Hulp nodig? Eerst een beroep doen op je netwerk

artikel - 7 januari 2015
Hulp nodig? Eerst een beroep doen op je netwerk

Sinds deze week kunnen we officieel niet meer zonder: een sociaal netwerk. Wie hulp nodig heeft, doet eerst een beroep op vrienden, buren of kennissen. Heeft het netwerk van uw cliënt versteviging nodig? Met deze tips en methoden komt u een heel eind.

Het lijkt een open deur, maar begin met het in kaart brengen van het netwerk. Kijk hierbij naar wie belangrijk zijn in het leven van de cliënt. Voor het in kaart brengen van netwerken zijn eenvoudige methoden beschikbaar, zoals de netwerkcirkel van Lensink, maar ook wat complexere methoden als het genogram en ecogram. De meeste werken met een soort tekening van het netwerk. Op zoek naar de juiste vragen om te stellen? De app QueZ biedt een verzameling vragen over hoe het netwerk eruit ziet en wat het betekent voor de cliënt. En belangrijk om te onthouden: het in kaart brengen is geen einddoel, maar een startpunt om verder te werken.

Geluksgericht werken

Laat je leiden door de wensen en voorkeuren van de cliënt en de mantelzorger. Want juist daar liggen aanknopingspunten voor goede samenwerking. Wanneer je weet wat mensen beweegt, kun je mee bewegen en benut je de talenten van cliënt en mantelzorger. De methode geluksgericht werken helpt hierbij. Johan Faber is mantelzorgconsulent bij Stichting Informele Zorg (SIZ) Twente in Hengelo en werkt met geluksgerichte mantelzorgondersteuning. Faber: ‘We richten ons op zwaarbelaste mantelzorgers. Als we voor het eerst met hen in gesprek gaan, vragen we: wat heeft u nodig om gelukkig te zijn? We gebruiken de MantelScan, maar hebben daar vragen aan toegevoegd over geluk. Daarbij benaderen we de mantelzorger als individu, los van de cliënt. Wat is zijn of haar passie? Daar zijn we naar op zoek. We noemen dat geluksgericht werken.’

Na dat eerste gesprek, voert Faber nog vier gesprekken, in totaal vijf. ‘We bespreken dan wie er nog meer betrokken kan worden bij de mantelzorg: voor de emotionele zorg, maar ook voor praktische hulp zoals papierwerk of een schilderijtje ophangen. En ook wie de mantelzorger kan ondersteunen in de vorm van respijtzorg. De gesprekken, gericht op hun geluk, zijn geen wondermiddel, maar meestal blijkt de situatie toch minder uitzichtloos dan de mantelzorgers dachten.’

Het netwerk tastbaar en zichtbaar maken

Maak het netwerk tastbaar en zichtbaar en breng het regelmatig ter sprake. Wanneer het netwerk zichtbaar is kan je er gemakkelijker met elkaar over praten. Doe dat regelmatig, want er kunnen veel veranderingen zijn in het netwerk: iemand kan langzaam uit beeld verdwijnen, een onverwachte ontmoeting leidt tot een nieuw contact of er kunnen spanningen zijn ontstaan. Community Support is een methode waarin dit heel belangrijk is. Nelly Heijs, directeur: ‘Veel mensen zeggen in eerste instantie: ik heb niemand. Maar we zien bijna altijd dat er een netwerk is en dat die mensen ook wat willen betekenen. Veel meer dan de cliënt in eerste instantie dacht. Ook vragen we vaak: wat kun je terugdoen? Het is makkelijker om iets te vragen als je ook iets te bieden hebt. Dat kan iets kleins zijn. Je kunt bijvoorbeeld het gras maaien voor de buren, en in ruil gaat de buurman even voor dat formulier zitten.’

'Het is makkelijker om iets te vragen als je ook iets te bieden hebt'

Community Support ondersteunt mensen bij het verbeteren van de kwaliteit van hun leven: erbij horen, nuttig zijn, talenten ontwikkelen, iets betekenen en er toe doen. Daarvoor heeft iedere cliënt een steungroep die regelmatig bij elkaar komt. Daar zitten familie, vrienden en buren in, maar misschien ook vrijwilligers en professionals. Soms gaat het alleen over luisteren, aanmoedigen en complimenteren.

Verbeter kwaliteit

Verbeter de kwaliteit van contacten. Zeker wanneer zorg voor iemand langdurig is, kunnen relaties onder druk komen te staan. Bijvoorbeeld omdat de cliënt zich schuldig voelt. Klaartje van Montfort is directeur van het Expertisecentrum Familiezorg in Tilburg, zij hanteren een relationele benadering van intensieve, langdurige zorg. ‘We zoomen in op de relaties, dus niet apart op mantelzorgers. Iedereen in het hele systeem betrekken we, ook de hulpverlening. Als een mantelzorger om hulp vraagt, vragen wij hem of haar dus: wie zijn er in uw omgeving aanwezig en wie zijn er al met u aan de slag? We willen alle partijen om tafel, en uiteindelijk zorgen voor de juiste coördinatie. Onze hulpverleners hebben kennis van de systeemtheorie, en weten dat het altijd over de schuldvraag gaat. Het is in eerste instantie dus essentieel om mensen te ontschuldigen, zodat ze leren om waardevrij naar zichzelf en naar elkaar te kijken. Daarbij is het noodzakelijk om ervoor te zorgen dat iedereen de eigen positie weer inneemt in het gezin. Kinderen die zorgtaken op zich hebben genomen, kunnen daardoor weer in een kindrol komen en ouders komen weer in de positie van ouders.’

Er zijn genoeg mensen die wel willen helpen, maar ze weten niet goed hoe of wie

Betrek buren en buurtbewoners

Bij een sociaal netwerk wordt meestal gedacht aan familie. Logisch, want zo’n 80 procent van de mantelzorg wordt door familie verleend. Er is daarom vaak minder aandacht voor vrienden en buren. Daar liggen kansen. Buurthulpprojecten kunnen een grote rol spelen om buurtbetrokkenheid te vergroten. Buurthulp is een kleinschalig(e) voorziening of initiatief voor onderlinge hulp- en dienstverlening door en voor bewoners in buurt, wijk of dorp. Het houdt het midden tussen mantelzorg (persoonlijke band) en vrijwillige zorg (organisatieverband). Er zijn genoeg mensen die wel willen helpen, maar ze weten niet goed hoe of wie. Door deze informele onderlinge hulpverlening licht te organiseren met Buurthulp kan deze impasse worden doorbroken. Movisie deed onderzoek naar de voorwaarden waaronder buurthulp floreert. Zo weten we dat het belangrijk is de privacy en veiligheid van deelnemers zorgvuldig te bewaken. Ook lijkt het erop dat in veel buurthulpprojecten een bepaalde professionele inzet, bijvoorbeeld als achterwacht, van belang is om het te doen slagen.

De aanhouder wint

En tot slot: geef niet op! Soms is tegenslag even nodig om tot een doorbraak te komen. Iedereen heeft eigen beelden bij wat ‘goede zorg’ is en heeft verwachtingen van zichzelf én van anderen. Die komen lang niet altijd met elkaar overeen. Vaak ook blijven deze beelden onuitgesproken. Wanneer dat wel gebeurt kan dat tot (kleine) conflicten leiden. Juist zo’n conflict kan, met goede begeleiding, ook weer helderheid scheppen: je leert van elkaar wat ieders verwachtingen zijn. Op basis daarvan kan je weer bouwen.

De tips en methoden in dit artikel zijn gebaseerd op de publicatie Aan de slag met sociale netwerken. Hierin beschrijven Actiz, Vilans en Movisie 44 methoden voor het versterken van sociale netwerken.

Reacties

Wat een site zeg, erbarmelijk.
Les Miserables, mevrouw u heeft een bed daarin kunt u wat voor de samenleving betekenen.
'Het is makkelijker om iets te vragen als je ook iets te bieden hebt'.
Wat een gelul, ongelooflijk dat u dit durft te stellen. Drees wist het al op de een of andere wijze heeft u geen historisch perspectief.

Shocking, hoe deze zaak wordt gesimplificeerd.
Les miserables, u heeft nog een bed mevrouw daarin kunt u nog wat voor de samenleving betekenen. 'Het is makkelijker om iets te vragen als je ook iets te bieden hebt'
Opzouten, wegwezen met dit soort redeneringen.
Wat een onbeschoftheid tegenover mensen die hulp nodig hebben.
Drees wist dat al en Rutte heeft het afgebroken.

Wat een felheid, Leendert. Ik sta er van te kijken.
En inderdaad, hoor, zoals dat gaat met korte berichten wordt e.e.a. ook kort omschreven. Laat overigens onverlet dat het niet zelden vanuit mensen zelf een wens is om wat terug te doen: we willen niet graag (langdurig) bij iemand in het krijgt staan. Betekent natuurlijk niet dat iemand niks zou mogen vragen als iemands 'niks' te bieden heeft.
Hartelijke groet,
Wilco Kruijswijk

Ik zit bij een professionele ruilkring met een goede structuur,
genaamd letsarnhem. (local exchange trade system) zij bestaan al > 17 jr.
Hierbij wordt je netwerk gelijk enorm vergroot en zit je niet vast aan een 1 op 1 ruil.
kijk eens op http://letsarnhem.letscontact.nl/

Dank voor de tip, Leo. Maakt maar weer duidelijk dat alle het werken aan netwerken natuurlijk niet iets is van gisteren, maar al een rijke geschiedenis kent.
Hartelijke groet,
Wilco Kruijswijk

Een herkenbaar artikel waarbij de wensen en voorkeuren van betrokkenen centraal staan. Dit is een goede basis en gegarandeerd succes verzekerd. Een soortgelijke methodiek om de buurt te betrekken bleek ook in Veldhoven een gouden greep te zijn. Zie de overeenkomsten en doe er uw voordeel mee. Burgerkracht werkt, het kan gestuurd worden en geeft vaak al binnen enkele uren resultaat!

Wijkgenoten is een project wat nieuwe sociale netwerken creëert voor mensen die dat niet meer hebben. Uitgangspunt zijn de normen en waarden van burgers die door willekeurige huisbezoeken bij elkaar worden gezocht in een bepaald woongebied.

Uit deze “huisbezoeken” worden talenten en kwetsbaarheid gefilterd en nieuwe vrijwilligers geworven. Een kleine groep van deze nieuwe vrijwilligers (vaak met professionele achtergrond) wordt vervolgens omgevormd tot een eropaf-team. Een team wat heel snel op zoek gaat naar mensen zonder sociaal netwerk, ouderen, eenzamen, nabestaanden, jonge gezinnen die vastlopen en anderen die gebaat zijn bij een nieuw sociaal netwerk. Dat doen zij door huis voor huis aan te bellen en een vertrouwensband op te bouwen met de bewoners. (Vaak in de omgeving van ouderencomplexen en wijken met een lage sociale cohesie.)

Natuurlijk worden ook meldingen opgepakt.
Zij bereiken daarmee “binnen enkele uren” de burgers die niet in beeld zijn bij hulpinstanties. Mensen die vereenzamen, vervuilen of andere problematiek hebben. Vervolgens spreken zij andere omwonenden aan op hun verantwoordelijkheid, normen en waarden. Deze omwonenden worden geactiveerd hun talenten in te zetten door laagdrempelige contactmomenten te organiseren, als maatje te fungeren, praktische hulp te bieden etc etc. De ene keer is dat iemand die gratis handmassages aan ouderen wil geven, de andere keer een buurtbewoonster die haar huiskamer openstelt om mensen zonder netwerk met elkaar in contact te brengen. Alle combinaties zijn mogelijk. Zo creëert dit eropaf-team een scala aan mogelijkheden om kwetsbaren snel onder te brengen bij burgerinitiatieven, met als doel nieuwe netwerkjes te creëren en ondersteuning te bieden.

Op deze wijze kunnen mensen met kwetsbaarheid stapje voor stapje achter de voordeur worden uitgehaald. Het eropaf-team zoekt vervolgens de samenwerking met hulpinstanties om van meerdere kanten het probleem aan te pakken. De methodiek werd inmiddels verfilmd en door Movisie als 1 van de 25 projecten in Nederland uitgekozen in het kader van buurtkracht.

Honderden contactmomenten werden zo gecreëerd en vele burgers werden voorzien van een splinternieuw sociaal netwerk!.

www.wijkgenoten.com

Wat een mooi, opbouwend, verhaal Edwin. Prachtige resultaten. Heel veel succes met het vervolg!
Hartelijke groet,
Wilco Kruijswijk

Oké,

Alles leuk en wle, maar dan heb ik een aardige test case (die vrees ik verre van uniek is). Ik ben 56, momenteel nogal eenzaam, hoofdzakelijk als gevolg van mijn psychische makke. M.a.w. ik heb geen netwerk! Daarbij... verder staat angst mij vaak in de weg om datgene dat ik zelf zou moeten doen ook daadwerkelijk te doen. En... ik heb hulp nodig! Tot nu toe: teleurstellende ervaring met het zgn. sociale team. M.a.w. wat moet of kan ik doen zodat ik daadwerkelijk die hulp krijg die ik nodig heb? Ik zit nu letterlijk "achter de geraniums" te verpieteren en mijn problemen (o.a. overlast tgv buren) maar ook problemen met mijn gezondheid worden niet opgelost! Iedereen lult maar wat over verandering en kanteling en wat niet al, maar de praktijk is... er gebeurd gewoon geen flikker! Dus, wie het weet mag het zeggen.

Met vriendelijke groeten,
Theo Bolt (06-16238129)

Dag Theo,

Goed om kritische lezers te treffen op onze site. Dank voor uw reactie. In de reactie hieronder staat een goede tip: een 'zorgmaatje'. Ik ken uw situatie onvoldoende om gericht advies te kunnen geven, daarvoor raad ik u aan met een wmo-consulent of bij uw lokale welzijnsorganisatie informatie in te winnen. Hopelijk draait er bij u in de gemeente een mooi maatjes-project! Erg vervelend om te horen dat u zulke teleurstellende ervaringen hebt. Misschien kunt u ook eens kijken op websites als ZorgVoorelkaar.com of WeHelpen.nl of daar misschien mensen zijn die u kunnen helpen? Misschien is er een Buurthulp-initiatief in uw omgeving? Een aanschuifmaaltijd, bijvoorbeeld bij Resto van Harte? Of Buurtbemiddeling, juist voor wat u schetst over uw contact met uw buren. Nogmaals: ik weet te weinig van uw situatie af én voor echte ondersteuning bent u hier op het verkeerde adres. Wel hoop ik dat enkele van deze suggesties u verder kunnen helpen. Dank voor uw reactie.
Hartelijke groet,
Wilco Kruijswijk

Geen woorden maar daden. Zonder uw situatie te kennen geef ik u helemaal gelijk!
Allemaal mooipraters en theorieën, maar als het puntje bij het paaltje komt, ja dan
is er dit en dat en zus en zo en weg zijn ze!!

U heeft zorg op maat nodig en een ""zorgmaatje"" waar u mee kan lezen en schrijven.

Dat "maatje" moet u eerst zelf zien te vinden en laat ""ze"" dan maar komen, dan weet u ook
gelijk veel beter wat er gebeuren moet en....uw maat steunt u daar dan ook bij!

"Samen met een maat weet je veel beter raad"!

Geluk man, het gaat je lukken!
Een maatje van een maatje

Een mooi advies! Niet zelden wordt de bemiddeling naar een 'zorgmaatje' ook gedaan vanuit een welzijnsorganisatie. Dan hoef je er niet zelf naar te zoeken!
Hartelijke groet,
Wilco Kruijswijk

Reageer op dit artikel

3 + 14 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.