Loket Waterlinie: tijdig, passend en preventief

Toegang tot hulp en ondersteuning in gemeente Uithoorn

2 mei 2022

Passend en tijdig zorg en ondersteuning bieden aan inwoners: dat is de ambitie van de gemeente Uithoorn. Om dat te realiseren worden oplossingen zoveel mogelijk in het voorveld gezocht. We spreken erover met Zelda Meerdink, beleidsmedewerker welzijn en preventie van de gemeente Uithoorn.

Hoe is de toegang tot zorg en ondersteuning op dit moment georganiseerd in de gemeente Uithoorn?

‘Toegang tot zorg en ondersteuning is op verschillende plekken georganiseerd. In het gemeentehuis zelf, bij het loket, maar ook met een informeel adviespunt: Loket Waterlinie. Dit loket is gevestigd in het gezondheidscentrum, waar ook huisartsen, fysiotherapeuten en de apotheek gevestigd zijn. Het Loket biedt de toegang tot het preventieve voorveld en helpt indien nodig de cliënt naar maatwerkondersteuning.’

Uithoorn voor Elkaar bemant het Loket. Uithoorn voor Elkaar is een samenwerkingsverband tussen 5 welzijnsorganisaties in Uithoorn: Mantelzorg & Meer, MEE Amstel en Zaan, Participe Amstelland, Tympaan-De Baat en Videt Uithoorn. Door samen te werken wil Uithoorn voor Elkaar de sociale basis-infrastructuur versterken. Hiermee wordt Uithoorn voor inwoners een sterkere gemeenschap. Dit doen we vanuit de visie dat we mensen zoveel mogelijk willen laten meedoen. We willen talenten en mogelijkheden van inwoners centraal stellen in onze aanpak. Daarnaast helpen we informele netwerken in de wijk versterken en laten we informele ondersteuning zoveel mogelijk voorgaan op formele ondersteuning. De medewerkers van Uithoorn voor Elkaar zijn het gezicht van het loket: de gemeente zit daar niet aan tafel. Dit is een bewuste keuze, omdat de gemeente heeft gemerkt dat een inwoner dan makkelijker naar het loket toekomt. Met Uithoorn voor Elkaar heeft de gemeente een opdrachtgever-opdrachtnemer-relatie, waarbij de gemeente subsidieverstrekker is.’

‘Loket Waterlinie was tijdens de covidpandemie gesloten, daarvoor is het enige tijd open geweest. Sinds september 2021 werken we aan versie 2.0. Het doel is om zorg en welzijn dichter bij elkaar te brengen. Dat doen we door aan te sluiten bij de huisarts en andere (para)medici. Bij de huisarts krijgen mensen soms medicijnen voorgeschreven voor klachten, of ze worden doorverwezen naar een specialist, terwijl de oplossing soms ook te vinden is in het voorveld. Maar dan moet je als professional wel weten wat er aan activiteiten en voorzieningen in het voorveld beschikbaar is. De huisarts kan tegen een inwoner zeggen: ‘In plaats van u medicijnen voor te schrijven tegen neerslachtigheid, zou u ook eens langs het loket hier beneden kunnen gaan. Daar kunnen ze u wellicht ook verder helpen.’ Zo voorkom je dat zware zorg wordt ingezet – een wandelgroep op donderdagochtend kan bijvoorbeeld voor zo’n inwoner een uitkomst bieden. Wanneer dit niet passend genoeg is, kan het loket ook bemiddelen met de gemeente om zo passende individuele ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld via individuele begeleiding.’

Waarom is laagdrempeligheid zo belangrijk?

‘Aansluiten bij de leefwereld van inwoners is ontzettend belangrijk. Om preventief te kunnen werken moet je er vroeg bij zijn.'

‘Het is belangrijk om aan te sluiten bij de behoeften en wensen van inwoners en dichtbij hen te komen. Het is goed voor inwoners als de toegang laagdrempelig is. Wij zijn er blij mee dat de brede welzijnsorganisatie de toegang voor zijn rekening neemt. De gemeentelijke overheid staat soms toch nog ver bij inwoners vandaan; dat geldt voor de welzijnsorganisatie niet.’

‘Aansluiten bij de leefwereld van inwoners is ontzettend belangrijk. Om preventief te kunnen werken moet je er vroeg bij zijn. Er is dan sprake van een latente vraag. Een inwoner komt bij een bibliotheek of ergens anders en ziet het Loket of een poster en denkt: ‘o, dat is misschien wel iets voor mij’. Veel inwoners vinden het moeilijk om hulp te vragen. Of schamen zich ervoor een hulpvraag te stellen. Dan moeten we hen dus helpen door de toegang laagdrempelig te organiseren. Dan voorkom je problemen.’

‘Wanneer een inwoner met gevoelens van somberheid bij de huisarts komt, kan het gebeuren dat er een doorverwijzing naar een psycholoog of psychiater komt. Of dat er medicatie wordt ingezet. Maar misschien is het wel beter en mooier om eerst te kijken naar de context van de inwoner. Wat speelt er in zijn of haar omgeving? Kunnen we met elkaar iets doen om de somberheid te verlichten? Zijn er financiële problemen, beperkingen? Wat heeft iemand écht nodig? Een luisterend oor, een maatje, een sportactiviteit misschien? Het is belangrijk om met elkaar die inschatting te maken en samen te zoeken naar passende zorg en ondersteuning.’

Hoe werken zorg- en welzijnsprofessionals met elkaar samen in het kader van het Loket?

‘De organisatie(s) die de eerstelijnszorg voor hun rekening nemen in Uithoorn zijn goed aangesloten op het Loket. Dat is fijn. Ook wordt er gewerkt met Welzijn op Recept. De maatschappelijk werkers hebben goed en veel contact met de huisartsen. Er vinden casusbesprekingen plaats, het contact wordt geïntensiveerd. Om dat te realiseren is niet zoveel nodig: elkaar ontmoeten, elkaar spreken, investeren in contact. Zo eenvoudig kan het zijn. Investeer in informele contacten, knoop een gesprekje met elkaar aan, organiseer een gezamenlijke lunch. Onbekend maakt onbemind, zeggen ze. In het begin was het contact er nog niet zo, maar nu het eenmaal begint te lopen zie je dat het contact toeneemt en dat professionals elkaar steeds beter weten te vinden.’

‘In het samenwerkingsverband werken een aantal organisaties met elkaar samen. Het mooie is dat de professionals niet alleen maar op de hoogte zijn van wat zij zelf bieden, namens hun organisatie, maar ook wat de andere organisaties inbrengen. Op die manier versterk je elkaar. De professionals hebben een brede blik, zijn toegerust met grondige achtergrondkennis en hebben een netwerk van collega’s achter zich.’

'Het zou mooi zijn als wij de beweging naar de inwoner maken. Dat vraagt ook om een andere manier van werken met andere competenties.'

Welke uitdagingen zie je voor de gemeente?

‘De welzijnsorganisatie is nu ons ‘uithangbord’ als het om laagdrempelige algemene voorzieningen in de wijk gaat. Dat is goed en belangrijk. Ik zou zelf graag zien dat de gemeente ook meer outreachend werkt; dus uit het gemeentehuis, meer in de wijk aanwezig. De toegang tot zorg en ondersteuning moet naar mijn idee veel meer in de wijk gerealiseerd worden, dicht bij inwoners. De gemeente als meest nabije overheid moet juist dáár ook meer en beter zichtbaar zijn. Voor veel mensen is de stap naar het gemeentehuis een hele grote; je legt daar niet zomaar je ‘leven’ op tafel. Het zou mooi zijn als wij de beweging naar de inwoner maken. Dat vraagt ook om een andere manier van werken met andere competenties.'

Omdenkers

‘Daar werken we hard aan, middels het Koersplan Sociaal Domein. Het Koersplan heeft een andere manier van werken binnen het sociaal domein voor ogen. Dit gebeurt aan de hand van een aantal omdenkers met daaronder passende projecten. De omdenkers zijn: 
•    Van individu naar samen sterk
•    Van verkokering naar verbinding
•    Van beperking naar talent
•    Van systeemgericht naar mensgericht (hier valt het Loket Waterlinie onder)
•    Tellen en vertellen 

Bij de uitvoering van deze projecten maar ook in brede zin in het hele sociaal domein staan de koerswaarden Mensgericht, Integraal en Samen centraal. Hiermee hopen we de inwoner tijdig, passend en preventief te ondersteunen.’