Jongvolwassen mantelzorgers hebben specifieke ondersteuning nodig

artikel - 11 september 2015

Gemeenten en organisaties voor mantelzorgondersteuning zouden specifiek aanbod moeten ontwikkelen voor jongvolwassen (18-34 jaar) mantelzorgers. Dat is een van de aanbevelingen uit het afstudeeronderzoek van Karlijn Nanninga. Voor haar onderzoek sprak zij met 15 jongvolwassen mantelzorgers over de belemmeringen die zij ondervinden door het geven van mantelzorg in deze levensfase. Ook vroeg ze hen welke ondersteuning ze nodig hebben om mantelzorg te kunnen (blijven) bieden.

Levensfase van belangrijke keuzes

Jongvolwassen mantelzorgers bieden zorg of ondersteuning aan een broer of zus die extra zorg nodig heeft of aan een zieke ouder. Zij worden geconfronteerd met het maken van andere keuzes dan jongvolwassenen die geen mantelzorg hoeven te geven. Het geven van mantelzorg heeft invloed op belangrijke gebeurtenissen in de transitie naar volwassenheid: het verlaten van het ouderlijk huis, toetreden op de arbeidsmarkt, een eigen inkomen verdienen, het aangaan van een relatie en het krijgen van kinderen. Het lijkt er op dat jongvolwassen mantelzorgers deze stappen op een ander moment zetten, wat invloed kan hebben op hun verdere levensloop.

Behoefte aan uitwisselen ervaringen

Omdat jongvolwassen mantelzorgers in een levensfase zitten waarin belangrijke keuzes voor de toekomst worden gemaakt hebben ze een andere ondersteuningsbehoefte dan kinderen en oudere volwassenen die mantelzorg geven. Uit het onderzoek blijkt dat jongvolwassen mantelzorgers vooral behoefte hebben aan het delen van ervaringen met leeftijdsgenoten. Hier kunnen zij bijvoorbeeld praten over de keuzes rondom het verlaten van het ouderlijk huis. Maar ook hoe zij mantelzorgtaken kunnen combineren met hun sociale leven of hun studie of werk. Jongvolwassen mantelzorgers geven aan dat zij graag in een informele sfeer met elkaar willen praten. Dit eventueel in combinatie met een leuke activiteit.

'Dat mis ik dus weleens, dat je gewoon met je eigen leeftijdsgenoten bent. Iemand die 50 is en mantelzorger is, die heeft hele andere levenservaring dan dat ik heb', aldus een jongvolwassene in het onderzoek.

Aanbevelingen voor mantelzorgondersteuning

Uit het onderzoek volgen deze aanbevelingen voor gemeenten en organisaties voor mantelzorgondersteuning:

  • Ontwikkel activiteiten die specifiek gericht zijn op jongvolwassen mantelzorgers, zoals gespreksgroepen, cursussen over goede balans van mantelzorg en privéleven en organiseer ontspannende activiteiten. (Lees hier bijvoorbeeld hoe VMCA Almere ondersteuning biedt voor jongvolwassen mantelzorgers)
  • Zorg ervoor dat mantelzorgondersteuning voor jongvolwassenen breed bekend wordt gemaakt bij alle betrokken diensten en maatschappelijke organisaties. Gemeenten hebben hierin een regierol. Zij kunnen betrokken instanties, zoals huisartsen, sociale wijkteams, Wmo-loketten en onderwijs, aanspreken op hun signalerende rol.
  • Kijk bij de aanvraag voor mantelzorgondersteuning, die meestal door een volwassen mantelzorger wordt gedaan, ook of er binnen het gezin jongvolwassen mantelzorgers betrokken zijn. Het is van belang dat de medewerkers die de aanvraag voor mantelzorgondersteuning in behandeling nemen toegerust zijn om deze gezinssituatie in kaart te brengen.

Eerste onderzoek naar behoeften jongvolwassen mantelzorgers

In Nederland zijn ongeveer 3,5 miljoen mensen van 18 jaar en ouder mantelzorger. In 2008 was 14% van alle mantelzorgers tussen de 18 en 34 jaar (SCP, 2010). Voor dit onderzoek zijn 15 jongvolwassen mantelzorgers tussen de 18 en 34 jaar geïnterviewd. Het is, voor zover bekend, het eerste onderzoek in Nederland onder deze specifieke doelgroep.

Het is belangrijk om meer inzicht te krijgen in de belemmeringen en ondersteuningsbehoeften van jongvolwassenen. De laatste aanbeveling is daarom om het onderzoek uit te breiden met onderzoeksvragen en thema’s die kunnen bijdragen aan een beter beeld over deze specifieke doelgroep.

Onderzoeksopzet

De interviews die voor dit onderzoek gehouden zijn, waren semigestructureerd en duurden ongeveer tussen de 30 en 50 minuten. Er is met 15 jongvolwassen mantelzorgers gesproken, hiervan waren dertien vrouw en twee man. Het aantal uur dat jongvolwassen mantelzorgers bezig zijn met hun zorgtaken is zeer uiteenlopend, variërend van 1 tot 15 uur per week. Ook het soort mantelzorgtaken is zeer verschillend. Er is gesproken met jongvolwassen mantelzorgers die al bekend waren met ondersteuning maar ook met jongvolwassen mantelzorgers die nog niet bekend waren met de mogelijkheden van mantelzorgondersteuning. De interviews hebben verspreid over het land plaatsgevonden. Karlijn Nanninga deed het onderzoek binnen haar master Arbeid, Zorg en Welzijn (UU), als stagiaire bij Movisie.

Meer informatie

Wilt u meer weten over dit onderzoek? Neem dan contact op met Karlijn Nanninga.

Lees ook: Praktijkvoorbeeld Ondersteuning voor jongvolwassen mantelzorgers bij VMCA Almere

Reacties

Reageer op dit artikel

10 + 10 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.