Goed in gesprek met mantelzorgers

artikel - 26 juli 2017

In de zorg heb je voortdurend contact: een hand vasthouden, een gesprek of samen actief zijn. Daarnaast vraagt de zorg om heldere afspraken en overleg, met cliënten en hun netwerk, collega’s en teamleider. Goed communiceren is daarom essentieel.

Wat is het belang?

Communicatie is de smeerolie voor een goede samenwerking. Door een open en heldere communicatie, weten mantelzorgers waar ze aan toe zijn, wat ze van jou en je organisatie kunnen verwachten en wat er van hen verwacht wordt. Ook voor jou is het duidelijk wat je te doen staat, doordat je met de mantelzorger afstemt en overlegt. Je let op non-verbale signalen, spreekt zaken uit en vult niet voor een ander in. Je voorkomt daardoor vooroordelen en misverstanden. Je bouwt met elkaar een samenwerkingsrelatie op, die je werkplezier vergroot en bij mantelzorgers tot meer tevredenheid zal leiden. De cliënt krijgt daardoor de zorg en ondersteuning die hij nodig heeft.

Hoe pak je het aan?

Communiceren is het overbrengen en ontvangen van een boodschap. Hoe de ander jouw boodschap ontvangt en daarop reageert, is telkens weer de vraag. Misverstanden liggen altijd op de loer. Kenmerken van een goed gesprek zijn:

  • Je neemt de tijd voor de ander en het moment.
  • Je maakt écht contact en bent aandachtig.
  • Je toont respect voor het standpunt van de ander.
  • Je oordeelt niet, stelt je mening uit en luistert actief.
  • Je zorgt voor veiligheid en houdt rekening met de privacy van de ander.

Goed in gesprek is luisteren naar en begrijpen van het hele verhaal

In communicatie ontstaat altijd ruis. Externe ruis kun je meestal gemakkelijk verminderen. Zet je telefoon uit. Spreek af op een goed moment in een rustige ruimte, zodat je er met je aandacht bij kunt zijn. Focus je op de ander en het gesprek. Er is ook interne ruis. Dat zijn de stemmetjes in je hoofd die je afleiden. De volgende tips helpen je dat te verminderen:

1. Laat OMA thuis: jouw Oordelen, Meningen en Aannames zorgen ervoor dat je niet meer écht luistert naar de mantelzorger. Bijvoorbeeld de aanname: ‘Haar dochter vindt krullers zetten leuk, dan wil ze dat vast ook hier komen doen’. Terwijl de dochter dat eigenlijk niet zo leuk blijkt te vinden en graag door iemand anders zou willen laten doen. Of je oordeel: ‘Wat een bemoeial’. Terwijl het om een bezorgde moeder gaat.

2. Smeer NIVEA: Niet Invullen Voor Een Ander. Bijvoorbeeld: ‘Haar dochter woont zo ver weg, die kan vast niet komen’ of ‘Zijn vrouw heeft het al zo druk, dus haar vraag ik niet’. Is dat wel zo? Misschien willen mantelzorgers juist wel meehelpen als ze het maar goed kunnen inplannen.

3. Wees een OEN: Open, Eerlijk en Nieuwsgierig en Geef LSD: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Luister aandachtig, stel open vragen: wie, wat, wanneer, hoe. Check of je de ander goed begrepen hebt: als ik u goed begrijp dan... klopt dat? En vraag door. Stel eens de vraag: Hoe gaat het met u? en Wat is voor u belangrijk?. Dit levert meer op dan een afvinklijstje afwerken.

Do's voor beroepskrachten en mantelzorgers

Goed in gesprek is ook: goed omgaan met irritaties

Als de mantelzorger geïrriteerd is, bespreek dat dan. Het kan zijn dat het niets met jou of de zorg te maken heeft, maar dat er iets anders speelt. Blijf in contact en respectvol, luister goed en geef de emoties een plaats. Beweeg mee - ‘Sorry, ik vind het vervelend dat je hiermee te maken hebt’ - en zoek samen naar oplossingen. De reactie van de ander kan jou ook raken. Neem dan even ‘een moment voor jezelf’, tel tot 10 voordat je reageert en als je té emotioneel wordt: ga even weg en haal hulp.

Wat helpt?

  • Verdiep je in de verschillende rollen die mantelzorgers vervullen. Lees meer over het SOFA-model.
  • Maak ‘contact en samenwerking met mantelzorgers en familie’ een vast agendapunt in het teamoverleg.
  • Overleg met je teamleden, leidinggevende, teamcoach en/of opleidingscoördinator of je training kunt krijgen in het voeren van gesprekken met mantelzorgers en familieleden.
  • Maak afspraken over bij wie je hulp kunt inroepen als het gesprek met een mantelzorger niet goed verloopt. Dat kan een ander teamlid of een leidinggevende zijn.
Kennisdossier
Trefwoorden

Reacties

Reageer op dit artikel

10 + 6 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.