Een effectieve systeemaanpak van partnergeweld

Wat is de betekenis van gender?
artikel - 12 maart 2015

De regiovisies die gemeenten maken over de aanpak van geweld in huiselijke kring zijn bijna overal in Nederland klaar. In veel regio’s wordt nu verder gewerkt aan uitvoeringsplannen, onder meer op het gebied van preventie. Op 5 maart 2015 spraken beleidsambtenaren van gemeenten, professionals en experts uit het veld van de aanpak van partnergeweld met elkaar over de betekenis van gender.

Uit de ‘Genderscan Aanpak Huiselijk Geweld’ die in 2013 is uitgevoerd, blijkt dat er op dit moment nog nauwelijks sprake is van een structureel gendersensitieve aanpak. En dat is een gemiste kans. Als vervolg op de genderscan zijn Regioplan, Atria en Movisie in 2014 gestart met een ‘Follow-up van de Genderscan’. Dit project is gericht op het vergroten van de kennis over en het draagvlak voor gendersensitief werken in de aanpak van huiselijk geweld, met als doel deze aanpak effectiever te maken.

Gendersensitief

De organisatoren van de bijeenkomst werden verrast door de grote opkomst. Hoewel er in het land nog wel eens weerstand bestaat tegen het bespreken van gendersensitief werken, bleek dit voor de aanwezigen niet te gelden.

Katrien de Vaan (co-auteur Genderscan): ‘Internationaal oogst Nederland nog wel eens kritiek op onze aanpak van huiselijk geweld. De bewuste keuze voor een systeemaanpak leidt tot genderneutrale formuleringen. In de genderscan geven we aan dat we mede daardoor het risico lopen om te weinig aandacht te hebben voor de manieren waarop gender wel degelijk een rol speelt in huiselijk geweld. Aandacht voor gender moet een noodzakelijk onderdeel zijn van de systeemaanpak.’ Margreet de Boer (co-auteur Genderscan): ‘Ook in de rechtszaal speelt gender nauwelijks. Als gender een factor zou mogen zijn bij zaken rond huiselijk geweld en echtscheiding, dan zou dat een heel belangrijke verbetering zijn.’

Wat zijn de mogelijke effecten van de verschillende rolpatronen op mannen en vrouwen.

Gezamenlijke taal, gezamenlijk beeld

Hoewel veel van de deelnemers een mening hebben over hoe gender een rol speelt bij huiselijk geweld, blijkt ook dat er niet altijd hetzelfde verstaan wordt onder ‘gender’. Waar hebben we het eigenlijk over, werd meermaals gevraagd. Hebben we het over biologische verschillen tussen man en vrouw? Of over culturele verschillen, die maatschappelijk worden toegekend aan mannen en vrouwen? Tineke Franssen (voorzitter Stichting Zijweg) suggereert om aandacht te besteden aan hoe je hierover spreekt. Gender is nu eenmaal vakjargon. Kortweg hebben we het over de mogelijke effecten van de verschillende rolpatronen op mannen en vrouwen.

Macht, afhankelijkheid en meer

René Römkens (directeur Atria) geeft aan in welke aspecten van partnergeweld gender een rol speelt. Onderstaande aspecten moeten volgens haar in het dagelijks werk van professionals meer aandacht krijgen:

•    type en ernst van geweld
•    afhankelijkheden en genderrolpatronen
•    relatiedynamiek
•    intergenerationele overdracht.

Tijdens de workshops werd duidelijk dat bij elk van deze begrippen meer voorbeelden nodig zijn, om goed duidelijk te maken wat een gendersensitieve aanpak extra op kan leveren. Eltjo Lenting (beleidscoördinator bij de Landelijke Politie) suggereert dat juist in contacten met de pleger vaker gesproken moet worden over de rol die gender speelt in zijn handelen. Welke verwachtingen spelen daar? Hoe kijkt hij naar macht en zijn rol als man en vader?

Casuïstiek

Jeanet ten Hoope (OM) oppert dat het werken vanuit casuïstiek het meest beeldend is. In de workshops werd gevraagd om een plek waar kennis over dit onderwerp te vinden is en de mogelijkheid om er met collega’s bij stil te staan. Daarvoor zijn middelen nodig, maar ook tijd. Vanuit de workshops werd verder gesuggereerd dat er op dit moment weinig gendersensitieve hulpverlening aan kinderen bestaat. Dat wordt als zeer wenselijk gezien: jongens en meisjes lijken anders te reageren op (het getuige zijn van) geweld. Bij De Jutters in Den Haag wordt hier bij de tieners wel expliciet aandacht aan besteed. Anita de Groot (Ministerie OCW) gaf ook het voorbeeld van het project We Can Young, waarbij deze rollen juist centraal staan. Er blijkt sowieso behoefte aan voorbeelden van hoe een gendersensitieve aanpak er in de praktijk uitziet.

Hoe stuurt de gemeente?

Een onderwerp waar aanwezigen zeer verschillend over dachten, was de manier en mate waarin een gemeente zou moeten sturen op gendersensitief werken.
Ico Kloppenburg (VNG) gaf aan dat een gemeente voldoende idee moet hebben van gendersensitief werken om het gesprek aan te kunnen gaan met dienst- en hulpverleners over de kwaliteit van de aanpak. Daarin speelt de gemeente een agenderende en sturende rol.

Vervolg

Na het casusonderzoek en deze veldbijeenkomst volgt een derde onderdeel van het project ‘Follow-up Genderscan’: het ontwikkelen van instrumentarium. Dit zal naar verwachting rond de zomer worden gepresenteerd.

Interesse?

Bent u geïnteresseerd in het vervolg of ziet u hierin een rol voor uzelf, neem dan contact op met: Saskia Daru.
 

Reacties

Ik heb versteld gestaan van het jargon gebruik in bovenstaande artikelen. Is het de bedoeling, om autoritair te zijn, of heeft dit andere bedoelingen.

Ik kan me daar wel wat bij voorstellen. Gendersensitief, systeemgericht: je kan dat als jargon zien. Het gekke is dat je dat tijdens zo'n bijeenkomst totaal vergeet, omdat je elkaar begrijpt. We gaan met dit project verder en ik hoop dat we gaandeweg steeds betere taal weten te vinden. Het heeft in ieder geval niet met autoritair willen zijn te maken.

Reageer op dit artikel

3 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.