Denken en handelen bij vraagstukken over seksualiteit

Interview over het Handboek Seksuele Gezondheid
artikel - 25 november 2014

Begin november 2014 is het Handboek Seksuele Gezondheid verschenen. Dit boek biedt kennis over seksuele gezondheid in de volle breedte, en bevat praktische handvatten voor het voeren van een gesprek over seksualiteit. We stellen vijf vragen aan medeauteurs Ina van Beek en Wilma Schakenraad van Movisie.

Waarom is het goed dat dit boek er is?

Ina van Beek: Veel mensen hebben vragen over seks of tobben met seksuele problemen, maar weinig mensen praten er makkelijk over. Dat maakt het extra belangrijk dat professionals kennis hebben van seksualiteit én er over kunnen praten met hun cliënten. Dit gaat op voor veel professionals in de (geestelijke) gezondheidszorg zoals huisartsen, verpleegkundigen (GGD, Sense), fysiotherapeuten, maatschappelijk werkers of psychologen. Maar ook de leidster van het kinderdagverblijf heeft kennis nodig over bijvoorbeeld de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen. Het is een praktisch boek, dat ter verdieping verwijst naar de website Seksueel Gezond.

Waar gaat het boek over?

Het boek gaat over de hele breedte van seksuele gezondheid tot en met seksueel geweld. Het beschrijft somatische aspecten van seksualiteit: hoe werkt seks en wat zijn klachten van mannen en vrouwen? Het gaat over anticonceptie en soa, over de sociale aspecten (cultuur, religie), over seksuele oriëntatie (LHBT) en over praten over seks. Het gaat ook over seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Dit laatste hoofdstuk is door ons geschreven in samenwerking met Petra Tiemessen van De La Salle, Koraalgroep. Er zijn hoofdstukken over preventie, beleid en hulpverlening én over seksuele gevoelens van de hulpverlener zelf. Het is kortom, echt een compleet handboek.

Wat is over de grens?

Wilma Schakenraad: Dat is inderdaad de hamvraag waar de praktijk vaak mee worstelt. Wanneer is iets nog gezond experimenteergedrag en waar gaat het om ernstiger vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag? Gelukkig hebben we hulpmiddelen om daar meer vat op te krijgen. In ons hoofdstuk gaan we in op het Vlaggensysteem, dat een aantal criteria hanteert om vast te stellen hoe we seksueel gedrag van jongeren moeten duiden. Bijvoorbeeld of seks gebeurt met wederzijdse toestemming, of het vrijwillig gebeurt, zonder dwang, misleiding of chantage, en of er sprake is van gelijkwaardigheid. Als je het gedrag op die manier kunt duiden, is het gemakkelijker er vervolgens met de jongere over te spreken en te weten hoe te handelen.

Praten over vermoedens van misbruik of geweld is voor professionals vaak lastig.

Hoe past de Meldcode in dit plaatje?

Praten over vermoedens van misbruik of geweld is voor professionals vaak lastig. Ook durven zij uit onzekerheid vaak niet te melden. Die handelingsverlegenheid was voor de overheid reden om de Wet Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk geweld in te voeren. Seksueel geweld en misbruik in de privésfeer vallen daar ook onder. De Meldcode verplicht professionals in verschillende sectoren om een protocol in de vorm van een stappenplan te hanteren bij vermoedens van geweld. Dit blijkt goed te werken om vermoedens eerder te signaleren en bespreekbaar te maken. En ervoor te zorgen dat het geweld stopt.

Eén van de besproken casus gaat over van een meisje met een lichte verstandelijke beperking dat door een oudere huisgenoot in dezelfde instelling gedwongen wordt hem af te trekken. Het meisje durft geen nee te zeggen. Wat kun je als instelling in zo’n geval doen?

Hier is sprake van seksueel misbruik. Als misbruik plaatsvindt binnen een instelling, dan is het van groot belang dat er een vertrouwenspersoon is waar het slachtoffer naartoe kan. Zo’n vertrouwenspersoon kan de hulpverlening in gang zetten, en als dat nodig is ook een juridisch traject.
Een duidelijke visie en beleid van de instelling op omgangsvormen, intimiteit, seksualiteit en seksueel misbruik is noodzakelijk. Om seksueel misbruik te voorkomen en om adequaat te reageren op incidenten.

Peter Leusink en Marjo Ramakers (Red.) (2014). Handboek seksuele gezondheid. Probleem-georiënteerd denken en handelen. Assen: Koninklijke Van Gorcum.
U kunt het boek bestellen via onderstaande website.

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 2 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.