Inzicht in dementiebeleid gemeenten

Eerste stap in ontwikkeling beleidshulp

4 juli 2019

Het praktijkverbeterprogramma Dementiezorg voor Elkaar werkt aan een beleidshulp voor gemeenten. Deze beleidshulp of toolkit wordt met gemeenten en partijen uit het dementieveld ontwikkeld. Er zijn momenteel diverse meetinstrumenten in omloop, maar er leeft een grote wens in het land om dit te beter op elkaar te laten aansluiten of zelfs te uniformeren. Op 17 juni 2019 organiseerde Dementiezorg voor Elkaar een inventariserende bijeenkomst met diverse gemeenten, zorgaanbieder Geriant en Alzheimer Nederland.

Sten Gelissen, werkzaam als projectmedewerker bij Movisie, licht drie tools toe waarmee gemeenten hun beleid ten aanzien van dementie kunnen meten (inzicht krijgen of evalueren): ‘Er zijn veel tools ontwikkeld, zoals de vooral op beleidsontwikkeling gerichte ‘Regio Monitor Noord Holland Noord’, het ‘Ontwikkelinstrument Dementievriendelijke Gemeente’ en de ‘Dementieproofmeter’. Nu willen we een beleidshulp ontwikkelen, bijvoorbeeld in de vorm van een toolkit, die aanvullend is aan de reeds bestaande tools en tevens nog een stapje verder gaat zodat gemeenten op heel praktische wijze aan de slag kunnen met het dementiebeleid van hun gemeente’.

Toolkit: feiten, cijfers, draaiboek, en antwoord op de hoe-vraag

De thema’s waarvoor men de gemeente verantwoordelijk vindt, komen aan de orde. Dit zijn eigenlijk de thema’s die in de vragenlijsten/besproken tools ook zijn opgenomen.

In twee groepen is tijdens de bijeenkomst nagedacht over de vorm en inhoud van de beleidshulp/toolkit. Adviseur Marjolein de Meijer over het gesprek aan haar tafel: ‘In de toolkit is wat betreft de aanwezige gemeenten aandacht voor inhoud en proces. Daarnaast moet de te ontwikkelen toolkit inspirerende voorbeelden bieden. Hoe doen andere gemeenten het? Dat is leuk én handig om te weten. Bijvoorbeeld als het gaat om de samenwerking met een zorgverzekeraar.’ 

Ontwikkeling toolkit – doe ook mee!

De komende tijd wordt er vanuit Dementiezorg voor Elkaar verder gewerkt aan de ontwikkeling van de toolkit. We zoeken nog gemeenten die hierbij willen aansluiten. Heb je interesse? Stuur dan een e-mail aan Marjolein de Meijer: m.demeijer@vilans.nl.

Een van de gedane suggesties is dat de toolkit ook een draaiboek aanbiedt hóe je als gemeente het dementiebeleid kunt verbeteren. Marjolein: ‘Met wie moet je dan samenwerken? Hoe geef je de samenwerking vorm? Op welke domeinen richt je je? Wat is er al? Wat is er nodig? Het zou handig zijn, zo werd aangegeven, als de toolkit hier antwoord op geeft. En graag gemakkelijk te vinden, gratis toegankelijk, eenvoudig in te vullen en snel om te zetten in acties. Dat is niet alleen handig als je als beleidsadviseur net nieuw bent en nog enigszins onbekend bent met dementie, maar ook als je al langer werkzaam bent bij de gemeente en je al langer bezighoudt met bijvoorbeeld kwetsbare ouderen.’ Suzanne van den Buuse vult aan: ‘In de toolkit staan wat mij betreft niet alleen feiten en cijfers. Maar ook tevredenheidsonderzoek en ook andere bronnen, zoals de focusgroep van Alzheimer Nederland. Erg belangrijk om de mensen met dementie en hun naasten te betrekken in het onderzoek en planvorming.’

‘Een vinkje zetten is niet voldoende’

Roos Scherpenzeel, adviseur van Dementiezorg voor Elkaar: ‘Als gemeente begin je, als je inzicht wilt in de effectiviteit van het beleid, met de vraag: wat doen we al? Dat kwam heel duidelijk in het gesprek aan mijn tafel naar voren. Voor het antwoord op deze vraag kun je allerlei bronnen gebruiken. Inventariseer bij je samenwerkingspartners en stakeholders. Cijfers, goede voorbeelden en trends kunnen daarbij helpen. Gedeeld eigenaarschap is belangrijk, zo bleek uit de bespreking, dus daar zou in de toolkit ook aandacht voor moeten zijn. Hoe zorg je er als gemeente voor dat je niet alles naar je zelf toetrekt? Maar ook dat samenwerkingspartners aangehaakt blijven.’

In de gedachtewisseling kwam het gesprek op dagbesteding. Belangrijk om vanuit mensen zelf na te denken, zo vonden de aanwezige professionals, die deels werkzaam zijn bij gemeenten. Roos: ‘Als het om dagbesteding gaat, heb je vier stappen te zetten: je begint met het inventariseren van de behoeften, dan de daarbij passende dagbesteding, vervolgens moeten de mensen met dementie en hun naasten weten dat er dagbesteding is én zij moeten er kunnen komen. Passend aanbod is echt belangrijk! We hebben gekeken naar wat je als gemeente hebt te doen. Dan kun je denken aan subsidies, het scheppen van randvoorwaarden, maar ook het ophalen van signalen. 

Als je aan de slag gaat als gemeente, kun je starten bij het netwerk dementie of netwerk kwetsbare ouderen. Eerst wil je weten wat er al is, wie wat doet. Een vinkje zetten is niet voldoende: doen we de goede dingen? Doe je het minimale of maximale? Doen we het goed? En hoe goed dan? Hoe houdt je het behapbaar? Het stellen van die vragen is belangrijk. Het zou mooi zijn als deze vragen in de toolkit aan de orde komen. En op zo’n manier dat je als beleidsadviseur antwoord krijgt op de vraag wát je dan te doen hebt. En hoe! Hoe weet je vervolgens of je het als gemeente goed doet voor de mensen thuis? Dat is een belangrijke vraag waar de beleidshulp op een eenvoudige manier antwoord op zou moeten geven.’

Gemeenten zorgen voor toeleiding naar de juiste informatie

Een opvallende conclusie is dat de partijen van mening zijn dat gemeenten slechts verantwoordelijk zijn voor een aantal zaken rondom dementiezorg in de gemeente. Informatievoorziening over ziektebeeld geven valt bijvoorbeeld niet onder de verantwoordelijkheid van de gemeente, informatievoorziening over Wmo-voorzieningen wél. Het is echter van belang dat de gemeente zorgt voor toeleiding naar de juiste informatie, ook over het ziektebeeld. Dit komt ook naar voren in de drie besproken instrumenten. In de te ontwikkelen beleidshulp moeten we hier rekening mee houden.

Op 5 november 2019 is er een volgende bijeenkomst. Dan zal een conceptversie getest worden. Wil je meedenken of heb je suggesties? Laat het weten via Marjolein de Meijer: m.demeijer@vilans.nl.

Over Dementiezorg voor Elkaar

Meer informatie over dementie staat op de website van Dementiezorg voor Elkaar. Het programma Dementiezorg voor Elkaar is, in het kader van het Deltaplan Dementie, ontwikkeld door Movisie, Nivel, Pharos, Trimbos-instituut en Vilans.

Logo van dementiezorg voor elkaar