Hoe knelpunten in vrouwenopvang aan te pakken?

21 januari 2019

Wat zijn knelpunten in de vrouwenopvang en hoe kun je die als centrumgemeente oplossen? Het ministerie van VWS heeft onlangs een rapport van Movisie hierover naar de Tweede Kamer gestuurd. Het rapport levert input voor de landelijke én de gemeentelijke werkgroep die werken aan oplossingen voor knelpunten in de vrouwenopvang.

Voorjaar 2019 worden de uitkomsten van beide werkgroepen gedeeld met gemeenten en aanbieders, zodat voor alle professionals duidelijk is hoe zij moeten handelen bij specifieke knelpunten.

In opdracht van het ministerie van VWS heeft Movisie eind 2017 onderzocht of de centrumgemeenten de knelpunten die benoemd zijn in twee recente rapporten herkennen en wat zij al in gang hebben gezet om de gesignaleerde problemen op te lossen. In 2017 verscheen het rapport van de samenwerkende inspecties 'Moeder en kind verlaten de opvang; (wie) is dat een zorg?' en in datzelfde jaar verscheen er een rapport van de Ombudsman 'Vrouwen in de knel'. In beide rapporten komen knelpunten aan de orde waarmee de vrouwenopvang kampt. Het gaat om belemmeringen in de toegang, het verblijf en de uitstroom van vrouwen.

Belangrijkste uitkomsten

Uit de enquête die Movisie hield onder 35 centrumgemeenten blijkt dat van de 23 centrumgemeenten die hebben gereageerd een flink aantal van hen de knelpunten herkent. Zij noemen vooral problemen rond:

  • de toegang, met name bij de opvang van vrouwen zonder verblijfstitel;
  • financiën, o.a. rondom toeslagen en schulden;
  • huisvesting, o.a. het gebrek aan passende huisvesting;
  • begeleiding en zorg, o.a. goede zorg voor kinderen en nazorg na vertrek uit de opvang;
  • samenwerking en overleg, o.a. de ‘warme’ overdracht naar andere gemeenten.

Sommige centrumgemeenten hebben eind 2017 al een aantal knelpunten opgelost, maar de meeste centrumgemeenten zijn aan de slag om oplossingen te zoeken. De goede voorbeelden in het rapport geven een beeld van deze inspanningen. Gemeenten geven aan bij het oplossen van sommige knelpunten graag ondersteuning te willen hebben. Het gaat dan om onder meer het uitwisselen van goede voorbeelden, landelijke afspraken die verschillen in beleid en uitvoering bij gemeenten overbruggen en aanpassing in wet- en regelgeving, waardoor toeslagen sneller kunnen worden verstrekt.

Nieuwe ontwikkelingen

De enquête is meer dan een jaar geleden uitgevoerd. Sinds eind 2017 hebben zich allerlei nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. Zo is er een landelijke en gemeentelijke werkgroep met de knelpunten aan de slag die dit voorjaar oplossingen breed zullen verspreiden. Daarnaast zijn op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau sinds 2017 ook vele nieuwe beleidsontwikkelingen die van invloed (kunnen) zijn op de aanpak van de knelpunten. Denk hierbij aan het landelijk programma ‘Geweld hoort Nergens Thuis’ en de rapportage over het Verdrag van Istanbul. Een aanbeveling in het rapport is dan ook om dit onderzoek in 2019 te herhalen, zodat duidelijk wordt of er in de centrumgemeenten vooruitgang is geboekt en welke knelpunten er nog zijn.

Download het rapport

Het ministerie heeft het rapport als bijlage bij de Kamerbrief over de Eerste voortgangsrapportage van het programma ‘Geweld hoort Nergens Thuis’ verstuurd. 

Download het rapport