Geef de zorgprofessional meer regie

25 augustus 2020

Zorgmedewerkers moeten hun werk doen met een heel pakket aan regels, dat door corona nog eens werd uitgebreid. Maar de zorg wordt er niet per se beter van. Gelukkig kunnen veiligheid en menselijkheid prima samengaan.

In een verpleeghuis bij mij in de buurt werd in april van dit jaar een oude dame opgenomen. Thuis wonen was niet meer verantwoord. Bezoek was in het verpleeghuis vanwege de corona maatregelen niet toegestaan en de kinderen mochten haar eigen spullen ook niet naar haar kamer in het verpleeghuis verhuizen. Zij had dus niet meer dan een bed en een stoel van het verpleeghuis. 

Na vier weken had zij nog steeds helemaal niets van zichzelf. Na voortdurend aandringen door de kinderen stelde een verzorgende voor dat ze een eigen stoel van hun moeder aan het eind van haar avonddienst in de hal zouden zetten. Zij zou dan die stoel in de kamer van hun moeder naar binnen brengen, zodat ze tenminste fijn zou kunnen zitten. Niemand mocht iets van die afspraak weten. Ze was bang dat het haar baan zou kosten. 

Het intrigeert mij wat van bovenaf opgelegde regels met zorgprofessionals en sociale professionals doen. Harry Kunneman (2007) beschrijft verschillende strategieën van professionals om daarmee om te gaan. Een zo’n strategie is aanpassing. Waarschijnlijk was dat ook de strategie die de professionals uit het verpleeghuis hanteerden: 'Regels zijn regels. Het mag gewoon niet'. Deze professionals schuiven daarmee de verantwoordelijkheid voor het eigen handelen door naar een hoger niveau. 

Uit mijn eigen onderzoek blijkt dat maar heel weinig professionals voor deze strategie kiezen. Veel meer professionals kiezen in de praktijk voor een andere strategie, die door Kunneman 'sluikwerk' wordt genoemd. Daarmee bedoelt hij dat professionals hun eigen moreel kompas volgen als zij de stellige overtuiging hebben dat ze mensen niet de juiste hulp kunnen bieden binnen de geldende regels. Zo lukt het hen om hun professionele zelfrespect en de zingeving die ze in het werk vinden te bewaren. 

Het is heel lastig om sluikwerk door professionals in beeld te krijgen, omdat het inherent is aan sluikwerk dat ze er niet over praten. Dat deed ook de verzorgende niet die de stoel van de oude dame naar binnen smokkelde. 

Op basis van mijn eigen onderzoek hiernaar vermoed ik dat professionals ook in tijden van corona massaal sluikwerk toepasten. In plaats van dit te ontkennen zouden we er beter aan doen om hen meer vertrouwen en dus handelingsruimte te geven. We weten immers dat zij vanuit hun vakmanschap in de dagelijkse praktijk uitstekend in staat zijn om waarden als veiligheid en menselijkheid met elkaar in overeenstemming te brengen. Dat is in tijden van corona echt niet anders.

Geef hen de tijd om met elkaar te reflecteren op de dilemma’s waar zij zich dagelijks voor gesteld zien. Dat levert voor alle betrokkenen uiteindelijk de beste beslissingen op. 
 

Janny Bakker-Klein, voorzitter van de Raad van Bestuur bij Movisie, schreef deze blog voor de bijlage ‘Het goede leven’ van het Friesch Dagblad.