De maakbaarheidsillusie

22 maart 2021

Een jaar of drie zal mijn zoon toen zijn geweest. Het was herfst, we stonden allebei in de woonkamer en hij zag één voor één de blaadjes van de boom in de tuin naar de grond dwarrelden. Ontroostbaar was hij door wat zich voor zijn ogen voltrok. De blaadjes moesten onmiddellijk weer aan de boom en daar moest ik voor zorgen. ‘Met plakband er weer aan plakken!’

Deze herinnering komt bij me op als ik met een Movisie-collega een brainstorm houd over het volgende nummer van Movisies, dat in juni gaat verschijnen. Macht en onmacht is – zoals het zich nu laat aanzien – het thema dat daarin centraal zal komen te staan. En een brainstorm is een brainstorm dus we associëren er vrij op los over welke onderwerpen en vraagstukken bij dit grote thema passen. En waar we vanuit het kennisperspectief van Movisie en partners zinnige dingen over kunnen opschrijven. Zo passeren de nog maar net achter ons liggende Tweede Kamerverkiezingen de revue. En natuurlijk de coronacrisis. En hoe die tot allerlei begrijpelijke gevoelens van onmacht leidt. En dat het dus voorstelbaar is dat een politicus die roept dat een stem op hem betekent dat de coronamaatregelen snel verleden tijd zullen zijn, veel stemmen krijgt. We laten ons kennelijk graag bedwelmen door de maakbaarheidsillusie.

We willen als mens o zo graag de orde weer herstellen 

We filosoferen verder met zijn tweeën en komen op de complotdenkers. In deze brainstormfase mogen we nog de huis-tuin en keuken psycholoog uithangen, dus associëren we er vrij op los. Zouden het gedachtegoed en de acties van complotdenkers ook niet voortkomen uit gevoelens van onmacht? En door het verlangen naar een sluitende verklaring voor alle nare dingen die ons overkomen? Misschien interessant om daarover iemand zijn of haar wijze licht over te laten schijnen in de aankomende Movisies.

Ik herinner me niet precies meer wat mijn reactie was op de huilbui van mijn zoontje destijds. Ik heb in elk geval geen plakband gepakt en ben niet naar buiten gerend in een - bij voorbaat tot mislukken gedoemde - poging om de schade te herstellen. En ik weet zeker dat zijn tranen snel zullen zijn gedroogd. Mijn zoon heeft net als iedereen daarna met vallen en opstaan geleerd dat er zoiets bestaat in het leven als de loop der dingen. Dat er omstandigheden zijn die ons overkomen en die onherroepelijk zijn. En dat we daarin tot op zekere hoogte onmachtig zijn. Moeilijk, moeilijk voor onze mensensoort, maar niet alles is maakbaar in het leven.

Heb jij een suggestie voor een artikel over het thema macht en onmacht, gerelateerd aan het sociaal domein, in ons relatieblad Movisies? Laat het ons weten! Mail je idee naar Olaf Stomp