in zijn algemeenheid niet zo kunt stellen. Wat belangrijk is, is dat je kunt wonen, eten en kleding en schoenen hebt. Als ik dat niet heb, ga ik eerst achter eten en een slaapplek aan alvorens me te bekommeren over 'vrijwilligerswerk'. Mensen met een uitkering AOW of wat dan ook, hebben in principe brood en een dak. Dus kunnen vrijwilligerswerk doen. Maar als je dat inkomen niet hebt of sterker nog dat niet wilt of je er erg ongelukkig in voelt omdat je geen werkloze wilt zijn, of een eigen huis hebt waardoor je geen bijstandsuitkering krijgt.... dan wordt het heel anders.

Reageer op dit artikel

12 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.