Kwartiermaken: kritische succesfactor voor inclusie en participatie

Aandachtspunten voor een geslaagde samenwerking
artikel - 26 november 2014
Kwartiermaken: kritische succesfactor voor inclusie en participatie

Terwijl gemeenten zoeken naar de beste manieren om maatschappelijke steun te organiseren, is ook een beweging ‘van onderaf’ gaande: kwartiermaken. Mensen in kwetsbare posities willen meedoen en zoeken bondgenoten om hen daarbij te steunen. Zij vinden die steun bij elkaar, bij mantelzorgers, medeburgers en bevlogen professionals. Werkbare aanpakken ontstaan als deze partijen en gemeenten elkaar vinden en als er ruimte is voor de oplossingen die zo worden ontwikkeld.

Kwartiermaken biedt oplossingen bij de aanpak van de transities, maar alleen als er op de juiste manier mee om wordt gegaan. We zetten een aantal aandachtspunten op een rij.

Uitgangspunten:

  • Streven naar inclusie: een belangrijke bestaansreden voor de beweging van vermaatschappelijking waar kwartiermaken uit voortkomt. En erbij horen en meedoen is ook een belangrijk doel van de Wmo. 
  • Kwartiermakers werken aan ruimte voor ‘anders zijn’. Meedoen van mensen in kwetsbare posities heeft alleen kans van slagen als de samenleving ook echt ruimte voor ze maakt. Om dat te bereiken zullen de belangen van betrokkenen steeds opnieuw moeten worden achterhaald, gearticuleerd en behartigd.

Dilemma’s:

  • De initiatieven en oplossingen van mensen in kwetsbare posities  kunnen afwijken van gangbare oplossingen. Het is van belang dat Wmo-beleidsmakers investeren in het leren kennen, aanmoedigen en ondersteunen van de eigen oplossingen van de mensen in kwetsbare posities.
  • De verschillende denkwijzen van systeem- en leefwereld botsen. Veel van de drempels die mensen ervaren om mee te doen en erbij te horen zijn moeilijk te benoemen in de termen van de instellingen en instanties waar zij mee te maken hebben. Het is voor mensen daarom vaak moeilijk uit te leggen waarom oplossingen die anderen bieden niet haalbaar voor hen zijn; ze schamen zich er ook voor.
  • Te veel nadruk op zelfredzaamheid is riskant. Het gevaar is dat het kwetsbaar-zijn taboe wordt. Kwartiermakers proberen juist (eigen) kracht en kwetsbaarheid met elkaar te verbinden. Want aandacht voor beide is nodig in duurzame aanpakken.

Belangrijke elementen in de aanpak:

  • Verwelkom variatie, ook in de vorm van participatie. Alleen met erkenning van die diversiteit wordt meedoen mogelijk voor iedereen. Een valkuil is het opvoeren van de druk tot vooraf gedefinieerde participatie en daarmee tot assimilatie: worden als 'de anderen'. Onder die druk bezwijken juist velen.
  • Sociale steun is een centraal begrip in de Wmo. Ook hierin is ruimte voor diversiteit en eigen keuzes essentieel. Steun is pas steun als het ervaren wordt als steun! Een sociaal netwerk is niet altijd een steunend netwerk. Iemand trekt zich terug als de omgeving afkeurend op zijn afwijkend gedrag reageert of als hij de verkregen steun beleeft als afhankelijkheid en bang is zijn autonomie te verliezen.
  • Werk aan niches: plekken waar mensen zich veilig en welkom voelen en waar ze de ruimte krijgen om naar eigen mogelijkheden mee te doen. Dit maakt maatschappelijke deelname van uitgesloten groepen mogelijk. Denk bij inclusie in werk bijvoorbeeld aan job carving (zie kader).
  • Zet in op burgervriendschap, daadwerkelijk samenleven. Burgervriendschap ontstaat als burgers deelnemen aan elkaars leven, tot voordeel van allebei. Maatjesprojecten zijn hier bij uitstek een voorbeeld van. Let op: dit vervangt de professionele hulpverlening niet (volledig). Zij vullen elkaar aan en professionele procesbegeleiding op de achtergrond is noodzakelijk.

Job carving: wat is dat?

Bij job carving worden banen en functieprofielen geanalyseerd en worden er bepaalde taken uitgelicht en samengevoegd tot een nieuwe baan. Zo kun je een baan ‘op maat van de persoon’ maken.

 
Dit vraagt om een gericht proces van leren en ontwikkelen, vooral op lokaal niveau, door alle betrokkenen, samen met elkaar. Werken aan inclusie met alle relevante partijen: mensen in kwetsbare posities, vitale (wijk)bewoners, aanbieders zoals een sociaal wijkteam en betrokken ambtenaren. En zo mogelijk ook het onderwijs, kunstenaars en het lokale bedrijfsleven. Movisie kan u hierbij helpen, lees meer in onderstaande leaflet.
DownloadsTypeGrootte
Kwartiermaken-kritische-succesfactor-voor-inclusiepdf191.54 KB

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 3 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.