Hoe versterk je cliëntenparticipatie bij Werk en Inkomen?

23 april 2018

Gemeenten willen meer werken vanuit integrale oplossingen voor ondersteuningsvragen van inwoners. Dit vraagt om een verbinding van de Participatiewet met de Wmo en de Jeugdwet en betekent het nodige voor de cliëntenparticipatie. Hoe zorg je ervoor dat medezeggenschap op het terrein van Werk en Inkomen niet ondersneeuwt in het brede sociaal domein? De Landelijke Cliëntenraad (LCR) zoekt met Movisie naar antwoorden in het project ‘Versterking en borging cliëntenparticipatie Werk en Inkomen’. Jij kunt meedoen!

Een voorbeeld van een vraagstuk is armoede en schulden. Relatief veel mensen uit de Participatiewet hebben hiermee te maken, maar ook andere uitkeringsgerechtigden en werkenden én steeds meer jongeren kunnen met schulden en armoede te maken hebben. Dat vraagstuk beperkt zich dus niet tot de doelgroep van de Participatiewet. Tegelijkertijd liggen oplossingen voor bijvoorbeeld preventie van armoede deels op het Wmo-terrein. Wijkteams hebben vaak een taak bij het signaleren van schulden en armoede, mensen te wijzen op inkomensondersteunende maatregelen en hen goed door te verwijzen. Veel Cliëntenraden Werk en Inkomen pakken dit thema dan ook stevig op, maar samenwerking met een Wmo-raad en een Jongerenraad liggen voor de hand.

Brede adviesraden

Vanuit die integrale gedachte geven steeds meer gemeenten de medezeggenschap vorm door brede Adviesraden Sociaal Domein te vormen. Er is echter een risico dat medezeggenschap in relatie tot de Participatiewet dreigt onder te sneeuwen. Het overzien van de breedte van het domein waarover brede adviesraden adviseren is voor veel adviesraden een aandachtspunt (1). De situatie waarin cliënten een uitkering krijgen en de voorwaarden die daarbij horen zijn uniek voor cliënten van de Participatiewet. De waarneming is dat er bij brede Adviesraden minder aandacht is voor de verplichtingen, reintegratieondersteuning en bejegening zoals cliënten die ervaren bij het beleid en de uitvoering van de Participatiewet. Ook is de inzet van gebruikers en ervaringsdeskundigen in deze raden vaak veel minder (2). Terwijl dit een van de kerneigenschappen van cliëntenparticipatie Werk en inkomen is.

Gevolgen voor regionale cliëntenparticipatie

Deze situatie heeft ook gevolgen voor de mate waarin regionale cliëntenparticipatie op het terrein van werk en inkomen vorm krijgt. De inspraak op lokaal niveau vormt de basis voor medezeggenschap op regionaal niveau. Dus als medezeggenschap werk en inkomen op lokaal niveau moeizaam van de grond komt, dan beperkt dat ook de inspraak op regionaal niveau. Terwijl voor het veld van Werk en Inkomen regionale cliëntenparticipatie gezien de arbeidsmarktregio’s en het regionaal werkbedrijf een belangrijke arena is.

Andere vormen

Er zijn ook gemeenten waar medezeggenschap in het sociaal domein via aparte raden voor Wmo, Jeugd en Werk en Inkomen is vormgegeven. Of via andere participatievormen waarmee medezeggenschap op het terrein van Werk en Inkomen voldoende aandacht kan krijgen. Er is dan vaak meer ruimte voor de agendering van onderwerpen die onder de cliënten zelf spelen. Het is tegelijkertijd belangrijk dat er voldoende verbinding is tussen de verschillende raden en participatievormen en de samenwerking effectief is. Maar ook zijn er brede Adviesraden die via een aparte werkgroep of commissie de aandacht voor werk en inkomen proberen te waarborgen.

Meerwaarde versterken

Om de meerwaarde van cliëntenparticipatie in het veld van Werk en Inkomen beter tot zijn recht te laten komen, gaat Movisie in opdracht van de LCR in drie praktijken aan de slag: met zowel de gemeente als de brede adviesraad en/of de cliëntenraad werk en inkomen. In deze lokale proeftuinen maken we met behulp van een quickscan een ‘foto’ van de huidige situatie. Welk doel hebben de raden en gemeente voor ogen met cliëntenparticipatie Werk en Inkomen, hoe functioneert het nu, wat is ieders beleving en ervaring en welke uitdagingen liggen er voor de toekomst? Die quickscan voeren we uit met een (digitale) vragenlijst die leden van de advies/cliëntenraden en medewerkers van de gemeente invullen. Over het beeld dat uit de quickscan naar voren komt gaan we met elkaar in gesprek. In dat ‘goede gesprek’ bespreken we de overeenkomsten en verschillen, waar het goed gaat en waar het beter kan en welke ideeën er leven over de toekomst. De uitkomsten hiervan vertalen we in een plan van aanpak, dat de partners in de drie praktijken met steun van Movisie gaan uitvoeren. Op die manier werken we met elkaar aan het versterken van cliëntenparticipatie werk en inkomen, afgestemd op de lokale situatie.

Quick scan uitproberen?
We hebben inmiddels de drie praktijken gevonden, maar Movisie is nog op zoek naar gemeenten en advies- en cliëntenraden die de quickscan willen uitproberen. Ben je nieuwsgierig geworden en wil je in jouw gemeente of bij jouw cliënten- of adviesraad met deze quickscan experimenteren? Of wil je graag op de hoogte gehouden van dit project en de (tussentijdse) resultaten? Mail of bel dan Daan de Bruijn, 06 55 44 05 28 voor meer informatie.

 

Bronnen:
(1) https://www.movisie.nl/publicaties/monitor-gemeentelijke-wmo-adviesrade…
(2) https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-sociale-zaken-e…