Eenzaamheid onder mantelzorgers verminderen - wat kunt u doen?

artikel - 24 september 2015
Afbeelding bij Verminderen van eenzaamheid onder mantelzorgers

Mantelzorgers voelen zich vaker eenzaam dan mensen zonder zorgtaken. In de handreiking ‘Omgaan met eenzaamheid onder mantelzorgers’ leest u hoe u eenzaamheid signaleert en bespreekbaar maakt en hoe u mantelzorgers op weg kunt helpen om hun eenzaamheid te verminderen.

Waarom voelen mantelzorgers zich eenzaam?

De kern van eenzaamheid is een gemis aan betekenisvolle relaties. Er zijn verschillende redenen waarom juist mantelzorgers eenzaamheid ervaren:

  1. De relatie met de naaste is ingrijpend veranderd.
    Afhankelijkheid door lichamelijke of geestelijke achteruitgang kan leiden tot een scheve relatie. Daarbij staan alleen nog de behoeften en wensen van de zorgvrager centraal en cijfert de mantelzorger zichzelf weg. De relatie tussen mantelzorger en verzorgde kan ook veranderen doordat het karakter van de verzorgde verandert.
  2. De relatie met familieleden kan verstoord worden
    Wanneer de zorg gedeeld wordt met andere familieleden worden vaak beslissingen genomen op basis van vaste patronen in een gezin of familie. Sommige mantelzorgers voelen zich daarbij onvoldoende gezien, gewaardeerd of geholpen door familieleden.
  3. Het onderhouden van sociale contacten wordt bemoeilijkt.
    Mantelzorgers hebben minder tijd en energie om de eigen contacten te onderhouden, sommigen zijn bovendien aan huis gebonden, omdat hun naaste niet alleen kan blijven. Hierdoor kunnen contacten verwateren. Onbegrip van de omgeving kan het gevoel van eenzaamheid nog eens versterken.

Aan de slag met eenzaamheid in 3 stappen

Als u vermoedt dat een mantelzorger eenzaam is kunt u de volgende 3 stappen doorlopen om eenzaamheid te verminderen: herkennen, bespreken en ondersteunen.

  1. Herkennen van eenzaamheid is de belangrijke eerste stap. Iemand zal zelf niet zo gauw letterlijk benoemen dat hij of zij zich eenzaam voelt. Daarom is het belangrijk te letten op symptomen die op eenzaamheid kunnen wijzen, zoals lichamelijke klachten of somberheid, of het feit dat iemand weinig bezoek of activiteiten heeft.
  2. Bespreken: ga het gesprek aan met de mantelzorger en probeer samen te verkennen wat er precies speelt. Doe dit op een respectvolle manier en forceer niets. Focus niet alleen op het gemis en de problemen, maar bespreek ook de wensen van de mantelzorger.
  3. Ondersteunen: onderzoek eerst of iemand gemotiveerd is om iets te veranderen aan zijn of haar eenzaamheid. Zonder die motivatie kunt u eenzaamheid nauwelijks (helpen) verminderen. Eventueel kunt u gebruik maken van vragen uit motiverende gespreksvoering, zoals “Wat is voor uzelf belangrijk?”.

Mogelijke aanpakken voor eenzaamheid

Een luisterend oor bieden en samen met de mantelzorger zoeken naar mogelijke oplossingen kan eenzaamheid vaak al verzachten. Soms is er meer nodig. Hieronder vindt u 4 mogelijke aanpakken.

  1. Verlichten van de mantelzorger. Mantelzorgondersteuning of respijtzorg (zorgtaken tijdelijk overnemen) kunnen de mantelzorger meer tijd en energie geven voor andere (sociale) activiteiten.
  2. De sociale omgeving van de mantelzorger ‘contactrijker’ maken: stimuleer het ondernemen van sociale activiteiten buitenshuis. Wijs op ontmoetingswebsites of de mogelijkheid om lid te worden van een vereniging, een koor of een kaartclub.
  3. Persoonlijke activering: doel hiervan is mantelzorgers bewust te maken van hun houding of gedrag die eenzaamheid bevordert en hen te begeleiden bij het veranderen van hun situatie. De nadruk ligt op het geven van aandacht en emotionele en praktische steun om de sociale redzaamheid te versterken.
  4. Cursussen en gespreksgroepen, zoals lotgenotencontact voor mantelzorgers, een vriendschapscursus of een assertiviteitstraining.

Belangrijk is om altijd rekening te houden met de persoonlijke situatie en de omgeving van de mantelzorger.

Meer informatie

In de handreiking ‘Omgaan met eenzaamheid onder mantelzorgers’ vindt u een overzicht van interventies en instrumenten om mantelzorgers te ondersteunen en leest u meer over eenzaamheid onder mantelzorgers.

Lees ook ‘Uit het oog. Essay over gevoelens van eenzaamheid onder mantelzorgers'.

Samen tegen eenzaamheid

Tijdens de week tegen eenzaamheid worden in heel Nederland verschillende activiteiten georganiseerd waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Op de website www.samentegeneenzaamheid.nl kunt u lezen wat u het hele jaar door kunt doen tegen eenzaamheid.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

17 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.