Combating Youth Homelessness

16 mei 2012

Combating social exclusion among young homeless populations (CSEYHP) was een driejarig vergelijkend onderzoek over en met zwerfjongeren in Europa. Het onderzoek liep van 2008 tot april 2011 en werd gefinancierd met steun van het 7e Kaderprogramma van de Europese Unie. Movisie coördineerde dit internationale onderzoek. Samenwerkingspartners waren drie universiteiten in Engeland, Tsjechië en Portugal. Een belangrijk motief was het agenderen van zwerfjongerenproblematiek op nationaal en Europees niveau.

Zwerfjongeren als mede-onderzoekers

Bijzonder was dat voor het eerst het perspectief van zwerfjongeren onderzocht werd, mede door hen zelf. Voormalige zwerfjongeren werden opgeleid als coreferent om zwerfjongeren te interviewen. Zwerfjongeren voelden zich duidelijk meer op hun gemak bij gesprekspartners die vergelijkbare ervaringen hadden. Het doel van het onderzoek was om meer zicht te krijgen op de risicofactoren, de processen en de preventieve en vroegtijdige interventiemethodieken om (zwerf)jongeren in de samenleving te houden of weer terug te brengen.

Zwerfjongerenproblematiek bekijken en vergelijken

Om erachter te komen hoe dakloosheid bij jongeren ontstaat, zijn in elk van de vier landen ruim 50 zwerfjongeren geïnterviewd. De interviews vonden plaats bij opvanghuizen, tienermoedercentra, begeleid kamerprojecten en via vluchtelingenwerk. De opzet was in elk land hetzelfde. Dat maakte het mogelijk om zwerfjongerenproblematiek vanuit vier verschillende nationale contexten te bekijken en te vergelijken. De risicofactoren en achtergronden van sociale uitsluiting werden in beeld gebracht. De methoden die bijdragen aan de re-integratie van jongeren in de samenleving werden getest en vergeleken. Eén van de methoden die in de vier landen is getest, is het Nederlandse 8-fasenmodel dat in de opvang voor volwassen dak- en thuislozen al veelvuldig wordt toegepast.  Er werd gekeken wat de opbrengst was van de hulpverlening en wat hierin de rol is van jongeren, betrokken volwassenen, casemanagers, jongerenmentoren en familieleden.

Bevindingen

Uit het onderzoek blijkt onder andere dat op Europees niveau een problematische gezinssituatie en het moeilijk vinden van een stabiele, veilige huisvesting de grootste risicofactoren voor dakloosheid en sociale uitsluiting vormen. Verder blijkt dat het merendeel van de 216 geïnterviewde jongeren een gebrek aan opleiding heeft. Opvang zou daarom gecombineerd moeten worden met scholing. Jongeren zouden ook gebaat zijn bij een 'trusted adult' om mee te praten: iemand buiten het gezin die ze vertrouwen. Institutionele factoren en type verzorgingsstaat spelen vooral een rol nadat een jongere eenmaal dakloos is geworden.

Preventie

Inzetten op preventie betekent aandacht voor de signalen die jongeren uitzenden vóór ze gaan zwerven. Hierbij zijn drie overgangs- of crisissituaties aan te geven, die zich bij uitstek lenen voor het starten van preventieve interventies:

  1. Dreigende schooluitval;
  2. Signalen van problematische gezinsomstandigheden, zoals huiselijk geweld, pedagogische on-macht, verwaarlozing, wegloopgedrag, meervoudige problemen;
  3. Vertrek uit een zorg- of detentie-instelling. Een extra risico is dat de jongere door de overgang van 18-/18+ uit beeld raakt.

Ook is preventieve aandacht nodig voor de andere kinderen uit een gezin waarin één kind (dreigend) dakloos blijkt.

Samenwerkingspartners

Combating Youth Homelessness is een samenwerkingsverband tussen vier partners:

  • London Metropolitan University
  • Centro de Investigação e Estudos de Sociologia (CIES-ISCTE) in Lissabon
  • Univerzita Karlova v Praze, Faculty of Humanities, Department of Civil Society Studies, in Praag
  • Movisie.

Het project werd gefinancierd door de Europese Commissie onder het thema Socio-economic Sciences and Humanities van het 7e Kaderprogramma voor Onderzoek.

Meer lezen?

Wat Nederlandse gemeentes leren van het Britse model

Sociale uitsluiting van zwerfjongeren: Stand van zaken in Nederland

Voorkomen van dakloosheid bij (risico)jeugd 13-17 jaar

Bekijk de uitgebreide Engelstalige informatie