Wendy Walcott en Ruben Kooij zijn door onverwachte gebeurtenissen of omstandigheden in bestaansonzekerheid terecht gekomen. Nu delen ze hun verhaal. Ze zetten zich in om te voorkomen dat anderen hetzelfde moeten meemaken. Ook Laura weet hoe het is om te leven in de overlevingsstand.

Toeslagenschandaal  

Wendy Walcott is 38 jaar en werkt als adviseur ervaringsdeskundige bestaanszekerheid bij de gemeente Arnhem. Toen zij op 19 jarige leeftijd onverwacht moeder werd, wilde ze niet bij de pakken neer gaan zitten. ‘Direct na de geboorte van mijn dochter ben ik gaan studeren. Mijn dochter ging toen naar de kinderopvang. Maar na een jaar merkten we dat de betalingen niet goed verliepen. 5,5 jaar later gebeurde hetzelfde bij de opvang van mijn tweede dochter. Uiteindelijk bleek ik twee keer gedupeerde van het toeslagenschandaal te zijn. Hierdoor heb ik 14 jaar lang met schulden moeten leven’, vertelt Walcott.  

Impact van regelgeving

Nadat Walcott in 2021 officieel is erkend als gedupeerde, begon voor haar een nieuwe start. ‘Vroeger wilde ik sociaal werker worden. Maar door de problemen heb ik de studie maatschappelijke dienstverlening niet af kunnen maken. Na mijn eigen ervaringen, wil ik ervoor zorgen dat problemen voorkomen worden. Daarom ben ik binnen de gemeente gaan werken. Ik wil beleidsmakers duidelijk maken wat de impact van regelgeving is op inwoners. Dit betekent niet vanuit je mooie toren aannemen dat jouw denkwijze de juiste is, maar de gevolgen van beleid toetsen in de praktijk.’

Opstapeling van tegenslagen

Ruben Kooij is 26 jaar oud, opgeleid als HR-adviseur en was zijn hele leven al enthousiast over horeca en ondernemen. Zijn passie voor ondernemerschap en gastvrijheid is gegroeid in de tien jaar dat hij bij McDonalds werkte. In september 2023 kwam zijn droom uit en werd hij eigenaar van een restaurant in Ede, dat een doorstart maakte.  

Op papier was alles in orde en doorberekend. Maar door een opstapeling van tegenslagen, zoals een kapotte hoofdwaterleiding met een tijdelijke sluiting tot gevolg, moest Kooij een jaar later zijn faillissement aanvragen. ‘Natuurlijk had ik reserves, maar opgegeven moment moet je ook geld gaan verdienen. Toen daar nog een slechte horeca zomer bovenop kwam, bleek een faillissement de enige uitweg.’ Kooij kreeg hulp bij deze keuze van de vereniging Over Rood.  

‘Je weet niet wat je overkomt’

Het gevolg zijn hoge schulden. ‘Je weet niet wat je overkomt. Het voelt alsnog je naakt in een winkelstraat staat. Van de een op andere dag was mijn privérekening geblokkeerd en kon ik in de supermarkt de boodschappen niet betalen. Ik had twee maanden na het faillissement alweer een nieuwe baan, maar in de tussentijd geen inkomen om de vaste lasten te betalen. Op een uitkering had ik geen recht omdat mijn partner te veel verdient. We moesten haar spaargeld opmaken.’

Ervaringen delen  

Nu deelt Kooij zijn verhaal om anderen te helpen, iets wat hij zelf gemist heeft. Hij deelt bijvoorbeeld zijn ervaringen in gesprekken met andere ondernemers. ‘Bij sommigen hangt het zwaard van Damocles nog boven hun hoofd.’ Inmiddels weet hij dat hij andere wil helpen in schuldhulpverlening. Zo begint Kooij in september als vrijwilliger bij schuldhulpmaatje.  

De toon veranderen

Wat wil hij nu al meegeven aan beleidsmakers en sociaal werkers? Kooij: ‘Wij zijn geen criminelen. Ik ben een persoon die in deze situatie terecht is gekomen en bereid om naar een oplossing te zoeken. Maar door de regels en procedures voelt het alsof ik naast mijn schulden extra gestraft wordt. De toon moet anders.’ 

Schulden en schaamte

Laura (23) weet hoe het is om te leven in de overlevingsstand. Op haar 17e verlaat ze het ouderlijk huis vanwege een moeilijke thuissituatie. Eerst komt ze terecht bij foute vriendjes. Als ze eindelijk haar eerste eigen woning vindt is ze opgelucht, maar zit ze ook direct in de schulden door de borg van 2.500 euro. Wat volgt is een periode met een opeenstapeling van financiële stress, een heftig persoonlijk trauma en meerdere studies die ze moet opgeven.

Toch blijft ze vechten. Ze werkt en studeert door, zoekt hulp en vindt die uiteindelijk bij Stichting ONSbank. Via die stichting spreekt Laura zich inmiddels als ervaringsdeskundige kritisch uit over hoe makkelijk jongeren tegenwoordig in de schulden kunnen belanden. “Mijn generatie is opgegroeid met Klarna en Riverty. Dat is echt slinks, want het wordt te makkelijk gemaakt. Hoe kan het dat – op de dag dat je 18 wordt – je ineens voor honderden euro’s op afbetaling kan kopen, zonder kredietcheck?”

Laura spreekt op evenementen, in de media en bij schuldeisers aan tafel. En sinds maart werkt ze in de incassowereld: precies de sector waar ze ooit zelf in vastliep voedt ze nu met wat haar ervaringskennis. “Het geeft me echt energie dat ik een verschil kan maken met wat mij is overkomen. En het spreken zelf ligt me.” Door haar werk brengt ze ervaringskennis én systeemkennis samen. Ze wil van binnenuit verandering brengen in het falende schuldensysteem.

Haar eigen verhaal laat zien dat financiële problemen niet zomaar verdwijnen met één oplossing – en dat jongeren méér nodig hebben dan afbetaalde rekeningen. Ze pleit voor financiele educatie op scholen en meer begrip voor de complexe situaties waarin veel mensen met schulden zitten. En terwijl ze zelf haar weg deels nog aan het zoeken is, laat ze zien dat je ook midden in je eigen proces al van grote waarde kunt zijn voor anderen.

Op termijn wil ze deeltijd bedrijfskunde studeren, en later lesgeven over geld. “Als je familie je niet voorlicht over geld, sta je op je 18e gelijk met 1-0 achter. Nu leren kinderen bij rekenen hoe Jantje een taart in acht stukken moet snijden. Maar waarom leren we ze niet hoeveel weken het duurt voordat ze een PlayStation kunnen kopen?” Laura’s droom? “Een schuldenvrije generatie en ik wil graag de eerste vrouwelijke minister president worden."