Groepsbijeenkomst voor elke inwoner met een hulpvraag in Utrecht
Groepsgericht werken in Utrecht
Net als een groeiend aantal andere gemeenten, streeft Utrecht naar meer collectief werken in het sociaal domein. Een van de manieren waarop dat vorm krijgt, is de Samen Welkom bijeenkomst van de buurtteams: een groepsbijeenkomst voor inwoners die aankloppen met een ondersteuningsvraag. Hoe werkt dat? En wat zijn de ervaringen?
Elke inwoner van de Utrechtse wijk Overvecht die zich sinds eind 2023 bij de voordeur van het buurtteam meldt, krijgt een uitnodiging voor een Samen Welkom bijeenkomst. Deze ‘voordeur’ is een fysieke plek, maar daarnaast ook telefonisch en digitaal bereikbaar, legt buurtteammedewerker Heleen van Hulst uit. Zij leidt het project van de Samen Welkom bijeenkomsten. ‘Twee keer per week is er zo’n bijeenkomst en elke keer zijn daar twee tot tien inwoners aanwezig. Dit is afhankelijk van het totaal aantal aanmeldingen. Ook de belangrijkste maatschappelijke partners zijn altijd aanwezig. Dat zijn onder andere twee welzijnsorganisaties, de stedelijke sportstimuleringsorganisatie, een vrijwilligersorganisatie en een herstelacademie met ervaringsdeskundigheid op het vlak van psychische kwetsbaarheden.’
Goed geholpen
Tijdens het eerste deel van de bijeenkomst presenteren de organisaties hun mogelijkheden. In het tweede deel voeren de inwoners een een-op-een gesprek met de organisatie(s) van hun keuze. Vaak zijn de inwoners goed geholpen met dit aanbod, soms blijkt er daarnaast of alsnog een individueel traject met een buurtteammedewerker nodig. Linda Timmermans is op stedelijk niveau programmaregisseur van de buurtteamorganisatie Sociaal Utrecht. ‘Vooralsnog zijn de Samen Welkom bijeenkomsten alleen in Overvecht, maar we onderzoeken welke aanpak we kunnen uitbreiden naar de hele stad. Dat past bij de gemeentelijke opdracht om altijd groepsgericht te werken en alleen individueel als het nodig is.’
Uitzonderingen
Van Hulst ziet dat het voor de meeste inwoners helpend is om naar de Samen Welkom bijeenkomst te komen. ‘Ze leren de mogelijkheden in de wijk kennen en vragen stellen werkt gewoon normaliserend. Ook wanneer er vervolgens alsnog individuele begeleiding nodig blijkt, is deelname voor de meesten toch positief. Maar natuurlijk heb je altijd mensen voor wie het niet past. We hebben daar een stroomschema voor gemaakt: de grootste uitzonderingen zijn mensen die via een Veilig Thuis melding bij ons binnen komen, mensen met meer dan een maand huurachterstand en mensen in een crisissituatie.’ Maar vaak past het dus wel, ook voor mensen aan wie voorheen enkel individuele trajecten aangeboden werden: ‘Zo was er laatst iemand met autisme en een chronische depressie. Hij meldde zich in eerste instantie voor specialistische begeleiding. Hij wilde graag meer sociale contacten en meer bewegen. En via de Samen Welkom bijeenkomst is dat gelukt. Hij heeft een beweegmaatje gevonden en hij heeft zich aangesloten bij een eetgroep. En verder is hij ook nog een fotografiecursus gaan volgen. Zulke bijvangst is heel mooi. Het is voor hem heel bemoedigend dat dit allemaal lukt, zonder individuele hulp. En voor ons laat het mooi de meerwaarde zien van de breedte van het aanbod.’
De voordelen van collectief werken
Collectief werken gaat over collectieve oplossingen vinden voor veelvoorkomende problemen in de wijk. Dat kan door individuele vragen niet langer een-op-een op te lossen maar groepsgewijs, maar het kan ook vorm krijgen in (bewoners)initiatieven die het omzien naar elkaar versterken en preventief werken. Er komen steeds meer voorbeelden van collectieve aanpakken die de voordelen laten zien voor inwoners, de uitvoerende partijen en de gemeente: voor inwoners is bijvoorbeeld de herkenning bij elkaar en daarmee de normalisering van vraagstukken heel waardevol. Voor de uitvoerende partijen zorgt collectief werken idealiter voor betere afstemming en duurzamere oplossingen. Het kan ook helpen het hoofd te bieden aan personeelstekorten. Dit voordeel geldt evenzeer voor gemeenten, en voor hen komt daar nog bij dat collectief werken de inzet van actieve inwoners stimuleert, evenals het samenspel tussen formele en informele initiatieven.
Doordacht
Dat de Samen Welkom bijeenkomsten zulke mooie resultaten opleveren, is vermoedelijk ook te danken aan de doordachte aanpak. Van Hulst zoomt wat verder in op de voorbereiding: ‘Voorafgaand aan elke bijeenkomst zitten we als partners bij elkaar om alvast een inschatting te maken van welke inwoner met welke mogelijkheden geholpen zou kunnen zijn. We gebruiken die tijd ook om informatietasjes samen te stellen en koffie en thee klaar te zetten. Als de inwoners binnen komen, krijgen ze een persoonlijk welkom van een van de aanwezige collega’s van het buurtcentrum waar de bijeenkomst is. Ook maakt een van de professionals alvast even een praatje. Bij de start leggen we nog een keer duidelijk uit hoe het programma eruitziet. Dat doen we ook visueel, want dat helpt veel inwoners in onze wijk.’
Maximaal twee minuten
De presentaties van de aanbieders zijn tegenwoordig zeer compact. Aanvankelijk waren ze uitgebreider, maar veel inwoners voelden zich daardoor overladen, vertelt Van Hulst. ‘We hebben daar samen met de partners echt goed naar gekeken: hoe maak je een goeie pitch? Tegenwoordig duren ze nog hooguit twee minuten per organisatie.’ Ook de afronding van de bijeenkomsten verloopt gestructureerd: ‘We zorgen ervoor dat alle inwoners in elk geval een gesprek hebben gehad met een buurtteammedewerker. Aan het einde vragen we elke inwoner of die antwoord op zijn vraag heeft, wat de eerste stap gaat zijn en bij welke organisatie. Als de inwoners vertrokken zijn, checken we als partners nogmaals of iedereen ondergebracht is en evalueren we de bijeenkomst.’
Tijdsinvestering
Nu de Samen Welkom bijeenkomsten in Overvecht ruim een jaar lopen, heeft Van Hulst een helder beeld van wat het betekent voor de samenwerkende partners. ‘Direct vanaf het begin merkten we dat de samenwerking enorm is verbeterd. Maar de partners vragen zich wel hardop af of de tijdsinvestering in verhouding staat tot het aantal inwoners dat gebruik gaat maken van de aangeboden mogelijkheden.’ Een variant is daarom dat er maar twee professionals aanwezig zijn bij de bijeenkomsten en dat zij ook de andere organisaties vertegenwoordigen. Als de desbetreffende organisaties in hetzelfde gebouw zitten, kunnen ze er eventueel direct bij geroepen worden. Het is de bedoeling dat er straks minder professionals en meer inwoners aanwezig zijn. De begeleiding van de bijeenkomsten namens de buurtteams gebeurt door een groep collega’s die hiervoor is ingewerkt. Elk half jaar rouleert deze groep, zodat uiteindelijk alle medewerkers deze bijeenkomsten kunnen draaien. Zij doen dat naast de individuele intakes en trajecten. Niet alle professionals stonden hiervoor te springen, vertelt Van Hulst: ‘Daarom proberen we ze zo goed mogelijk toe te rusten. Tijdens de inwerktraining leren ze wat hun rol is tijdens de bijeenkomst. Er is ook aandacht voor hoe je voor de groep kunt staan en wat je dan moet zeggen, omdat dit voor een aantal medewerkers nieuw is.’
Vakmanschap verandert
Timmermans vult aan dat het vakmanschap van de medewerkers verandert door het collectieve werken. ‘We werken daarom aan hun eigen overtuiging, zodat ze het waarom zelf goed uit kunnen leggen, ook aan de inwoners. En we nodigen de medewerkers uit om mee te denken in wat zij nodig hebben. Want collectief werken is geen voorbijgaand iets, het hoort gewoon bij het werk. En de Samen Welkom bijeenkomsten zijn geen ‘Overvecht-projectje’, het is de richting die we opgaan. De verschillende varianten die we hebben uitgeprobeerd ontwikkelen we samen met onze partners door naar een vorm die we in de hele stad inzetten.
Tekst: Tea Keijl
Dit artikel is onderdeel van een tweeluik. Lees hier hoe Welzijnsorganisatie DOCK en Sport Utrecht collectief werken.
