Kwetsbare burger kan niet zonder zorgprofessional

artikel - 2 augustus 2012
Afbeelding bij Kwetsbare burger kan niet zonder zorgprofessional

De ouderenzorg kan prima zonder de AWBZ, aldus Guus van Montfort, voorzitter van Actiz, in een artikel in de Volkskrant op 16 juli jl. Volgens hem dienen eerst familie, mantelzorgers en vrijwilligers de hulp te verlenen. Maar kan de hulpbehoevende burger wel zonder de betaalde zorgprofessional? Nee, stellen Jolanda Elferink en Ilse de Bruijn van MOVISIE. Informele zorg kan de formele zorg niet zomaar vervangen.

Vooral voor welzijnsvragen kan de sociale omgeving ingezet worden, volgens Guus van Montfort. Hij heeft het ook over het stimuleren van zelf- en samenredzaamheid, zoals in het project Buren voor Buren, een vrijwilligersproject in Rotterdam. Een mooie gedachte. Maar willen en kunnen vrijwilligers de meest kwetsbare, zoals geïsoleerde burgers bereiken? En vraagt elke hulpbehoevende zelf om hulp? Nee.

Onbekende oudere

‘Zelforganisatie’ en ‘alles terug geven aan de burgers’ zijn volgens veel beleidsmakers antwoorden op alle vragen. Buurthuizen worden teruggegeven aan bewoners en vrijwilligers, maar niet altijd met professionele ondersteuning. Zo krijgen vrijwilligers de leiding over allerlei welzijnsprojecten om kwetsbare burgers te ondersteunen. Maar kun en wil je van elke vrijwilliger verwachten dat zij de geïsoleerde onbekende oudere bereiken? In de praktijk zijn veel burgers aan de slag vanuit hun eigen sociale referentie. Veel vrijwilligersorganisaties werken ook vanuit een eigen historie, normen en waarden en bewegen niet gemakkelijk mee als er meer of nieuwe werkzaamheden van de vrijwilligers worden verwacht. Ook passen de nieuwe vragen aan vrijwilligers niet altijd bij hun motivaties om vrijwilligerswerk te doen. En kun je van alle buurtbewoners verwachten dat zij vertrouwelijk omgaan met de situatie van hun kwetsbare buurman?

Bemoeien

Daarnaast speelt vraag- en handelingsverlegenheid een grote rol, zoals ook blijkt uit het promotieonderzoek naar informele zorg van Lilian Linders. Mensen vragen liever geen hulp omdat ze daarmee hun kwetsbaarheid laten zien. Dit maakt mensen ‘vraagverlegen’. Handelingsverlegenheid speelt ook een rol bij bijvoorbeeld vrijwilligers. Zij aarzelen om hulp aan te bieden en achten zich niet in staat om adequaat te handelen. Buurtbewoners houden bovendien graag wat afstand naar elkaar en willen zich niet ongevraagd met elkaar bemoeien. Nabijheid van burgers, buurtbewoners, mantelzorgers en vrijwilligers, betekent dus niet automatisch dat ze iets willen doen voor de meest kwetsbaren.

AWBZ

Laten we dus niet alles over de schutting gooien naar mantelzorgers en vrijwilligers, maar eerst kijken naar wat de hulpvrager en zijn sociale omgeving willen én kunnen bieden. Dit kan niet zonder de professional, betaald uit de ‘administratief razend ingewikkelde stelsels’ AWBZ, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Zorgverzekeringswet (ZWV). De professional biedt continuïteit en van hem kun je verwachten ook af te stappen op bijvoorbeeld de vervuilde en geïsoleerde burgers. Het verschil in competenties en daarmee de kwaliteit en continuïteit van zorg, maakt dat informele zorg de formele zorg niet zomaar kan vervangen.

Dit artikel verscheen eerder op de site van Zorg en Welzijn.

Reacties

Reageer op dit artikel

3 + 3 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.