De MantelScan

Samenstelling, organisatie en risicofactoren van een zorgnetwerk in kaart
artikel - 12 december 2012
Afbeelding bij De MantelScan

Mantelzorg krijgt meer en meer een verplichtend karakter en de zorg die mantelzorgers verlenen wordt intensiever en langduriger. Aandacht voor ondersteuning van mantelzorgers is daarom van groot belang. Met de komst van de Wmo wordt het zoveel als mogelijk inzetten van het eigen netwerk vereist, voordat aanspraak gemaakt kan worden op professionele hulp en zorg. Aandacht voor hoe dit netwerk eruit ziet en wat de mogelijkheden en beperkingen zijn, is daarvoor noodzakelijk. Kortom: het belang van inzicht in de werking van zorgnetwerken neemt toe. De MantelScan biedt deze mogelijkheid.

Het instrument en de handreiking

De MantelScan is een instrument voor professionals in zorg en welzijn om samen met zorgvragers en mantelzorgers een (mantel)zorgnetwerk in kaart te brengen, waarbij aandacht is voor de kracht en risico’s van dat netwerk. De MantelScan biedt visuele hulpmiddelen die helpen bij het structuren van alle informatie over een netwerk. Met de informatie over het netwerk in de hand, kunt u een strategie bepalen om aanvullende informele of formele zorg in te schakelen. Daarnaast draagt de MantelScan ook bij aan de bewustwording van mantelzorger en cliënt, waardoor zij ook zelf meer zicht krijgen op de mogelijkheden en grenzen van hun netwerk.  In de bijbehorende handreiking worden stapsgewijs alle onderdelen van de MantelScan toegelicht. Download het instrument en de handreiking.

De MantelScan in vogelvlucht

De MantelScan bestaat uit vijf stappen. Allereerst brengt u de familie in beeld met behulp van een genogram. Als tweede en derde stap kunt u de zorgsituatie en de draagkracht en draaglast van de mantelzorger(s) achterhalen met behulp van korte vragenlijsten. Hiervoor maakt u onder andere gerbuik van de Ervaren Druk door Informele Zorg-lijst (EDIZ). Met behulp van een ecomap kunt u vervolgens het hele zorgnetwerk inzichtelijk maken. De MantelScan wordt afgesloten met een gericht advies. Iedere stap kunt u uitgebreid of juist kort uitvoeren. Wanneer u alle stappen zorgvuldig doorloopt bent u ongeveer een uur bezig. Soms is het daarom raadzaam slechts een gedeelte uit de scan te gebruiken, of het uitvoeren van de MantelScan te verdelen over verschillende bezoeken.

Ervaringen van professionals

Uit ervaringen van professionals die met de MantelScan gewerkt hebben komt naar voren dat de inhoud goed aansluit bij de praktijk, mede vanwege de herkenbare vragen. Daarnaast geven zij aan dat ze het prettig vinden dat de MantelScan zich kenmerkt door een gestructureerde aanpak, het inzichtelijk maken van de complexiteit van een zorgnetwerk en een overzichtelijke visuele weergave van dat netwerk.

Training MantelScan

Wanneer u goed bekend bent met het maken van een genogram en ecomap kunt u na het lezen van de handreiking direct met de MantelScan aan de slag. In andere gevallen is enige instructie aan te raden. Het is mogelijk om in company een training te krijgen en er verschijnen regelmatig trainingen in het open aanbod.

Verbinding met de 'Bouwstenen mantelzorg'

Het CMO-Flevoland ontwikkelde de Bouwstenen mantelzorg, een model waarin aandacht is voor de verschillende fasen van (mantel)zorg. Uitgangspunt is dat het systeem van de zorgvrager en de mantelzorger sterk met elkaar verweven zijn. De MantelScan maakt onderdeel uit van dit model. Meer informatie over de bouwstenen is te vinden op de website van het CMO-Flevoland.

Verder lezen

Over de MantelScan is een artikel verschenen op de website van Zorg+Welzijn en ook in het tijdschrift de Praktijk. Daarnaast is er een leaflet voor gemeenten, waarin kort de vijf stappen van de MantelScan worden beschreven. Wilt u meer lezen over zorgnetwerken dan zijn de publicaties 'De zorgkracht van sociale netwerken' en 'Op zoek naar weerkaatst plezier' interessant.

Engelse vertaling

Van de MantelScan is ook een Engelse vertaling beschikbaar, zowel de Engelstalige versie van het instrument als de handreiking zijn te downloaden van deze site.

Expertisecentrum Mantelzorg

De MantelScan is ontwikkeld door het Expertisecentrum Mantelzorg, sinds 2002 hét landelijke kenniscentrum voor mantelzorgondersteuning. Het Expertisecentrum Mantelzorg is een samenwerkingsverband tussen MOVISIE en Vilans. www.expertisecentrummantelzorg.nl.

Reacties

Reageer op dit artikel

6 + 8 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.