G1000: burgerparticipatie in optima forma?

artikel - 1 april 2014
Afbeelding bij G1000: burgerparticipatie in optima forma?

Zaterdag 22 maart 2014 vond in de Rijtuigenloods in Amersfoort de G1000 plaats. Deze burgertop werd drie dagen na de gemeenteraadsverkiezingen georganiseerd om van onderop te bepalen wat er de komende vier jaar op de stadsagenda van Amersfoort moet staan. Een vrij uniek evenement, want alleen in België (G1000) en Rotterdam (Duizend op Zuid) vond eerder een initiatief van dergelijke omvang plaats. Nieuwsgierig en geprikkeld vanuit haar werk bij Movisie en betrokken en geïnspireerd als mens was Michaëla Merkus als tafelsecretaris bij de G1000 aanwezig. Zij noteerde haar impressies.

Uit alle wijken van Amersfoort en volstrekt willekeurig zijn 6000 burgers van 18 jaar en ouder geloot om mee te doen en hun stem te laten horen. Via een brief zijn zij geworven om zich aan te melden. Een verfrissende aanpak en kennelijk een werkende, want ruim 500 burgers hebben aan de oproep gehoor gegeven. Daarnaast op uitnodiging 300 deelnemers uit de kunst en cultuur, het bedrijfsleven, de overheid en de politiek die zich melden. Genoeg voeding voor een boeiend gesprek.

Stadsgesprek

De systematiek van de G1000 bestaat uit drie onderdelen: de burgerraadpleging om agendapunten te verzamelen (hier het stadsgesprek), de burgertop om de agendapunten tot meer concrete voorstellen te maken (hier het stadscafé) en het burgerpanel. Het stadsgesprek leverde een aantal inhoudelijke agendapunten op zoals zorg, veiligheid en groen. Andere agendapunten waren meer procesmatig van aard zoals faciliteren, betrokkenheid en verantwoordelijkheid. Procesmatige thema’s laten zich echter aanzienlijk lastiger vertalen naar concrete voorstellen en de vervolgsessie verliep op die onderwerpen minder soepel.

Waarom handelen we niet gewoon?

Ik ging aan de slag met het thema Groen. Met zes burgers, een kunstenares, een ambtenaar en een politicus hebben we in drie stappen - Dromen, Denken en Doen - een plan bedacht voor een zichtbaar groene en duurzame stad. Mijn opdracht als tafelsecretaris was ervoor te zorgen dat er op democratische wijze een gesprek over het gekozen thema kon worden gevoerd. Dat blijkt dan toch ingewikkeld. Wat opvalt in dit soort gesprekken is dat de gemeente vaak voorbij komt als partij die betrokken moet worden. Om toestemming of bevestiging te geven of om dingen mogelijk te maken. Ik realiseer me daardoor hoe makkelijk we ons als burgers laten leiden door de aanwezigheid van of het gebrek aan een verwachting of expliciete vraag van de gemeente. Onze basishouding is er nog steeds één van volgen. Zelfs als de urgentie uit onszelf komt! Waarom handelen we niet gewoon? Als wij vinden dat er iets moet gebeuren dan hebben we die gemeente toch helemaal niet nodig? Dat is nou die doe-democratie. En toch… Het is kennelijk weerbarstiger dan dat.

Stel dat het wat is…

Van tevoren waren spelregels geformuleerd als ‘laat elkaar uitspreken’ en ‘reageer vanuit het positieve (stel dat het wat is…)’. Meer bedoeld om houding en gedrag met elkaar af te spreken dan inhoudelijk te bepalen waar het wel en niet over mocht gaan. Achteraf hoorde ik dat de gesprekken bij andere tafels minder harmonieus verliepen, misschien ook wel omdat de thema’s soms wat lastig te vertalen waren. Aan sommige tafels waren mensen eindeloos aan het woord of ontstonden er kleine debatjes en discussies. En dat gebeurt op organisatieschaal natuurlijk ook. Wanneer onduidelijk is waar een proces uit zal komen, wanneer spelregels eenzijdig worden opgelegd en er dus geen consensus is, bedreigd dat de samenwerking. Samen spelregels opstellen is dus wel een randvoorwaarde als je er met elkaar uit wilt komen. Juist dat creëert transparantie.

Het lijkt zo basaal, maar het is cruciaal

Als trainer/adviseur op het thema vrijwillige inzet ben ik verheugd over de aandacht voor de vormgeving en de organisatie. Het was tot in de puntjes uitgedacht. De vormgeving gaf het een professioneel karakter, de netjes opgemaakte tafels nodigden uit en de eenvoudige, maar prima catering gaf een gevoel van welkom. Het ontbrak ons aan niets en dat gaf echt het gevoel dat de organisatie het serieus nam. De dingen goed regelen is ook een vorm van waardering. En waardering en beloning zijn ontzettend belangrijk als je wilt dat mensen zich vrijwillig inzetten. Het lijkt zo basaal, maar het is cruciaal.

Een overwegend ‘witte’ bijeenkomst

Het signaal vanuit de overheid is dat wij, de burgers, meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor ons eigen leven. Dat we moeten meedoen. Nou, dat hebben we ruimschoots gedaan! Is het daarmee dan burgerparticipatie in optima forma? Ondanks de massa die het evenement wist te mobiliseren, bleef het een overwegend ‘witte’ bijeenkomst. Wonen er dan nauwelijks allochtonen en gehandicapten in Amersfoort? Of voelen zij zich gewoon niet aangesproken door deze vorm van participeren? Goed om te beseffen dat er andere vormen zijn, die wellicht beter bij kwetsbare groepen passen Dan krijgen ook zij de kans om hun stem te laten horen.

Ongelovige reacties

Uit mijn omgeving kreeg ik veel ongelovige reacties toen ik vertelde dat dit initiatief vanuit burgers kwam en niet vanuit de gemeente. Maar de initiatiefnemers hebben vol overtuiging laten zien dat het kan. Zij waren het die de gemeente betrokken en de gemeente heeft laten zien het te waarderen. En kennelijk inspireert het ook. In een poll geeft slechts een kwart van de deelnemers aan dat het nu aan het nieuw te vormen college is om met de plannen aan de slag te gaan. Bijna 40% wil dat juist niet. Uit het recent verschenen SCP-rapport Burgermacht op eigen kracht blijkt dat burgers autonomie een belangrijke stimulerende voorwaarde vinden voor burgerparticipatie. Ik denk dat de gemeente Amersfoort een belangrijke handreiking heeft gedaan door dit burgerinitiatief te ondersteunen. Overlaten in plaats van loslaten.

---------------------

Uitkomst en vervolg

De gelote burgers hebben in de laatste stap van de G1000 een keuze gemaakt uit de 80 plannen en ideeën van alle werkgroepen. Veel voorstellen lagen op hetzelfde terrein. Het ene plan soms net meer concreter en afgebakend dan het andere. Soms net toegankelijker geformuleerd om er uit te springen in tekst en vormgeving. In volgorde van de meest gekregen stemmen zijn er de onderstaande 10 voorstellen bovengekomen. Ter plekke zijn alle aanwezigen gevraagd zich aan te melden bij een thema om verder mee te willen denken bij de uitwerking en vormgeving. Naast de gelote burgers sloten daar ook enkele ondernemers, ambtenaren, politici en kunstenaars zich bij aan. Deze groepen komen na twee weken opnieuw bij elkaar en zijn als zelforganiserend team aan zet om het verder op te pakken. Veel mensen zijn benieuwd hoe dat verder zal gaan. 

1. Keigroen samen doen! >> Over 5 jaar is Amersfoort groener, energievriendelijker, recyclet haar afval en heeft een duurzame lokale economie
2. Samen zorgen in Amersfoort >> Samen in de samenleving door verbinden van generaties
3. Wijk G100 >> De G1000 maar dan op wijkniveau om persoonlijke initiatieven en wijkinitiatieven vorm te geven
4. De Buurtweter >> kent talenten uit de buurt, verbinden, verwijzen, is aanspreekpunt, intermediair, gids en heeft ingang bij gemeente
5. Duurzaam inbreiden >> Ruimte voor groene initiatieven
6. Samensfoort >> Samen initiatieven starten, vinden, delen, uit te voeren en bij aan te sluiten
7. Verbindingsregisseur: Amersfoort; zo doen wij dat >> Ontsluit ideeën en kennis van Amersfoortse burgers, gaat dit gebruiken en verbinden voor een stad waaraan ieder kan bijdragen
8. Kraamkamer van duurzame innovatie >> Terrein waar verschillende bedrijven van elkaar gebruik maken op het gebied van restruimte, restwarmte, afvalstromen etc.
9. Amersfoort gelukkig veilig >> Amersfoort de gelukkigste en veiligste gemeente van Nederland; Overlastgevers veranderen in: ambassadeurs, vertegenwoordigers en coaches.
10. Onze wijk aan zet: >> kleinschalige projecten via persoonlijke contacten,  combinaties maken van ontmoeten/horeca/opleiding/werk.

Zie alle uitwerkingen op de website: http://www.g1000amersfoort.nl/

Reacties

Reageer op dit artikel

9 + 10 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.