Kunst en cultuur brengen ouderen in beweging

artikel - 12 augustus 2015
Vertel mij wat - Judith Rietkerk

Achter de geraniums oud worden? Vergeet het maar! Wie op leeftijd is, doet er goed aan om sluimerende toneelambities om te zetten in actie. Of om vooral door te gaan met die levenslange passie voor dans. Kunst- en cultuurparticipatie draagt bij aan individuele ontplooiing, maatschappelijke participatie, gezondheid en welbevinden van ouderen. ‘Alle aanbieders van zorg en welzijn zouden kunst- en cultuuractiviteiten structureel moeten opnemen in hun aanbod.’

De waarde van kunst voor ouderen

Nederland heeft 1,2 miljoen mensen van 70 jaar of ouder en deze groep blijft groeien. Zo lang mogelijk thuis blijven wonen en meedoen in de samenleving is voor deze groep het uitgangspunt. Hoe kan de samenleving bijdragen aan het vergroten en behouden van kwaliteit van leven en fit en vitaal ouder worden? Kunst- en cultuuractiviteiten kunnen hier een belangrijk positief effect op hebben. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het onderzoek Kunstbeoefening met ambitie: kunstbeoefening draagt onder andere bij aan zingeving, sociale veiligheid, (zelf-)bevestiging en persoonlijke identiteit. Ook het adviesrapport van de Raad voor Cultuur omschrijft dat cultuurparticipatie een grote meerwaarde heeft voor de individuele ontplooiing. Niet alleen draagt het bij aan sociale interactie en individuele betekenisgeving, maar het kan ook daadwerkelijk bijdragen aan de gezondheid van mensen. 

Social Art Lab in het najaar

Op 27 november 2015 organiseert Movisie samen met Actiz en Viatore een Social Art Lab. Werk samen met beleidsbepalers, financiers en kunstenaars aan een sterkere verbinding tussen ouderenzorg en kunst. Komt u ook?

Kunst en cultuur structureel ingebed

Het aanbod van initiatieven op het gebied van cultuurparticipatie en ouderen groeit gestaag. Steeds meer zorgverleners, welzijnsorganisaties en beleidsmakers ervaren dat kunst en cultuurprojecten bijdragen in de aanpak van maatschappelijk vraagstukken zoals eenzaamheid, participatie en vitaal ouder worden. Moniek van Jaarsveld, Voorzitter Raad van Bestuur bij Warande geeft aan dat het essentieel is dat ouderen zoveel mogelijk de dingen kunnen blijven doen die ze belangrijk vinden. ‘Kunst- en cultuuractiviteiten kunnen ervoor zorgen dat zij een deel van hun oude leven gewoon kunnen voortzetten, dat ze zichzelf verder kunnen blijven ontwikkelen en niet buiten de samenleving komen te staan.’

Draagvlak creëeren bij besturen en lokale overheden? Laat zien en ervaren wat het oplevert!
 

Om de effecten zo groot mogelijk te maken, zouden sociaal-artistieke projecten structureel onderdeel moeten worden in het zorg- en welzijnsaanbod aan ouderen. Volgens Monique Masselink werken kunst- en cultuuractiviteiten vooral wanneer ze structureel worden aangeboden. Masselink: ‘Om kunst en cultuur in het aanbod aan ouderen in te bedden, moet er draagvlak worden gecreëerd bij besturen en lokale overheden. De beste manier om dit te doen is hen te laten ervaren wat kunst en cultuur met ouderen doet en wat het ze oplevert. Wanneer zij ervaren dat sociaal-artistieke projecten op een positieve manier bijdragen aan de aanpak van vraagstukken als eenzaamheid en vitaliteit, wordt ook de kracht en de noodzaak ervan duidelijk’.

Kunst en cultuur in het brede debat

Dat cultuurparticipatie noodzaak is, blijkt uit het feit dat de minister van OCW en de staatssecretaris van VWS, samen met een aantal private en publieke partijen, in 2013 het convenant Ouderen en Cultuur hebben ondertekend. Dit convenant moet cultuurparticipatie door ouderen bevorderen en de raakvlakken tussen de sectoren cultuur, maatschappelijke participatie, welzijn en zorg versterken. Het convenant betekende de start van het meerjarige programma Lang Leve Kunst dat hetzelfde doel beoogt. Naar aanleiding van dit convenant hebben de Raad voor Cultuur (RvC) en de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) een notitie (2015) uitgebracht om overheden, culturele instellingen, welzijnsinstellingen en zorgaanbieders te adviseren over de manier waarop zij optimaal kunnen inspelen op cultuurparticipatie door ouderen. In de notitie wordt zowel het positieve effect van cultuurparticipatie op de gezondheid en welbevinden van een individu, als de maatschappelijke impact die het kan hebben wanneer dit op grote schaal gebeurt, benadrukt.

Kunst- en cultuurparticipatie in beeld

Om de noodzaak van kunst- en cultuurparticipatie te benadrukken en het belang van kunst- en cultuurparticipatie voor en door ouderen verder te stimuleren, hebben het LKCA, Movisie, Coöperatie VGZ, Actiz, Cultuurmij Oost, ANBO, Lang Leve Kunst en Coalitie Erbij gezamenlijk het filmfestival Cinema Senior georganiseerd. Bijna 50 inspirerende korte films waarin de kracht van ouderen wordt getoond, doen mee aan deze award-uitreiking. De juryprijzen van € 1.000,- gaan naar Kijk in mijn ogen van Pra Muziektheater en 17155 van AxionContinu en de HKU. De gelukkige winnaars van de publieksprijzen van € 500,- zijn Talent van Stichting Senior Centraal en Het Vooroordelenlied Jong & Oud van GetOud.

Ouderen en kinderen komen in contact, prikkelen elkaar en overwinnen drempels

Eén van de winnaars Kijk in mijn ogen laat een dansvoorstelling zien waarin ouderen en kinderen elkaar ontmoeten. Een bijzonder project waarin jong en oud door aanraking en dans met elkaar in contact worden gebracht. Monique Masselink, artistiek leider van Stichting Pra en projectleider: ‘Wat het zowel de ouderen als de kinderen oplevert, is dat zij echt in contact komen met elkaar en samen werken aan een voorstelling. Ze prikkelen elkaar, worden nieuwsgierig gemaakt en overwinnen drempels’. Volgens de jury van Cinema Senior laat de film van Kijk in mijn ogen zien dat dans een krachtig middel is, ook in het werken met minder vitale ouderen. ‘Het project heeft hoge therapeutische waarde die je bijna kunt voelen in de film. Het project biedt ruimte aan alle bewoners. Ook degenen met dementie.’

Kijk over de grenzen van de eigen sector heen

Met Cinema Senior willen de organisatoren het belang en vooral de noodzaak van sociaal-artistieke projecten van, voor en door ouderen als een olievlek uit te spreiden. Saskia van Grinsven, adviseur bij Movisie: ‘We willen beleidsmakers en beslissers in de sociale en in de culturele sector uitdagen om over de grenzen van hun eigen sector heen te kijken. De kracht van sociaal-artistieke projecten is groot. Kunstenaars bieden een spiegelfunctie, positieve benadering en out-of-the-box denken. Sociale professionals dragen bij aan deze sociaal-artistieke projecten door hun kennis en netwerk. Nieuwe doelgroepen worden bereikt: zowel als producent en als consument van culturele diensten en producten. Kortom: een win-winsituatie.’

Foto bij artikel: Judith Rietkerk - Vertel mij wat!, Circustheater Stoffel

 

Trefwoorden

Reacties

Reageer op dit artikel

11 + 6 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.