Complexe en tijdelijke financiering belemmeren zorgzame gemeenschappen

18 november 2021

Het is tijd voor een eenvoudigere en structurelere financiering van zorgzame gemeenschappen. Dat is een belangrijke conclusie uit de eerste Monitor Zorgzame Gemeenschappen 2020 die Nederland Zorgt voor Elkaar, Movisie en Vilans uitvoerden onder ruim 300 burgerinitiatieven in wonen, zorg en welzijn.

In Nederland is sprake van een sterke groei van dorps- en wijkinitiatieven die zich bezighouden met welzijn, zorg en wonen. Vooral vanaf 2012 is de groei niet te stuiten. Het zijn er maar liefst zo’n 1.500, zo leerde de Monitor Zorgzame Gemeenschappen 2020. Deze bewonersinitiatieven hebben grote impact, liet de Monitor zien.

Geld voor activiteiten

Tegelijk maakt de Monitor duidelijk maakt dat onder zorgzame gemeenschappen een brede wens is voor meer financiering om hun activiteiten uit te breiden en te verbeteren. Interviews met ervaren en ontwikkelde initiatieven laten zien dat er vaak complexe constructies en specialistische kennis nodig zijn om dat te bereiken. Deels kunnen burgerinitiatieven elkaar daarbij helpen. Toch is een stimulans van lokale en landelijke overheid gewenst.

Download de publicatie

Vijf kansen voor structurele financiering

Het onderzoek toont de noodzaak dat zorgzame gemeenschappen sneller toegang moeten krijgen tot een meegroeiende, eenvoudige en stabielere financiering. Om de maatschappelijke impact van deze groeiende beweging te versterken zouden overheid, gemeenten en andere financiers de volgende ontwikkelingen kunnen stimuleren:

Bij verlenen van subsidies dienen financiers nog meer aan te sluiten bij inwoners en hun behoeften en zorgzame gemeenschappen vertrouwen en ruimte te geven dat zij in die behoeften voorzien.

Brede en zo eenvoudige mogelijke toegang tot voorfinanciering van proces- en aanloopkosten, zeker als er aanzienlijke investeringen nodig zijn, zoals woningbouw of aanschaf van ruimten en vervoersmiddelen. In de energiesector zijn inmiddels goede ervaringen met een zogenaamd Ontwikkelfonds. Een goed voorbeeld hiervan is het Stimuleringsregeling Wonen en Zorg.

Ondersteuning van zorgzame gemeenschappen bij de vaak complexe constructies en specialistische kennis die nodig is om te groeien en een stabiele financiering te organiseren. Dit kan bijvoorbeeld door de regionale en landelijke infrastructuur op een professionele manier op te bouwen en te financieren. Ook hier is de energiesector een voorloper.

Groeifonds

Vervanging van vele kleine subsidies van lokale overheden door een landelijk of meerdere regionale maatschappelijk groeifonds(en) die niet alleen opstartkosten maar ook reguliere operationele kosten dekken. Eind 2020 pleitte een groep van organisaties van zelforganiserende burgers voor de oprichting van een maatschappelijk revolverend groeifonds van 500 miljoen voor 10 jaar.

Ontwikkelen en delen van meer kennis over hoe zorgzame gemeenschappen een eigen verdienmodel kunnen ontwikkelen. Bijvoorbeeld door zorgactiviteiten (die overwegend geld kosten) te compenseren met energie of huisvesting (die overwegend geld opleveren).

Meer informatie over structurele financiering voor zorgzame gemeenschappen: download dan de publicatie of kijk op de website van Nederland Zorgt Voor Elkaar.

Download de publicatie