Leerpunten uit SCP-onderzoek over mantelzorgondersteuning en zorgvrijwilligersbeleid

artikel - 10 november 2014
Hoe u als gemeente mantelzorgers en zorgvrijwilligers kunt ondersteunen en helpe

Vanwege de overheveling van zorgtaken van de AWBZ naar de Wmo krijgen gemeenten een belangrijke taak om mantelzorgers en zorgvrijwilligers te ondersteunen en te faciliteren. Een goede ondersteuning en waardering van mantelzorgers en zorgvrijwilligers helpt hen de informele zorg langer vol te kunnen houden. Het recente SCP-onderzoek ‘Hulp geboden’ biedt gemeenten diverse aanwijzingen voor het opstellen van mantelzorgondersteuning en zorgvrijwilligersbeleid. In dit artikel maken wij voor u een selectie uit de opvattingen, ideeën en ervaren knelpunten van mantelzorgers en zorgvrijwilligers uit het SCP-rapport.

Hoewel de meeste gemeenten mantelzorgondersteuning bieden weten niet alle mantelzorgers die dat nodig hebben deze hulp te vinden. Uit het SCP-onderzoek komt duidelijk naar voren dat de mantelzorger niet wordt herkend door de Wmo-consulent. Dit wordt bevestigd door ander recent onderzoek (Mensink et al. 2014) waarin mantelzorgers van Wmo-aanvragers aangaven dat vaak niet werd gekeken of zij zelf hulp nodig hadden. Uit dit onderzoek bleek ook dat mantelzorgers vaak niet beseffen dat ze hulp nodig hebben, dat zij het ondersteuningsaanbod niet kennen, tegen bureaucratische procedures aanlopen of op wachtlijsten komen te staan.

Mantelzorgwaardering brengt mantelzorger in beeld

In het verleden bleek het mantelzorgcompliment een goede manier om te weten te komen wie in uw gemeente mantelzorger is. Het mantelzorgcompliment, een bedrag van 200 euro per jaar zorgde ervoor dat meer mensen zich bij de lokale steunpunten meldden. Vanaf 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de waardering van mantelzorgers. De Informatiekaart Mantelzorgwaardering biedt een handreiking hoe u als gemeente het beleid daarover kunt vormgeven.

Het keukentafelgesprek samen met de mantelzorger

Inwoners die een aanvraag doen in het kader van de Wmo, krijgen in het keukentafelgesprek de gelegenheid om te vertellen welke problemen zij hebben en welke ondersteuning zij graag zouden willen. Bij dit keukentafelgesprek wordt  ook de partner, kind, ouder of een andere naaste uitgenodigd. De Wmo-consulent spreekt zowel met de zorgvrager als met zijn naaste over wat zij zelf kunnen en kunnen regelen. In deze ‘trialoog’ worden de zorgvrager en zijn naaste, en veelal de centrale mantelzorger, gelijkwaardig betrokken. Door op deze manier in te steken kan ook gelijk gekeken worden hoe het netwerk ingezet kan worden om de mantelzorger te ontlasten. Meer aanwijzingen over hoe het keukentafelgesprek samen met de mantelzorger te voeren.

De mantelzorger tegemoetkomen

Financiële tegemoetkoming
Mantelzorgers maken zelf ook kosten door mee te gaan naar het dokter- of ziekenhuisbezoek, of als men regelmatig moet reizen omdat de mantelzorger niet in hetzelfde huis woont. Gemeenten kunnen hen financiële tegemoet komen door bijvoorbeeld een parkeerkaart af te geven, of kilometervergoeding te geven. Zeker voor mensen met een minimuminkomen kan zo’n tegemoetkoming heel waardevol zijn. Ook via mantelzorgwaardering kunt u als gemeente bepalen hoe u mantelzorgers financieel of in natura waardeert en tegemoet komt.

Flexibele regelgeving
Ook op andere manieren kunnen gemeenten mantelzorgers tegemoetkomen. Zo kan het probleem van een grote reisafstand tussen mantelzorger en zorgvrager worden opgelost als gemeenten wel urgentieverklaringen afgeven als mantelzorgers en hulpbehoevenden dichter bij elkaar willen wonen. Door recent veranderde landelijke regelgeving wordt het ook veel gemakkelijker om een mantelzorgwoning bij een huis te plaatsen. 

De mantelzorger ontlasten

Respijtzorg; een must om overbelasting te voorkomen
Mantelzorgers die langdurig en eigenlijk altijd klaar staan voor hun naaste, zijn zeer gebaat bij het regelmatig los kunnen laten van hun zorg. Door te kunnen rekenen op een adempauze wordt de belasting minder zwaar. Hoe gemeenten respijtbeleid voor de preventieve ontlasting van mantelzorgers kunnen vormgeven leest u in de brochure Adempauze voor mantelzorgers - Respijtbeleid in gemeenten. Inspiratie over vormen van respijtzorg kunt u vinden in de brochure Restaurant Respijt.

Ondersteuning door vrijwilligers
Zorgvrijwilligers kunnen een goede hulp bieden voor mantelzorgers. Bij het vinden van vrijwilligers kunt u als gemeente denken aan mensen die in uw gemeente komen wonen, met pensioen gaan, of die hun baan kwijt zijn. Zorgvrijwilliger worden kan ook een mogelijkheid zijn voor de invulling van de tegenprestatie voor mensen in de bijstand. Vrijwilligers hebben het meest behoefte aan waardering: dat hun inzet er toe doet en dat men dat ook te horen krijgt. Deze waardering zal direct moeten uitgaan van de zorg- en welzijnsorganisaties die zorgvrijwilligers inzetten. Als gemeente kunt u er op toezien dat instellingen beleid opstellen en middelen vrijmaken.

Meer informatie

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 6 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.