LHBT-jongeren: van kwetsbaar tot weerbaar

artikel - 19 augustus 2014
Afbeelding bij LHBT-jongeren: van kwetsbaar tot weerbaar

De pubertijd is voor de meeste pubers én hun ouders een spannende periode. Bijna iedere puber maakt zich wel eens druk om vragen zoals: draag ik wel de juiste kleding en hoor ik er wel bij? Jongeren die lesbische, homo, bi en/of transgender (LHBT) gevoelens hebben, staan daarnaast voor extra uitdagingen. Negatieve reacties van leeftijdsgenoten, pesten en geweld komen veel voor. Dit maakt LHBT-jongeren kwetsbaar voor onder meer depressie en zelfmoord. Het blijft daarom hard nodig om in te zetten op het vergroten van de weerbaarheid van LHBT-jongeren.

LHBT-jongeren zijn op veel manieren hetzelfde als andere jongeren, maar ze hebben wel vaker te maken met stress en spanning dan andere jongeren. Zo missen ze bijvoorbeeld vaker positieve rolmodellen en toekomstscenario’s om deze spanning en stress te relativeren. Veel jongeren krijgen geen begeleiding als het gaat om hun homo, bi, lesbisch of transgender zijn, omdat voor hen de drempel om hulp te zoeken hoog is en de ouders er vaak lange tijd niet van weten. En wanneer ouders op de hoogte zijn, moeten zij er vaak een tijd aan wennen voordat ze het kunnen accepteren; zij hebben soms de handen vol aan hun eigen proces.

Bewustwording in de kast

Lesbische, homo-, bi- en transgenderjongeren voelen zich vaak al op jonge leeftijd anders dan anderen, maar ze kunnen hun gevoelens niet altijd meteen een naam geven. Uit het onderzoek Steeds gewoner, nooit gewoon van het SCP in 2010 blijkt dat meisjes gemiddeld 13,5 jaar oud zijn als zij zich bewust worden van hun seksuele voorkeur. De jongens zijn gemiddeld 12,6 jaar oud als zij zich bewust worden van hun seksuele voorkeur. Wanneer de jongeren voor zichzelf hun gevoelens duidelijk hebben, staan ze voor de vraag of ze dit aan iemand kunnen vertellen. De meeste jongeren stellen hun omgeving niet direct op de hoogte van hun gevoelens. Zo wachten meisjes er gemiddeld 3 jaar mee en jongens 3,7 jaar voordat ze iemand voor het eerst vertellen over hun seksuele voorkeur.

Onder jongeren weinig acceptatie van seksuele diversiteit

Onder jongeren heeft homo-, bi- en lesbische seksualiteit vaak geen positieve naam en ‘homo’ is een van de meest gebruikte scheldwoorden op school. In 2007 zei 42% van de Utrechtse brugklassers de vriendschap te verbreken wanneer een vriend of vriendin uit de kast zou komen en in Rotterdam werd onder brugklassers eerder een percentage van 44% bekend. Ook denkt slechts 5% van de jongeren in Nederland dat je open kunt zijn over je homo, lesbisch of bi-zijn op school. Zo’n 36% denkt dat dit alleen kan bij vriend(in)en, 30% denkt dat je het helemaal geheim moet houden en 30% weet het niet. (Bron: SCP, 2013).

‘Vrouwelijk’ gedrag bij jongens vormt een belangrijke aanleiding tot pesten en ook meisjes die zich in de ogen van anderen ‘te mannelijk’ gedragen kunnen het mikpunt worden van spot. Transgendergevoelens en -identiteit zijn vaak onbekend. Uitkomen voor je homo-, lesbische, bi- en/of transgendergevoelens op school is dan ook vaak lastig en veel jongeren verbergen hun seksuele voorkeur of genderidentiteit.

Negatieve gevoelens bij jonge LHBT’s

Jonge LHBT’s staan voor de uitdaging om zich een weg te vinden in een samenleving waarin zij niet de norm zijn. Ze moeten met vallen en opstaan leren omgaan met mensen die geen rekening houden met hun ‘anders’ zijn of hen soms ronduit vijandig benaderen. Dat is niet altijd even gemakkelijk. Uit het eerder genoemde onderzoek van het SCP blijkt dat 1 op de 8 homo- en bi-jongens en 1 op de 7 lesbische en bi-meisjes vaak tot heel vaak last heeft van depressieve klachten. In datzelfde onderzoek kwam naar voren dat de helft van de homo-, lesbische en bi-jongeren wel eens aan zelfmoord denkt. Ook doen homo-, lesbische en bi-jongeren veel vaker een zelfmoordpoging dan andere jongeren en uit recentelijk gepubliceerd onderzoek blijkt dat pesten hiervoor de grootste voorspeller is. De verwachting is dat dit mogelijk nog hoger ligt onder transgenderjongeren, aangezien uit het SCP onderzoek Worden wie je bent blijkt dat 70% van de transgenderrespondenten ooit aan zelfmoord heeft gedacht en 20% van hen ooit een zelfmoordpoging heeft gedaan.

Hoe kunnen we LHBT-jongeren helpen?

Voor LHBT-jongeren is vooral onderlinge ontmoeting en steun van elkaar erg belangrijk, via bijvoorbeeld de jongerenvereniging Expreszo, Transvisie Zorg, of de community Jong & Out. Ook steun van hun ouders en vrienden is belangrijk. Professionals die werken met jongeren en gemeenten kunnen deze ontmoeting ondersteunen en faciliteren. Op deze manier wordt de eigen kracht van LHBT-jongeren versterkt.
Hier staat beschreven hoe je dat doet. En via nietalleenanders.nl kunnen LHBT-jongeren ontdekken waar ze andere jongeren zoals zij kunnen ontmoeten.

Daarnaast kunnen hulpverleners en andere professionals een positieve rol spelen in het weerbaar maken van LHBT-jongeren. MOVISIE ontwikkelde voor hen onder meer de publicatie 'Ik wou dat ik dood was', met praktische tips voor professionals over hoe zij suïcidaal gedrag onder de doelgroep kunnen voorkomen. Naast de algemene hulpverlening zijn er ook hulpverleners die zich specifiek richten op de LHBT-doelgroep, te vinden via www.rozehulpverlening.nl en Switchboard. Effectieve programma’s om op school de acceptatie van homo-, lesbische, bi- en transgender jongeren te vergroten en anti-LHBT pesten en geweld tegen te gaan, zijn daarnaast onontbeerlijk. Materialen en informatie voor leerlingen en personeel van scholen zijn te vinden op de website van Gay&School. Voor vragen over onderwijs en seksuele diversiteit kunt u terecht bij Kenniscentrum Edu Divers.

Iedereen is anders

De website www.iedereenisanders.nl is ontwikkeld voor en door jongeren die (misschien) LHBT-gevoelens hebben. Het belangrijkste doel van de site is hen te leren hoe ze om kunnen gaan met de negatieve reacties in hun omgeving. Op deze website vinden jongeren o.a. veel informatie, tips, een lijst met boeken en films, ervaringsverhalen en doorverwijzing naar hulpverlening. Ook heeft de website een aparte pagina met informatie voor ouders en ondersteuners. Iedereenisanders.nl is gemaakt door Movisie en COC Nederland, in samenwerking met diverse deskundigen van o.a. 113online en Transvisie Zorg.

 

 

 

Wat doet MOVISIE?

Het Kennisdossier LHBT-emancipatie is een onderdeel van MOVISIE. Vanuit dit kenniscentrum worden diverse activiteiten ontplooid, gericht op het verbeteren van de positie van LHBT-jongeren.

Helpen voorkomen van suïcide onder LHBT-jongeren
Voorbeelden van ontwikkelde producten zijn op het gebied van suïcidepreventie zijn de bovengenoemde website iedereenisanders.nl en de publicatie ‘Ik wou dat ik dood was' voor professionals. Voor vrijwilligers van bijvoorbeeld LHBT-(jongeren)organisaties en GSA’s is er de publicatie Stayin Alive. Daarnaast biedt MOVISIE kennis en praktische tips op maat  over suïcidepreventie onder LHBT-jongeren aan professionals, LHBT-jongerenorganisaties (zoals Expreszo) en hulpinstanties (zoals 113 Online). Ook worden artikelen en blogs over LHBT-jongeren of aanverwante thema’s geschreven, zoals het opinieartikel Flikker op met je gepest!

Stimuleren van initiatieven van LHBT-jongeren 
Nietalleenanders.nl stimuleert activiteiten voor en door lesbische, homo-, bi- en transgenderjongeren en maakt onderlinge ontmoeting voor hen gemakkelijker. Op deze website kunnen LHBT-jongeren hun eigen initiatieven op de kaart zetten en krijgen zij veel info en tips om hun activiteit of organisatie nóg beter te maken.

Ontmoeting tussen LHBT-jongeren onderling vergroot hun eigen kracht. Professionals die werken met jongeren en gemeenten kunnen hierin een sleutelrol spelen. Daarom heeft Movisie voor hen praktische handreikingen ontwikkeld met tips en voorbeelden hoe zij ontmoeting en eigen kracht van LHBT-jongeren kunnen stimuleren.

Onderzoek onder professionals die werken in jeugdzorg of jeugdwelzijn
In opdracht van Movisie hebben SPH-studenten verschillende groepswerkers geïnterviewd over een homovriendelijk klimaat in de jeugdzorg. Op basis hiervan hebben zij het diversiteitsspel Samen Anders ontwikkeld. Na dit verkennend onderzoek doen Movisie en het Nederlands Jeugdinstituut momenteel op verzoek van het Ministerie van VWS kwalitatief onderzoek naar het signaleren, bespreekbaar maken en omgaan met seksuele en genderdiversiteit onder jeugdigen.

Advies aan gemeenten
Binnen het koploper project wordt er advies op maat gegeven aan gemeenten over op welke manier zij de positie van LHBT-jongeren lokaal kunnen versterken. Meer informatie over dit project kunt u vinden in het Overzicht van LHBT-beleid per gemeente.

Training en workshops aan professionals en vrijwilligers
Op aanvraag geeft MOVISIE regelmatig trainingen, workshops en lezingen op maat over LHBT-jongeren en de acceptatie van seksuele en gender diversiteit onder jongeren. Vragen van deze trainingen, workshops en lezingen kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • Hoe begeleid ik LHBT leerlingen?
  • Hoe zorg ik dat in mijn jongerenvereniging LHBT-jongeren zich ook welkom voelen?
  • Hoe voorkom ik suïcide onder LHBT-jongeren?
  • Hoe zorg ik dat ik binnen mijn jeugdzorginstelling oog heb voor LHBT-jongeren?

Dit artikel is geschreven door Hanneke Felten, projectleider, onderzoeker, projectontwikkelaar en trainer op het terrein van (seksuele) diversiteit, gender en emancipatie.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

16 + 4 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.