Highlights van de European Conference on Domestic Violence

Goede voorbeelden zijn er niet alleen in Nederland
artikel - 29 oktober 2015

‘Het is een voorrecht dat hoort bij het werken voor een kennisinstituut: soms mag je ook buiten de grenzen kijken. In september 2015 mocht ik mijn deskundigheid opschudden tijdens de European Conference on Domestic Violence (ECDV) in Belfast.’ Saskia Daru deelt graag haar belangrijkste bevindingen en goede voorbeelden uit andere landen op het gebied van huiselijk geweld.

Daru: ‘Het was de bedoeling dat het een conferentie zou zijn waar naast academici ook plek was voor ervaringsdeskundigen en activisten. Toch was het eerste wat opviel: hoe veel mensen in de rest van de wereld zich op academisch niveau bezig houden met dit onderwerp.’

Nederland is geen koploper

‘Hoewel ik regelmatig mensen hoor verzuchten dat er ’toch al zo veel onderzoek is’ en het nu tijd is voor actie, vraag ik me af of we in Nederland niet achterblijven. We waren in ieder geval niet in grote getale aanwezig, wij Nederlanders. Wie er wel waren, waren Noren, Denen, Zweden, Britten, Ieren, Canadezen en Amerikanen. En vertegenwoordigers van zo’n twee dozijn andere landen, maar dat waren er dan vaak maar één of twee. Scandinavië is in dit veld samen met de Angelsaksische landen duidelijk koploper.’

Gender als belangrijke factor

‘Huiselijk geweld en gender: voor en achter de voordeur Direct in de opening werd al gesproken over het dilemma van de organisatie: hoe noemen we het thema van de conferentie? Dat is niet zo maar een oppervlakkige keuze: of je praat over huiselijk geweld of geweld tegen vrouwen maakt nogal wat uit. Eén van de sprekers ging hier ook direct op in. Wat haar betreft moesten we het niet alleen geweld tegen vrouwen noemen, maar het liefst met ‘gepleegd door mannen’ er achter. In Nederland zijn we ontwend te spreken over gender als belangrijke factor. Ons beleid wordt altijd in genderneutrale termen geformuleerd: dat wil zeggen dat we de termen mannen en vrouwen nauwelijks gebruiken. Wat de spreekster aangaf, was dat we juist door het te benoemen als geweld tegen vrouwen beter een verbinding kunnen leggen tussen geweld voor en achter de voordeur. De maatschappelijke factoren die huiselijk geweld veroorzaken, of die het geweld laten voortduren, hebben vaak wel te maken met gender.’

Geen prioriteit

‘Monica Mc Williams, een politica en activiste, vertelde over hoe de positie van vrouwen in het conflict in Noord-Ierland was en hoe dit te maken had met huiselijk geweld. Huiselijk geweld werd als ‘geen prioriteit’ afgedaan, omdat het gewapende conflict buitenshuis belangrijker was. Onderdrukking en geweld op straat geeft stress thuis. En als dat uitmond in mishandeling door mannen van vrouwen, dan kunnen vrouwen nergens terecht met hun probleem. Daders die een positie hadden in de hiërarchie van één van de partijen, werd de hand boven het hoofd gehouden. En naar de politie gaan was uitgesloten.’

Vrouwen als pleger

‘In één van de workshops werd verslag gedaan van een onderzoek naar vrouwen als pleger van kindermishandeling. Hierover en hoe verschillend mannen en vrouwen hun eigen gedrag kunnen interpreteren, hebben we het in Nederland eigenlijk niet. Want dat was de voornaamste uitkomst. Om kindermishandeling tegen te gaan moeten we veel beter begrijpen wat er gebeurt met iemand die mishandelt. Vrouwen voelen bijvoorbeeld vaker de stress van een eenzijdige belasting met zorgtaken.’

Mannen als slachtoffer

‘Ik sprak met een andere deelnemer, die vertelde hoe moeilijk hij het had om zijn werk met mannelijke slachtoffers een plek te geven. Hij werd ervaren als een bedreiging voor het hulpaanbod voor vrouwen. En het bleek heel moeilijk voor mensen uit de sector om te luisteren naar de verhalen over mannen als slachtoffer, zonder direct met allerlei ‘ja, maar…’ opmerkingen te komen. Hoewel we in Nederland huiselijk geweld omschrijven in genderneutrale termen, is ook bij ons mannenopvang nog een groot probleem.’

Gelaagde manier van kijken

‘Het Noorse project ‘Alternativ mod Våld’ had een mooie manier gevonden om systeemgericht te werken en daarin niet alleen naar de oplossing te kijken, maar ook naar de oorzaken van geweld. Met plegers wordt er gewerkt vanuit een analyse van onder andere hoe ze mannelijkheid en vrouwelijkheid hebben meegemaakt in hun opvoeding. Tegelijk wordt er gekeken naar meer psychopathologische aspecten, naar vaardigheden die te maken hebben met emotiecontrole, en als laatste ook nog eens naar relaties. Meerdere lagen dus: focus op het geweld zelf, focus op verantwoordelijkheid en actieve keuzes, focus op persoonlijke achtergrond van cliënten, focus op consequenties van geweld en empathie.’

Niet plegen, niet tolereren, niet zwijgen.

Safe Place

‘Een initiatief uit Noord-Ierland dat me fascineert is ‘Safe Place’. Een bedrijf kan het certificaat ‘Safe Place’ krijgen als het de campagne-gelofte onderschrijft (‘niet plegen, niet tolereren, niet zwijgen’ is de kern) en als het een veilige plek voor slachtoffers verzorgt. Dat kan bijvoorbeeld door hen de mogelijkheid te geven om gebruik te maken van de telefoon om een hulpverlener te bellen, of door informatie te geven en te verwijzen naar hulporganisaties. Sommige bedrijven lichten ook hun personeel voor over hoe om te gaan met mogelijke plegers en slachtoffers onder hun collega’s. Toen de Safe Place campagne succesvol bleek, volgden ‘Safe Town’ en ‘Safe School’.’

Wettelijke maatregelen verbeteren

‘We denken soms dat de wet ons niet veel meer te bieden heeft bij de bestrijding van huiselijk geweld. Sinds de Meldcode en het Huisverbod wordt er niet echt meer op wettelijke veranderingen ingezet in Nederland. Toch waren er interessante voorbeelden te horen uit het buitenland, die interessant zouden kunnen zijn. Zo zijn er in Groot-Brittannië gespecialiseerde zittingen voor huiselijk geweld-zaken. Op dit soort zittingen kunnen slachtoffers begeleid worden door een gespecialiseerde juridische begeleider, die hen helpt om hun zaak te vertellen. Zij richten zich specifiek op de communicatie tussen de juridische professionals en het slachtoffer.’

Hulpverleners zetten een casus soms sterker aan. Een onbedoeld effect dat we kennen van de zorgzwaartepakketten in Nederland.

Multi-Agency Risk Assessment Conference

‘Ook uit Groot-Brittannië komt de MARAC, de Multi-Agency Risk Assessment Conference. Deze vertoont overeenkomsten met de behandeling van huiselijk geweldszaken in het Veiligheidshuis of in de Multi-Disciplinaire Aanpak die nog in ontwikkeling is. Een leerpunt die uit de evaluatie van deze aanpak komt, is dat betrokkenen zich niet altijd even betrokken voelen. Ze zijn niet aanwezig bij besprekingen en krijgen een veiligheidsplan als resultaat van die bespreking. Er is weinig inspraak.'

'Een deelnemer vertelt dat op sommige plekken zo veel bezuinigd is, dat deze aanpak de enige keuze is. Dat maakt dat hulpverleners een casus soms sterker aanzetten, om een cliënt tenminste de MARAC te kunnen bieden. Ook al is die aanpak niet voor deze ‘lichtere’ casussen bedoeld. Een onbedoeld effect dat we kennen van de zorgzwaartepakketten in Nederland.’

Goede statistiek

‘Sylvia Walby vertelde over het belang van accurate en actuele cijfers over huiselijk geweld. Ze wees op het vreemde gegeven dat huiselijk geweld slecht terug te vinden is in de algemene criminaliteitsstatistieken. En dat huiselijk geweld vaak gemeten wordt in hoeveelheden slachtoffers, terwijl ander geweld gemeten wordt in daders en incidenten. De meeste geweldsstatistieken ‘toppen’ huiselijk geweld af, dat wil zeggen: na vijf meldingen vanuit hetzelfde gezin wordt het geweld niet meer geregistreerd. Zouden we dat wel doen, dan is huiselijk geweld veel zichtbaarder. En zouden we niet zo hoeven vechten om het op de agenda te houden. Haar Europese studie over de kosten van huiselijk geweld zou daar ook wel eens heel belangrijk voor kunnen zijn.’

Goede voorbeelden, betere inzichten

‘De conferentie maakt duidelijk hoe belangrijk het is om buiten de grenzen van Nederland te kijken als we tot innovatie willen komen. Niet alleen zijn er prachtige voorbeelden te vinden van projecten, maar daarnaast zijn het ook de andere manier van onderzoeken, van kijken en van communiceren waar we van kunnen leren. Het delen van data helpt ons bovendien om inzicht te krijgen in grote vraagstukken als: waarom is er op de ene plek meer huiselijk geweld dan op de andere?’
 

Reacties

Er zijn genoeg mannen die een traditionele rolpatroon strikt aanhouden, maar tegelijkertijd absoluut niet werken. In plaats daarvan laten zij de vrouw proeten op de arbeidsmarkt.
Deze mannen gaan dus vervolgens achterover leunen en laten zich door de vrouw bedienen. Zelf zal hij niks uitvoeren, dus nope... geen huishouding en ook niet letten op de kinderen. Maar lekker de hele dag luieren in huis.

Hoe kan dat dan? Vraag je je af.
Huiselijk geweld

Deze mannen domineren en manipuleren de vrouw stelselmatig.
Vrijwillige keuze van de vrouw?
Absoluut niet.
Zij willen geen 'kleine kind' die de hand ophaalt.
Het is een ongezonde relatie met veel stress en angst voor de vrouw.

Maar wie helpt haar?
In Nederland niemand.

Je kan niet eens informatie krijgen hierover. Hulpverleners lachen je zelfs uit.
Je kan niet eens aangifte doen. Je voelt je beschadigd alleen en schuldig, je staat in de kou.

Beste Sara,
Dank je wel voor je reactie. Je schrijft over een aantal manieren waarop psychisch geweld werkt. We doen erg ons best om alle vormen van huiselijk geweld bij alle professionals in beeld te krijgen, zodat slachtoffers op veel plekken terecht kunnen met zorgen. Om begrip te krijgen van de mechanismes van huiselijk geweld, de vormen en soorten geweld, daarvoor is wel wat kennis nodig. Dat is nog lang niet overal aanwezig. Maar het is er wel. Mocht je hier mee te maken hebben, blijf dan zoeken want er zijn wel een heleboel deskundige en betrokken professionals die je willen en kunnen helpen.
Voor advies en melden kan je om te beginnen bij Veilig Thuis terecht: 0800-2000.
Kijk ook eens bij de slachtofferwijzer: slachtofferwijzer.nl

Reageer op dit artikel

6 + 12 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.