Nederland kent veel projecten die mensen uit hun isolement proberen te halen. Vaak lukt dat, maar net zo vaak is het tijdelijk. Als de subsidie stopt, stopt het project ook. Dan blijft de vraag: hoe zorg je dat het een blijvende oplossing is?

Eenzaamheid speelt overal

Katwijk koos een andere route. Sinds 2019 wordt eenzaamheid niet gezien als een apart probleem. Het speelt overal in het sociale domein. Elke subsidieaanvraag, elke opdracht aan een welzijnsorganisatie en elk buurtinitiatief wordt getoetst op dezelfde vraag: draagt dit bij aan het doorbreken van eenzaamheid en voor wie precies?

'Eenzaamheid wordt een gezamenlijke opdracht van gemeente, burgers en organisaties'

Data en kennis sturen de aanpak

De gemeente maakt het concreet met een Monitor Eenzaamheid. Die laat zien waar de risico’s zitten en welke groepen extra kwetsbaar zijn. Niet het gevoel van een ambtenaar of politicus bepaalt de koers, maar data. Deze kennis stuurt zes bouwstenen aan: weten waar eenzaamheid voorkomt, mensen bereiken die steun nodig hebben, passende hulp bieden, kwaliteit bewaken, samenwerking organiseren en helder communiceren.

Welzijn op Recept

Een voorbeeld is Welzijn op Recept. Een patiënt komt bij de huisarts met vage klachten zoals slapeloosheid, piekeren of somberheid. De arts vraagt of dit misschien met eenzaamheid te maken heeft. Als dat zo is, krijgt de patiënt geen medicijn, maar een verwijzing naar een welzijnscoach. Die zoekt samen met de patiënt naar passende activiteiten of contacten zoals een praatgroep, vrijwilligerswerk of een hobbyclub.

Samenwerking in de hele gemeenschap

Katwijk beperkt de aanpak niet tot huisartsen en welzijn. Ook sportverenigingen, kerken, cultuurorganisaties, woningcorporaties en scholen werken mee. Een sportclub houdt een oogje in het zeil bij leden die ineens wegblijven. Een woningcorporatie geeft signalen van isolement door. Een kerk biedt ruimte voor ontmoetingsactiviteiten. Een school let op jongeren die zich terugtrekken. Zo wordt eenzaamheid in alle delen van de samenleving aangepakt.

Openheid en transparantie

Katwijk maakt zijn plannen openbaar. De uitvoeringsagenda en de monitor zijn online te vinden. Dit zijn geen documenten die in een la verdwijnen. Iedereen kan meekijken en meepraten. Zo wordt eenzaamheid een gezamenlijke opdracht van gemeente, burgers en organisaties.

De belangrijkste les

Huisartsen, vrijwilligers, sportcoaches, kerken en beleidsmakers werken samen. Hun missie is dat niemand er alleen voor staat. De belangrijkste les van Katwijk is misschien wel dat het niet gaat om een nieuw project, maar om een blijvende belofte aan de samenleving. Iedereen in de gemeenschap draagt eraan bij.