Huiselijk geweld: what’s in a name?

termen en definities
artikel - 12 november 2012
Afbeelding bij Huiselijk geweld: what’s in a name?

Er zijn verschillende termen en definities over geweld dat zich in de privésfeer afspeelt. De vrouwenbeweging van de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw zetten het probleem op de agenda onder de noemers 'vrouwenmishandeling' en het bredere 'geweld tegen vrouwen'. Daarna zijn beide termen langzaam maar zeker vervangen door het  sekseneutrale 'geweld in de privésfeer' en vervolgens door specifiekere sekseneutrale termen als 'huiselijk geweld', 'seksueel geweld', 'kindermisbruik', '(ex)partnergeweld' en 'ouderenmishandeling'. De breedste term tot nu toe is door het ministerie van VWS geïntroduceerd: 'geweld in afhankelijkheidsrelaties'.

Ook recent is de term 'familiaal huiselijk geweld' die in de richtlijn voor hulpverleners (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2009) wordt gebruikt.

Vrouwenmishandeling als term controversieel

De termen 'vrouwenmishandeling' en 'geweld tegen vrouwen' waren van begin af aan controversieel. De weerstand ertegen kwam er op neer dat het politieke, ideologische termen zijn die geen recht doen aan het feit dat niet alleen vrouwen slachtoffer zijn, maar ook kinderen en – in bescheiden mate – mannen. Een andersoortige kritiek was dat de termen niet passend waren in wetgeving, die sekseneutraal is en hoort te zijn.

Internationale termen bewust seksespecifiek

Nederland neemt, Europees en internationaal gezien, een afwijkende positie in qua naamgeving. In de meeste andere landen, waaronder Engeland, Duitsland, Oostenrijk, de V.S. en Canada, is ‘geweld tegen vrouwen’ nog steeds de noemer waaronder beleid tegen geweld in de privésfeer, seksueel geweld, genitale verminking et cetera ontwikkeld wordt. Niet omdat deze landen achterlopen op Nederland – Engeland geldt zelfs als een voorloper – maar omdat deze landen geweld in de privésfeer in het kader plaatsen van aantasting van de mensenrechten van vrouwen. Ook willen ze het seksespecifieke karakter van geweld in de privésfeer tot uiting laten komen in de terminologie. Immers, veel meer vrouwen dan mannen zijn slachtoffer van geweld in de privésfeer en veel meer mannen dan vrouwen zijn pleger. In de Raad van Europa zijn verwoede discussies gevoerd over hoe een Europees verdrag tegen geweld in de privésfeer nou precies genoemd moest worden. Daar is uiteindelijk een wat krom compromis uitgekomen: Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence.

Term Huiselijk geweld meest bekend

De term 'huiselijk geweld' is de bekendste en meest gebruikte term om fysiek en/of seksueel en/of psychisch geweld in de privésfeer te benoemen. Maar er kleven verschillende bezwaren aan deze term. In de eerste plaats roept het uit het Engels (domestic violence) vertaalde begrip onbedoeld de associatie met gezelligheid op, huiselijk. En huiselijk geweld is nu juist allesbehalve gezellig. In de tweede plaats legt de term huiselijk geweld (en dat bezwaar geldt natuurlijk ook voor de term domestic violence) het accent op een relatief onbelangrijk aspect van dat geweld, namelijk de plek waar het plaatsheeft (‘thuis’, ‘achter de voordeur’), en niet op het echt belangrijke aspect, namelijk dat het geweld betreft tussen personen die ‘iets met elkaar hebben.’ Tenslotte is er het kritiekpunt dat huiselijk geweld een containerbegrip is geworden, waarin de verschillen in achtergronden en aanpak van de verschillende vormen verloren dreigen te gaan.

Begrip Geweld in afhankelijkheidsrelaties in opmars

Het bredere begrip 'geweld in afhankelijkheidsrelaties' is in opmars. Omdat het verwante vormen van fysiek, seksueel en psychisch geweld omvat dat als belangrijke gemeenschappelijke noemer heeft dat de dader en het slachtoffer elkaar kennen, een (vertrouwens)relatie met elkaar hebben. En omdat de ‘uitvinder’ van de term het ministerie van VWS is die heel actief is op het beleidsterrein van preventie en aanpak van geweld tussen mensen en kinderen die elkaar kennen. Het nadeel van de term is dat deze bepaald niet ‘lekker bekt’ en dus in publiekscampagnes bijvoorbeeld niet gebruikt kan worden. Daardoor zal ook de term 'huiselijk geweld' misschien nog wel een lang leven beschoren zijn.

 

Kennisdossier
Trefwoorden

Reacties

Het wordt echt tijd dat een maatschappelijke verandering komt. Zelfs overheidsorganisaties weigeren huiselijk geweld, stalking en intimidatie serieus te nemen.
Zo beantwoord Jeugdzorg Amsterdam, na het aanhoren van een verhaal over huiselijk geweld en agressie... "zij vindt xxx een slecht persoon".
Het muntje valt bij BRJA niet; het gaat niet om of het een slecht persoon is. Het gaat er om dat je slachtoffer bent van huiselijk geweld, en dat het geweld via de ots voort zet. Raads eens wat BRJA doet?! Speelt vervolgens toch weer alle privacy-gegevens (nieuwe adres, bsn e.d.) door aan ex.
Wanneer wordt de overheid wakker?
Ik krijg het niet voor elkaar. Fase 1 was de relatie. Fase 2 was de verbreking (toen werd het erger). En fase 3 is de ots vanwege vechtscheiding.

Ik weet dat ik niet de enige ben.

Reageer op dit artikel

11 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.