Inspiratie voor participatie in de jeugdhulp

Verslag congres 18 september
artikel - 4 oktober 2014
Inspiratie participatie jeugdhulp

Hoe zetten we de kracht, ervaringen en ideeën van jongeren en hun ouders in om de jeugdhulp opnieuw vorm te geven? Hiervoor zijn veel verschillende werkvormen ontwikkeld. Jongeren, ouders, ondersteuners en beleidsmedewerkers die hiermee (willen) werken kwamen 18 september bijeen om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Tijdens het congres Participatie in de jeugdhulp was één ding duidelijk: ‘We moeten cliënten serieus nemen. Het is tijd om niet alleen over, maar vooral mét jongeren te praten.’ Maar doe je dat?

Gemeenten weten vaak niet goed hoe ze participatie van jongeren en ouders vorm moeten geven in de nieuwe Jeugdwet. Dat bleek begin dit jaar op basis van onderzoek onder 22 gemeenten. Een gemiste kans om het aanbod en de kwaliteit van zorg en dienstverlening beter af te stemmen op de wensen en behoeften van de cliënt. Tijdens het congres zijn verschillende praktijkvoorbeelden uitgelicht die gemeenten en jeugdzorgorganisaties kunnen helpen om door, met en voor jongeren te werken.

De kracht van het verhaal

In gesprek met jongeren en hun ouders over hun ervaringen in de jeugdhulp komt de noodzaak van het betrekken van deze jongeren en hun ouders bij de hulpverlening pas echt tot leven. Het is dus een must voor beleidsmakers, bestuurders én hulpverleners om niet alleen over, maar ook mét cliënten te praten. We zeggen en denken het vaak genoeg, maar de betekenis daarvan dringt pas echt door wanneer we het kunnen koppelen aan daadwerkelijke ervaringen. Een van de aanwezigen: ‘Benoem in gesprekken met bijvoorbeeld gemeenten ervaringen van jongeren. Liever nog: neem jongeren mee om ze het zelf te laten vertellen en ondersteun ze hierbij.’

'Het verhaal van jongeren en hun ouders is heel krachtig. In gesprek gebeurt het. Dan pas gaat het leven.'

Werken met persona’s
Een persona is ontwikkeld door cliënten en helpen om beleid en voorzieningen beter af te stemmen op behoeften van de jongeren.
Bekijk jeugdpersona Tess.
Ervaringsdeskundigheid
Jongeren met ervaring in de jeugdzorg kunnen - na het volgen van een training - een maatje zijn voor andere jongeren en casemanagers adviseren (pdf).
Ambassadeurs
Ambtenaren werden in Midden-Holland gekoppeld aan ouders en jongeren om informatie uit de eerste hand te krijgen en écht kennis te maken met het beleidsveld jeugd.
 

Jongeren willen wél

Jongeren zijn een lastige groep om te bereiken, is een veelgehoorde uitspraak. Maar de voorbeelden uit de praktijk spreken voor zich. Er zijn altijd jongeren die zich willen inzetten voor een verbetering van de hulpverlening. Die willen meedenken in een jongerencliëntenraad, participeren in een sollicitatiecommissie van een instelling of als ervaringsdeskundige willen meedenken in het wijkteam. De sleutelwoorden? Hen serieus nemen, vragen, samen, voor en door, écht luisteren.

'Het is veel moeilijker om vragen van jongeren in een sollicitatie te beantwoorden. Dan moet je echt tot de kern komen waar het om gaat.’

Inzet social media
Facebook kun je gebruiken in je werk, bijvoorbeeld door via een groep in contact te blijven met jongeren (pdf).

Peer-to-peer vertrektraining
Jongeren trainen jongeren en begeleiders om na te denken over wat er praktisch en emotioneel bij komt kijken als je de jeugdzorg gaat verlaten. Binnenkort wordt hier een website voor gelanceerd: www.benjijerklaarvoor.nl. Ook hebben jongeren van Cardea in samenwerking met vertrektrainers een training ontwikkeld: 'Ben jij er klaar voor?!' (pdf)

Levensloopbegeleiding
Levensloopbegeleiding (pdf) is leed en kostenbesparend. Sleutelwoorden zijn regie bij de cliënt, hulp op maat, ervaringsdeskundigheid, proactief, niet loslaten maar juist contact houden.

 

Vormgeven van medezeggenschap

Er is veel ervaring opgedaan met manieren om jongeren en hun ouders te betrekken in medezeggenschap en kwaliteitsbewaking. Op het individuele niveau van het behandelplan en op het niveau van de instelling en beleid. Een van de aanwezigen zei hierover: 'We moeten inspraak van jongeren niet alleen regelen in verordeningen, maar het ontwikkelen vanuit de jeugd zelf.'

Ambulante medezeggenschap
De cliëntenraad van GGZ Kinderen en Jeugd Rivierduinen heeft sinds 2006 de medezeggenschap voor jongeren die ambulante hulp krijgen kwalitatief invulling gegeven. Bekijk hun tips en succesfactoren (pdf) en jaarverslag (pdf)

Participatiemeter
Met de Participatiemeter (pdf) wordt gemeten hoe instellingen omgaan met cliëntenparticipatie. Jongeren krijgen meer mogelijkheden om mee te denken, mee te doen en mee te beslissen binnen de instelling.

Q4C
De Q4C Kwailteitsstandaarden Zorg voor Jeugd brengen de dialoog op gang om samen met kinderen, jongeren en (pleeg)ouders de kwaliteit van de jeugdhulp te beoordelen en invulling te geven: www.q4c.nl

 

Een kwestie van lange adem

Om het samenwerken met jongeren en hun ouders in de jeugdhulp echt tussen de oren te krijgen en uit te voeren is een lange adem nodig. Nieuwe structuren bouwen in een organisatie kost een paar weken. Maar dit is een cultuurverandering. Werken vanuit andere waarden, zoals het écht luisteren naar jongeren en hen serieus nemen, samen met hen de hulpverlening vorm geven: dat vergt jaren. Een van de jongeren: 'Iedere keer moet ik hetzelfde verhaal vertellen. Maar ik geef de moed niet op. Hou vol!'

Het heeft tweeëneenhalf jaar gekost om de term behandelplan te veranderen in Toekomstplan. Jongeren maakten een wordcloud.

 

Samen staan we sterk

Een van de belangrijkste boodschappen van het congres: niet alleen tijdens dit soort dagen, maar ook in onze praktijk moeten we veel meer samen op gaan trekken (pdf). Marion Welling van de landelijke werkgroep cliëntenparticipatie LOC: ‘Cliënten kunnen momenteel op lokaal niveau naar cliëntenorganisaties toestappen. Maar de komende tijd gaan we met z’n allen één stem van de cliënten op landelijk niveau laten horen. Signalen van jongeren die tussen wal en schip vallen kunt u mailen naar m.welling@loc.nl en worden gebundeld voor staatssecretaris van Rijn en gemeenten.’

Karim Landoulsi, De la Salle: 'De kracht zit in de jongeren. We zijn er klaar mee om dit soort mooie dingen te zeggen. We wilden écht zien in de praktijk dat zij structureel worden betrokken bij de gehele organisatie. Niet als advies of mooie vorm, maar als basis. Daarom hangen er nu overal posters met kernwaarden die jongeren hebben aangegeven en zij hebben medewerkers getraind om de basishouding en competenties hierop aan te passen. Het functioneren van de professional wordt ook door de jongeren getoetst: wie kan beter oordelen over de kwaliteit van de hulpverlening dan zijzelf? De jongeren zitten bij de sollicitaties van nieuw personeel. Dan kan je geen mooie antwoorden meer geven maar moet je tot de kern komen. En de directie komt langs op de groep, zodat zij écht weten wat het is om in een tehuis te wonen. Datgene wat jongeren vertellen komt bij iedereen binnen. Als je eenmaal de switch hebt gemaakt, dan komt er echte kracht los!'

 

DownloadsTypeGrootte
Facebook-in-de-jeugdzorgpdf211.5 KB
GGZ-jaarverslag-2013pdf3 MB
Levensloopbegeleiding-jeugdhulppdf215.73 KB
Medezeggenschap-ambulante-Jeugd-GGZpdf22.06 KB
Participatiemeterpdf185.81 KB
Stappenplan-samenwerken-in-de-regiopdf12.56 KB
Voorbeelden-ervaringsdeskundigheid-in-de-jeugdhulppdf358.76 KB

Reacties

Reageer op dit artikel

8 + 9 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.