Jongerenparticipatie leeft!

artikel - 6 november 2013
Afbeelding bij Jongerenparticipatie leeft!

De MOVISIE Participatieprijs 2013 biedt een uniek en actueel beeld van hoe jongerenparticipatie in Nederland in zijn werk gaat. De prijsvraag van MOVISIE i.s.m. NJi en Sociale Vraagstukken leverde maar liefst 128 inzendingen op, een absoluut record in de geschiedenis van de Participatieprijs.

Participeren, vrijwillig bijdragen aan de samenleving, gebeurt overal in Nederland, op alle niveaus en door alle leeftijden. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (2011) blijkt  dat steeds méér jongeren zich inzetten: meer dan 40% van de jongeren tussen de 18 en 24 jaar doet zet zich vrijwillig in. De werkzaamheden die jongeren verrichten lopen uiteen van het organiseren van (buurt)activiteiten of een jongerendebat, het ontwikkelen van nuttige apps of het informeren van leeftijdsgenoten over homoseksualiteit of zinloos geweld. Deze maatschappelijk actieve jongeren zetten zich in binnen organisaties en verenigingen, maar ook binnen hun eigen netwerken en projecten.

Vele vormen

Jongerenparticipatie is betrokkenheid en inbreng van jongeren bij zaken die hen aangaan en kent vele vormen. Activiteiten zijn vaak gericht op empowerment, activering, preventie, lobby en beeldvorming. Voor jongeren zelf is jeugdparticipatie een internationaal erkend recht, een manier om persoonlijke vaardigheden en competenties te ontwikkelen en een manier om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Voor instellingen en organisaties anderzijds, is participatie vaak een middel. Een middel om beleid te legitimeren en te verbeteren, maatschappelijke vraagstukken als economische participatie aan te pakken en om vraaggericht werken te kunnen versterken.

Van meedenken tot zelf doen

Onder de 128 inzendingen zijn projecten binnen gemeenten, waar jongeren in eerste instantie gevraagd worden om mee te denken over hun leefomgeving en op die manier input kunnen leveren voor het beleid. Jongeren die na de fase van ‘meedenken’ ook daadwerkelijk aan de slag gaan met de uitkomsten, zijn er ook. Zo denken de jongeren van het project ‘Upgraden’ samen met volwassen na over creatieve acties voor een betere, duurzamere wereld. Met deze guerrilla acties gaan ze op openbare locaties aan de slag met onderwerpen als fair trade, duurzaamheid en de consumptiemaatschappij.

Ook zien we dat  dat jongeren daadwerkelijk co-produceren en in co-creatie een project uitvoeren, waarbij ze deels zelf verantwoordelijk zijn voor de resultaten. Een mooi voorbeeld hiervan is de ‘Kunstwerkplaats’ van EDU-ART, waarbij twintig jongeren zonder startkwalificatie zelf een kunsttentoonstelling samenstellen in een galerie. Ze bedenken een thema, zoeken naar kunst die daarbij past, organiseren de opening en doen de communicatie. Dit doen ze in samenwerking met school en een communicatiebureau.

Tot slot zijn er ook projecten waarin jongeren de lead hebben en zelf een initiatief zijn gestart. Multi-dutch magazine, een online magazine gericht op multiculturele jongeren, is gestart door twee jonge dames die graag over en voor 'kleurrijk talent' schrijven en het beheer van het online blog-a-zine zelf in handen hebben.

Actuele thema’s

Je ziet daarmee actuele thema’s terugkomen. Op ‘onderwijs en arbeidsmarkt’, bij het project Young MBF van Stichting VAGE gaat het bijvoorbeeld om het voorkomen van schooluitval of het verstrekken van een startkwalificatie: jongeren leren een event mee organiseren en krijgen hiervoor een diploma waarmee ze elders in de stad aan de slag kunnen. Daarnaast is zorg of hulp aan specifieke doelgroepen zoals LHBT’s, mantelzorgers, jongeren uit aandachtswijken of kinderen van ouders die niet voor hen kunnen zorgen ook een thema wat veel terugkomt. Het project ‘Mijn moeder, mijn vader’ van New Arts Nijmegen wil bijvoorbeeld taboes rondom kinderen van ouders die niet voor hen kunnen zorgen doorbreken en doet dit door middel van een theatervoorstelling door jongeren. Veel projecten werken daarbij via peer-educatie en informele netwerken van en voor jongeren. Projecten waarbij jongeren informatie, voorlichting of hulp geven aan elkaar, bijvoorbeeld over homoseksualiteit of de gevaren van drugs.

Samenwerken werkt

Er wordt opvallend veel samengewerkt. Met de gemeente, met instellingen, met het jongerenwerk, met het bedrijfsleven, Vooral zien we ook samenwerking tussen jongeren en volwassenen, professionals en jongeren onderling. Wat kan hieruit geconcludeerd worden? Enerzijds is het mooi dat er zoveel in co-creatie gebeurt. Anderzijds betekent het mogelijk ook dat jongeren enige vorm ondersteuning kunnen gebruiken. Zeker als het gaat om specifieke, meer kwetsbare groepen jongeren.

Succesformule voor Jongerenparticipatie

Kunnen we op basis van de inzendingen de succesformule geven? Wat in elk geval een onmisbare factor is, is de energie en de passie van de jongeren zelf. In elk project komt dat terug. Is het verder belangrijk dat jongeren zelf initiatiefnemer zijn of gaat het er om dat zij participeren. Wat belangrijk is, is dat jongeren de ruimte krijgen om zelf hun ideeën vorm te geven en op die wijze actief te participeren in projecten. Jongeren in de rol van initiatiefnemers is daarbij de uiterste vorm van participatie. De houding en rol van de professional/volwassene als samenwerkingspartner is maatwerk belangrijk. Geef de ruimte waar nodig, geef richting indien nodig maar ga uit van de kracht van jongeren!

Benieuwd naar zoveel talent? De Participatieprijs wordt vrijdagmiddag 8 november uitgereikt in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Aanmelden is verplicht en kan nog via www.movisie.nl/participatieprijs.

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 6 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.