Buurtpreventie is niet zonder risico

artikel - 18 maart 2016

‘Buurtpreventieteams’ of buurtwachten hebben een enorme vlucht genomen. Vasco Lub onderzocht dit fenomeen, en de risico’s. Ze blijken vooral een tijdelijk effect te hebben.

Een buurtpreventieteam is een groep vrijwilligers die probeert bij te dragen aan de veiligheid en leefbaarheid van hun wijk. Dit doen ze door te patrouilleren, melding te maken van fysieke of sociale overlast onder elkaar, en aan politie en instanties, en door buren voor te lichten over onveilige situaties.

Hoewel het fenomeen buurtpreventie uit de jaren tachtig stamt, is het aantal buurtwachten vooral de afgelopen vijf jaar sterk toegenomen. In 2015 had bijna de helft van de Nederlandse gemeenten (47,3 procent) buurtpreventie, wat neerkomt op 661 actieve teams in Nederland.

Manieren van buurtpreventie

De kerntaak van de buurtpreventie is ‘signaleren en melden’. Maar door verschillen tussen wijken, zijn er ook sterke verschillen tussen buurtpreventieteams. Veel buurtwachten doen veel meer dan alleen signaleren en melden. Eerder onderzoek wijst op vier potentieel werkzame mechanismen, waarmee buurtpreventie bijdraagt aan de veiligheid van een buurt:

  1. De buurtwacht grijpt in bij verdachte situaties of spreekt mensen aan die overlast veroorzaken.
  2. Voorlichting aan buurtbewoners waardoor de gelegenheid tot criminaliteit afneemt.
  3. Criminele afschrikken door zichtbaar te patrouilleren.
  4. Informatievoorziening aan de politie en instanties, waardoor die doeltreffender kunnen optreden.

In de praktijk blijkt dat de mechanismen iets ingewikkelder werken of soms helemaal niet ingezet worden. Directe interventie vindt bijvoorbeeld bijna nergens plaats. In sommige wijken is het zelfs expliciet beleid van de teams om burgers, verdachte personen of overlastbezorgers níet aan te spreken.

De twee gezichten van buurtpreventie

Dit soort burgerinitiatieven worden omarmd, maar Lub maakt duidelijk dat het inzetten van deze teams niet zonder risico is. Door de inzet op buurtpreventie wordt de veiligheid van een buurt extra benadrukt, wat mogelijk ten kosten gaat van andere waarden. Ook komt het principe van gelijke behandeling makkelijk in het gedrang. Vanuit de tunnelvisie op veiligheid wordt er vaker gehandeld op basis van beeldvorming dan op basis van feiten, aldus Lub. Doordat politie en instanties de buurtwacht in veel gevallen meer informatie geven over veiligheidszaken dan overige bewoners, ligt er nog een risico op de loer: ‘Overenthousiaste bewoners die na bepaalde meldingen zonder al te veel reflectie de straat opgaan of onbezonnen acties van ‘cowboys’ zijn reële risico’s’.

Lees de uitgebreidere versie van dit artikel op www.socialevraagstukken.nl

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.