De deeleconomie rukt op

Is online delen het nieuwe hebben?
artikel - 29 juni 2016
 1801 keer gelezen

Medio 2015 verscheen de publicatie ‘Nieuwe rijkdom in de wijken’ over de betekenis van deeleconomie voor wijkbewoners. Movisie gaat in gesprek met één van de auteurs, Minouche Besters.

Deeleconomie, wat is het?

‘Delen is natuurlijk van alle tijden. Denk aan bibliotheken en weggeefwinkels. Maar door slimme technologieën is de deeleconomie in een versnelling geraakt. Online platforms geven mensen toegang tot (ongebruikte) spullen, diensten, kennis of netwerk.'

Wat maakt dit verschijnsel zo bijzonder?

Minouche Besters: ‘Nooit eerder in de geschiedenis was delen op deze schaal mogelijk. De online platformfunctie is daarin cruciaal. De schaalbaarheid is enorm. Stel je voor, er zijn heel veel verschillende mensen actief op platformen, uit allerlei lagen van de samenleving en van alle leeftijden. Je komt hierdoor met mensen in aanraking die je anders niet zou treffen. Daardoor heb je een enorm bereik. Dit vergroot de kans dat jij gaat vinden wat je zoekt. Of dat hetgeen jij aan wilt bieden, wordt afgenomen. Dat maakt deze platformen heel waardevol.'

Online platforms, meer dan delen alleen?

‘Ja, het in contact komen met nieuwe mensen speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van mensen. Door ons onderzoek kwamen wij erachter dat mensen niet alleen blij zijn met de geleende bouwstofzuiger via Peerby, maar dat deelname ook een ander effect heeft. Zo geeft een kwart van de aanbieders aan nieuwe vaardigheden te hebben opgedaan. En soms ontdekken mensen een nieuw talent bij zichzelf.

Soms ontdekken mensen een nieuw talent bij zichzelf

Het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden geldt vooral voor aanbieders. Zo heeft vijf procent van de aanbieders van eten of hulp een baan gevonden, onder andere door nieuw of herwonnen zelfvertrouwen en het leren van nieuwe vaardigheden, zoals plannen en goed luisteren. Ook vergroot deelname het empathisch vermogen bij mensen. 25 procent van de mensen is positiever over elkaar gaan denken door deelname aan een online platform. Dat zijn belangrijke uitkomsten die bij kunnen dragen aan de ontwikkeling van de participatiesamenleving.’

Van formele zorg naar informele steun?

‘Zestig procent van de hulpvragers op zorgvoorelkaar.com noemt de site een noodzaak om de benodigde hulp te vinden. Een op de vijf vraagt hulp die ze niet binnen het eigen bestaande netwerk durft te zoeken. De nieuwe, informele manier van delen leidt bovendien tot meer contacten in de buurt en zorgt ervoor dat mensen makkelijker hulp en zorg durven te vragen. Meedoen op een platform draagt dus ook bij aan vermindering van vraagverlegenheid. Op de platformen zijn alleen mensen actief die graag willen helpen. Je doet hen er dus een plezier mee als je een hulpvraag stelt. Dat voelt heel anders dan dat je een familielid vraagt. En omdat andere mensen vragen stellen, durf je het zelf ook.’

Wat weten we over het gebruik van deelplatforms in anonieme wijken?

‘Gebruikers van deelplatformen geven in overgrote meerderheid aan zich veilig te voelen in de wijk waar ze wonen. Ook het vertrouwen in de mede-buurtgenoten is hoog. Wel zie je dat aanbieders hier positiever in staan dan afnemers. De vraag is of het attitude is, of dat het echt wat zegt over de wijk waar men woont. Dat willen we graag verder onderzoeken. De delers lijken doorgaans positief in het leven te staan en hebben groot vertrouwen in de medemens. Ook zien we meer hoger dan lager opgeleiden op de door ons onderzochte platforms. Dit betekent overigens niet dat de platforms voor mensen in lastige wijken of voor mensen met minder vertrouwen geen nut hebben. Eerder andersom, wellicht groeit het vertrouwen juist. Het vraagt wel een extra inspanning.'

Is de deeleconomie toegankelijk voor mensen die weinig te delen hebben?

‘Er is juist heel veel te halen voor mensen met beperkte middelen! Zij hebben ook veel te geven. Zodra mensen iets aanbieden op een platform komen zij erachter dat ze iets hebben wat anderen nodig hebben. Hoe klein ook. Het delen maakt dat zij zich van waarde voelen. Dit werkt empowerend. We kunnen dit nog veel meer benutten. Is het bijvoorbeeld mogelijk dat mensen gaan koken voor buurtbewoners en op deze manier hun eigen maaltijd kosteloos kunnen nuttigen? Het zou mensen die leven in armoede of mensen die schulden hebben enorm helpen en daarnaast mogelijk hun eigenwaarde vergroten. Maar ook kan het bijdragen aan meedoen in de samenleving. Bijvoorbeeld als je een muziekinstrument kunt lenen voor je kind via Peerby en het daardoor wel op muziekles kan.’

Welke tips heb je voor sociale professionals die werken met kwetsbare groepen?

‘De deeleconomie zou veel meer benut kunnen worden door overheden en maatschappelijke organisaties die werken met kwetsbare groepen. Je moet mensen helpen om deze platforms te leren gebruiken. Dit vergt een tussenstap. Dus meer dan alleen iemand adviseren om de app Peerby te downloaden. Er kan van alles spelen.

Vertrouwen in de medemens kan een punt van aandacht zijn

Vertrouwen in de medemens kan een punt van aandacht zijn. Zowel positief (iemand heeft te veel vertrouwen waardoor misbruik op de loer ligt) als negatief (iemand heeft geen vertrouwen). Maar ook ideeën over delen: toegang versus bezit. Durf je het gesprek aan te gaan met mensen? Wat zijn hun beelden, waar zien ze tegenop, speelt schaamte of vraagverlegenheid?

Valkuil?

‘Het is essentieel dat je zelf ervaring opdoet met platformen. Dan begrijp je ook beter de kansen en de dingen waar mensen mogelijk tegenaan lopen. Help mensen positieve ervaringen op te doen. Doe het misschien groepsgewijs, met een paar bewoners die samen proberen of het wat voor hen is om thuiskok te zijn. Of door een gesprek aan te gaan over spullen lenen. Welke spullen mis je, wat heb jij dat een ander misschien kan gebruiken? Het voorbeeld van BijzonderThuisafgehaald laat zien dat er veel mogelijk is. Ook elders doen welzijnswerkers ervaring op, bijvoorbeeld met lichtverstandelijk beperkten en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Kortom: sociale professionals spelen een belangrijke rol in het verlagen van de drempel van online deelplatformen.’

Bekende Nederlandse voorbeelden die door Stipo onderzocht zijn

Thuisafgehaald.nl. Thuisafgehaald is een online platform waarop je in heel Nederland maaltijden met je buurtgenoten kunt delen. Voor kwetsbare groepen heeft Thuisafgehaald een aangepaste oplossing onder de noemer BijzonderThuisafgehaald. Vaste thuiskoks worden hier gekoppeld aan kwetsbare mensen uit de buurt, zodat er een vast gezicht is en mensen de maaltijd niet zelf hoeven af te halen.

Peerby.com. Dit platform maakt het mogelijk om spullen te lenen van mensen in de buurt. Denk aan boormachines, roeiboten of een partytent en alles wat daartussenin zit. Via PeerbyGo kunnen mensen ook spullen verhuren aan buurtgenoten, zodat je er iets extra’s aan kunt verdienen.

Zorgvoorelkaar.com. Dit is een gebruiksvriendelijk platform waar mensen met een hulpvraag en mensen die graag wat voor een ander betekenen, elkaar eenvoudig en veilig kunnen vinden.

Meer weten?

Lees de publicatie ‘Nieuwe Rijkdom in de wijken. Online delen is het nieuwe hebben’ van Minouche Besters en Sander van der Ham, Stipo, op sociaalwerknederland.nl. Aan dit onderzoek werkten 800 deelnemers mee van Peerby, Thuisafgehaald en Zorgvoorelkaar.

 

Het interview met Minouche Besters verscheen in Movisies 27. Ook bij u in de bus? Neem een gratis abonnement.

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.