Gemeente Almere regelt inspraak en advies

artikel - 12 januari 2016
Almere regelt inspraak inwoners

Hoe kunnen gemeenten zorgen voor invloed van inwoners op het beleid in het sociaal domein? Movisie volgt verschillende gemeenten in hun zoektocht. Gemeente Almere heeft een nieuwe structuur vormgegeven rondom inspraak van inwoners op beleid, een nieuwe structuur van cliëntenparticipatie. Hoe hebben zij dit gedaan en wat kunt u als gemeente hiervan leren?

De Wmoraad, het Cliënten Beraad Almere, verschillende cliënten- en patiëntenorganisaties en losse informele contacten: de gemeente Almere hoorde voorheen heel veel verschillende partijen bij het maken van beleid. ‘Dat leverde veel waardevolle informatie op, maar tegelijkertijd ontving de gemeente ook versnipperde en soms tegenstrijdige adviezen’, zo vertelt Jet van den Biggelaar. Ze werkt bij de gemeente Almere en is betrokken bij dit traject. Haar collega Marian van der Blom vervolgt: ‘In 2013 is er op initiatief van toenmalige wethouder Ineke Smidt een traject gestart om te onderzoeken of er andere manieren waren om in gesprek te gaan met belangengroepen en cliëntenvertegenwoordigers.’

Waarom-vraag

De waarom-vraag bleek belangrijk: waarom wil de gemeente Almere een nieuwe adviesstructuur? Wat levert dat op? Almere gebruikt de decentralisaties om het beleid en de uitvoering meer in samenhang te ontwikkelen. Ze gebruikt de verandering ook om een nieuwe sociale infrastructuur op te zetten voor de uitvoering van het sociale beleid. Dit vraagt om nieuwe vormen van formele en informele advisering. Gelijkwaardiger en proactief, integraler op alle beleidsterreinen in het sociale domein, met een kritische toetsing op de uitvoering.

Witte Kameroverleg

Het traject startte met een grote bijeenkomst voor alle stakeholders, het Witte Kameroverleg. Hier waren bijna tachtig mensen aanwezig. Tijdens deze bijeenkomst stonden twee vragen centraal: Zijn jullie het ermee eens dat we de formele advisering anders moeten organiseren? En, zo ja, hoe moet het dan anders?
Marian van der Blom: ‘Ruim 70 procent van de aanwezigen was het ermee eens dat cliëntenparticipatie in Almere meer integraal vormgegeven moest worden. Op basis van deze bijeenkomst is er dus een uitgangspuntennota gemaakt. Vervolgens waren er een aantal bijeenkomsten om met elkaar te zoeken naar een geschikte vorm voor de adviesstructuur in Almere waarin integraliteit meer centraal staat.’

Als jullie het voor het zeggen hebben, wat is dan wat jullie betreft de ideale structuur?

Organisch geheel

Jet van den Biggelaar: ‘We vroegen ook aan de deelnemers aan die bijeenkomsten: Waarom doen we dit eigenlijk? Als jullie het voor het zeggen hebben, wat is dan wat jullie betreft de ideale structuur voor advies- en belangenbehartiging? De denkrichting werd hierdoor: Als wij als adviesraden en belangenbehartigers gezamenlijk de gemeente een goed advies willen geven, wat is daar dan voor nodig?’  
Daaruit kwam het Almeerse ‘honingraatmodel’ voort. Van den Biggelaar: ‘De naam verwijst naar een organisch geheel van organisaties, die in wisselende samenstelling input kunnen verzorgen voor advisering aan de gemeente. Daarbij zijn de advisering en de belangenbehartiging uit elkaar gehaald.’

Adviesraad en Breed Overleg+

Sinds april 2014 functioneert er in Almere een Adviesraad voor het hele sociaal domein. De Adviesraad heeft elf leden en een voorzitter. Van der Blom: ‘De voeding voor deze Adviesraad komt uit de stad, van de bewoners. Dit gebeurt via het zogenoemd Breed Overleg+, waar vijftig tot zestig organisaties in zitten die allemaal een deel van de Almeerse inwoners vertegenwoordigen. Zij hadden al eerder het initiatief genomen om zich te verenigen om meer onderling af te stemmen en gezamenlijk de belangen beter te behartigen.’
Het Breed Overleg+ bestond dus al, maar in de nieuwe structuur is de positie van dit overleg en de relatie met de Adviesraad duidelijk omschreven, aldus Van den Biggelaar. ‘De Adviesraad is verplicht om bij advisering te rade te gaan bij het Breed Overleg+. En op basis van de adviesvraag van de Adviesraad formeert het Breed Overleg+ themagroepen. Er zijn vaste themagroepen voor Wmo, Jeugd, Werk en Inkomen en de leden van de Adviesraad hebben ieder een thema waar zij verantwoordelijk voor zijn, ook als contactpersoon voor het Breed Overleg+.
Het Breed Overleg+ heeft ook de selectiecriteria opgesteld voor de Adviesraadsleden en zat in de sollicitatiecommissie. Deskundigheid en ervaringsdeskundigheid speelden daarbij allebei een rol.’

Eigenaarschap

Jet van den Biggelaar en Marian van der Blom zijn voorzichtig optimistisch over het model. De nieuwe structuur is nog jong, dus het is afwachten hoe de inspraak en advisering in de praktijk werkt. Wel zien ze dat de jeugd nog ondervertegenwoordigd is in de Adviesraad en het Breed Overleg+. Wat ze ook merken is dat het model breed gedragen wordt, omdat het volledig door inwoners zelf is opgesteld. Van den Biggelaar en van der Blom: ‘Hierdoor is er een sterk gevoel van eigenaarschap en dat geeft veel betrokkenheid.’

Tips voor andere gemeenten:

  • Begin met de waarom-vraag en blijf die stellen.
  • Betrek alle belanghebbenden.
  • Ga het proces samen aan.
  • Zorg voor (ervarings)deskundigen op alle terreinen van het sociale domein.

Lees meer over vernieuwingen in cliënten- en burgerparticipatie door gemeenten in het artikel Hoe vernieuwen gemeenten de cliënten- en burgerparticipatie.

Dit artikel is geschreven door tekstschrijver Mariette Hermans

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 4 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.