Eigen regie voor cliënten en mantelzorgers?

Bejegening door zorgmedewerker is cruciaal
artikel - 26 september 2014
Eigen regie voor cliënten en mantelzorgers?

Welke factoren beïnvloeden de ruimte voor eigen regievoering bij cliënten van de thuiszorg en hun mantelzorgers? Deze vraag stond centraal in het afstudeeronderzoek van Ellen Stevens voor de studie Toegepaste Gerontologie bij Fontys. Op basis van observaties van zorgmomenten en interviews met zestien oudere cliënten en zeven mantelzorgers van 'Zorg aan huis' van Archipel heeft ze deze factoren in kaart gebracht. In dit artikel de belangrijkste conclusies.

1. Een open dialoog maakt het mogelijk eigen wensen aan te geven

De basis voor het kunnen voeren van eigen regie is een open dialoog waarin de cliënt alle ruimte heeft om zijn ideeën, wensen of problemen kenbaar te maken. In de praktijk ervaren de cliënten en mantelzorgers belemmeringen om dit te doen: het merendeel ervaart dat hij of zij zijn probleem niet gemakkelijk kan voorleggen.

2. Bejegening door zorgmedewerkers is cruciaal

De bejegening door zorgmedewerkers is cruciaal voor de ruimte die cliënten en mantelzorgers ervaren om ideeën, wensen en problemen naar voren te brengen. Dit heeft veel invloed op het wel of niet kunnen voeren van de regie. Het gaat hierbij vooral om de aandacht en tijd die de zorgmedewerker heeft of neemt voor cliënt en mantelzorger. Als een zorgmedewerker gehaast een woning van een cliënt of mantelzorger binnengaat, geen oogcontact zoekt en weinig aandacht heeft voor de huidige situatie, dan zal hij of zij geen signalen oppikken. Ook is het voor de cliënt of mantelzorger dan moeilijker zijn of haar ideeën, wensen of problemen te benoemen. Als een zorgmedewerker rustig binnenkomt, oogcontact zoekt, oog heeft voor details en de huidige situatie waarin een cliënt en een mantelzorger zich bevinden, dan is de ruimte voor een gesprek groter.

3. Te veel óf te weinig sympathie is een belemmering

Ervaart de cliënt veel sympathie voor de zorgmedewerker, dan wil de cliënt de zorgmedewerker niet teveel belasten. Is de verhouding met de zorgmedewerker minder prettig dan is de cliënt bang om iets te zeggen, omdat hij een vervelende reactie verwacht.

4. Fysieke, psychische en sociale belemmeringen maken communicatie lastig

Sommige cliënten ervaren belemmeringen in de communicatie door hun beperkingen. Dat kunnen fysieke, psychische of sociale beperkingen zijn. Een cliënt kan daardoor niet in staat zijn om ideeën, wensen en problemen duidelijk te maken.

5. Oplettendheid en informatie op maat

Cliënten geven aan dat het hen helpt bij het voeren van eigen regie als de zorgmedewerker hun situatie goed monitort en zo de juiste informatie op het juiste moment kan geven. Het gaat dan vaak om praktische kleine dingen, die de belemmeringen van de ziekte of beperking verzachten of compenseren. Deze praktische alternatieven geven de cliënt en de mantelzorger een andere perspectief waardoor zij hun leven weer kunnen oppakken.

6. Regievoeren kan op verschillende manieren

De manier waarop cliënten en mantelzorgers eigen regie voeren en ervaren is zeer verschillend. Dit heeft te maken met persoonlijkheidskenmerken. De manier waarop men de regie voert is ook voor elk onderwerp anders. Cliënten en mantelzorgers kiezen bij het voeren van eigen regie meestal niet honderd procent voor het ene uiterste (alles laten regelen) of voor het andere uiterste (alles in eigen beheer). Daarom is het belangrijk om per cliënt en mantelzorger te kijken hoe iemand is gewend zijn zaken te regelen en hoe iemand het per situatie wil doen.

Aanbevelingen
De belangrijkste aanbeveling voor zorgmedewerkers is dat zij cliënten en mantelzorgers in bejegening de ruimte moeten geven om tijdens elk zorgmoment hun verhaal te doen. Beleidsmedewerkers dienen zorgmedewerkers de mogelijkheden te bieden hun vaardigheden op dit gebied te verbeteren en de ruimte om genoeg tijd met cliënten en mantelzorgers door te brengen. Lees het volledige onderzoek van Ellen Stevens.

Een instrument dat zorgprofessionals kan helpen in gesprekken met cliënten is QueZ: vragen naar Zelfregie.
 

Reacties

Ik vind het zeer gewaagd en gevaarlijk op basis van dit kleine onderzoek zulke grote conclusies trekken.
Ik weet niet of dit onderzoek wel op de site van Movisie moet komen.

-Movisie maakt bij plaatsing een afweging tussen relevantie, kwaliteit en grootte van het onderzoek. In dit geval gaat het om een kwalitatief onderzoek met kleine aantallen. Maar de conclusies zijn gebaseerd op zowel interviews als observaties. De analyse zit methodisch goed in elkaar. En de relevantie van de conclusies is groot.
Daarnaast vragen we van de onderzoeker altijd om expliciet aan te geven waar de conclusies op zijn gebaseerd, zodat de lezer zelf de reikwijdte van de conclusies kan inschatten.

De client heeft met zijn mantelzorger te maken met de huishoudelijke hulp ( gemeente) ook de persoonlijke verzorging ( thuiszorginstelling, nu nog AWBZ) te maken met veel medewerkers over de vloer.
De mantelzorger is er niet altijd bij. Bij indicatiegesprekken is het nodig dat de mantelzorger aanwezig is, is nu vaak niet zo.
Bij overgang in 2015 met meer taken naar gemeenten, wordt de mantelzorger wel weer meer erbij betrokken? Thuishulpen zijn allemaal angstig voor hun werk en dit maakt clienten onzeker.

Meer informatie over de veranderingen in de Wmo voor mantelzorgers, vindt u in dit artikel: https://www.movisie.nl/artikel/wat-zegt-nieuwe-wmo-over-mantelzorg.

Reageer op dit artikel

3 + 1 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.