Eco-sociaal werk: kennis- en leerbehoeften van sociaal werkers
We ondervinden steeds sterker de gevolgen van de klimaatcrisis en ecologische crisis. Deze crises komen ook met sociale gevolgen, met name voor mensen in een kwetsbare positie. Daarom richten steeds meer professionals, initiatieven en organisaties zich op eco-sociaal werk. Wat hebben sociaal werkers nodig?
Bij de klimaatcrisis kun je denken aan overstromingen, hittestress en uitdroging van groen en bij de ecologische crisis aan het verlies van biodiversiteit en slechte water- en luchtkwaliteit. De sociale gevolgen van deze crises zijn bijvoorbeeld sociaaleconomische ongelijkheid, gezondheidsverschillen, toegang tot een gezonde leefomgeving, voedsel-, water- en luchtkwaliteit, zeggenschap, bestaanszekerheid, mensenrechten en politieke macht.
Wat is eco-sociaal werk?
In het buitenland wordt al enkele decennia gesproken over eco-sociaal werk en ook in Nederland krijgt eco-sociaal werk steeds meer aandacht. Eco-sociaal werk zet zich in voor een duurzame samenleving die sociaal rechtvaardig is én de balans tussen mens en natuur herstelt. Sociaal werkers zijn van groot belang bij huidige transities als de energietransitie en klimaatadaptatie, en in het omgaan met de sociale gevolgen van bijvoorbeeld hittestress en wateroverlast. Deze vraagstukken zijn niet enkel een technische of fysieke opgave, maar ze zijn verbonden met onder andere gezondheid, zeggenschap, armoede en sociale inclusie. De rol van sociaal werkers kan hierin van grote betekenis zijn om de stem van burgers tot hun recht te laten komen, inspraak te waarborgen en op te komen voor mensenrechten. Eco-sociaal werk gaat niet enkel over het individu, maar ondersteunt ook in brede zin groepen die onrecht ondervinden omdat hun natuurlijke omgeving en daarmee hun gezondheid en leefomgeving wordt aangetast. Daarom ondersteunen sociaal werkers met een eco-sociaal perspectief groene initiatieven, dragen ze bij aan (ecologische) bewustwording en denken ze mee over de inrichting van de (stedelijke) omgeving.
Inzet en behoeften van sociaal werkers
In eerder onderzoek kregen we een eerste beeld van hoe sociaal werkers aankijken tegen eco-sociaal werk en de rol die zij in de klimaatcrisis en ecologische crisis zouden kunnen innemen. De resultaten lieten zien dat dit een complex thema is waarin sociaal werkers het belang zien, maar nog steeds hun weg proberen te vinden. Sociaal werkers die het belang inzien van eco-sociaal werk en bezig zijn met het klimaatvraagstuk zijn vaak persoonlijk erg betrokken. Ze zijn echter nog zoekende hoe zij dit vormgeven binnen hun werk.
Uit de Grote Raadpleging van het sociaal werk blijkt dat er onder sociaal werkers behoefte is aan kennis over oorzaken en gevolgen van de klimaatcrisis en ecologische crisis, maar ook over ‘het hoe’. Hoe pak je het aan, waar vind je de juiste kennis, of hoe agendeer je (meer) aandacht voor klimaatproblematiek en de sociale gevolgen binnen je organisatie? En wat zijn goede voorbeelden van lokale mogelijkheden en initiatieven? Ook wordt expliciet genoemd dat er meer draagvlak nodig is. Op organisatieniveau, maar ook in beleids- en opdrachtsfeer. Dat er ruimte en randvoorwaarden nodig zijn bijvoorbeeld. Dit heeft ook veel met bewustwording op die verschillende niveaus te maken.
Als vervolgstap willen we nog concreter inventariseren welke (leer)behoeften sociaal werkers hebben om zich voor eco-sociaal werk in te zetten. Bijvoorbeeld als het gaat om handelingsperspectief voor de individuele sociaal werker of op organisatie of gemeenteniveau. En welke (leer- of ontwikkel)vormen het beste in deze behoeften kunnen voorzien. Welke mogelijkheden en belemmeringen zien sociaal werkers? Wat hebben zij nodig? De uitkomsten zullen beter inzicht bieden in wat er nodig is in het sociaal werk en voor sociaal professionals en wat hun vragen en behoeften zijn.
Doe je mee?
Je deelname aan deze vragenlijst is anoniem. Antwoorden zullen niet herleid worden naar een persoon. Aan het einde van de vragenlijst kun je wel je e-mailadres achterlaten om op de hoogte gehouden te worden over de resultaten. Het invullen kost je ongeveer 15 minuten.
Wat kan jou als sociaal werker helpen om je in je werk (nog meer) in te zetten voor eco-sociaal werk? We zijn benieuwd naar je ervaringen, ideeën en behoeften – zo concreet mogelijk!
Deze vragenlijst is tot stand gekomen vanuit een gezamenlijk initiatief van de Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk (BPSW), Movisie, Sociaal Werk Nederland, HAN University of Applied Sciences, Zuyd Hogeschool en Hogeschool Inholland.
