Nieuw: handreiking om de digitale kloof te dichten

24 december 2021

Terwijl Nederland goed op weg is met het digitaliseren van de maatschappij, is er tegelijkertijd een digitale kloof ontstaan tussen de mensen die wel mee kunnen komen in deze transitie en de mensen die dit niet kunnen.

Gemeenten en organisaties zijn aan zet om deze kloof te dichten maar er ligt ook een belangrijke rol voor sociaal professionals. Zij moeten achter de voordeur komen bij mensen die moeite hebben om mee te doen aan de online leefwereld. De nieuwe e-tool ‘Dicht de digitale kloof!’ biedt hiervoor informatie, tips en oefeningen.

Hoezo digitale kloof?

Nederland staat in de Europese Unie aan de top wat betreft het grootste aantal inwoners dat vaardig is in het gebruiken van internet, computer en software en dus over de digitale basisvaardigheden beschikt. 79% van de Nederlanders beschikt over digitale basisvaardigheden, terwijl het Europese gemiddelde 58% is. Maar, in Nederland zijn ruim 300.000 inwoners niet digitaal vaardig en tegelijkertijd ook laaggeletterd. Er is de afgelopen jaren wel een stijging geweest in het computer- en internetgebruik onder deze groep mensen. Toch gaat het dan vooral over het gebruik van operationele vaardigheden maar niet over het gebruik van informatievaardigheden. Deze groep kan dus wel overweg met verschillende apparaten zoals een smartphone of laptop, maar ze kunnen vervolgens niet deze apparaten gebruiken om informatie over bijvoorbeeld de QR-code, een uitkering of de belastingen te zoeken op het internet om verder te komen. Medeauteurs Toine Broekhuis en Mellouki Cadat van ‘Dicht de digitale kloof’ zien eigenlijk meerdere kloven: “Bijvoorbeeld een kloof tussen generaties (jong en oud) of als een sociale kloof (waarbij mensen die in een kwetsbare positie zitten minder digitaal participeren). Experts verwachten dat er in de toekomst steeds meer een digitale kloof zichtbaar wordt tussen mensen die ICT en informatie kunnen inzetten voor het verbeteren van de eigen positie, en mensen die dat niet kunnen.”
 

Kansen en bedreigingen

De digitalisering van de Nederlandse samenleving neemt in rap tempo toe. Dit zorgt voor kansen maar ook voor bedreigingen. We hebben veel contact via sociale media en andere sociale technieken waardoor bijvoorbeeld mooie vormen van online inwonersinitiatieven ontstaan. Mellouki Cadat: “Niet iedereen kan echter op een gelijke manier deelnemen aan de online leefwereld waardoor we spreken van een digitale kloof tussen mensen die wél en niet digivaardig zijn. Deze kloof uit zich op twee manieren: in ongelijkheid tussen mensen wat betreft hun digitale vaardigheden en in ongelijkheid in de toegang tot digitale middelen om volwaardig kunnen participeren.” Movisie zet in de nieuwe digitale handleiding de digitale kloof uiteen in vier onderdelen: digitoerusting, digitoeleiding, digigebruik en digi-outcome. Ook gaan de auteurs in op hoe je vervolgens digitale burgerbetrokkenheid kunt realiseren.

Digitoerusting

Mensen kunnen vanwege meerdere oorzaken of redenen niet meedoen aan de digitale samenleving. Een belangrijke factor die meespeelt, is de aanwezigheid en beschikbaarheid van het juiste 'gereedschap'. Denk aan smartphones, pc's, laptops, tablets en het hebben van een internetabonnement. Lang niet iedereen in Nederland beschikt over digitale middelen: 17% van de Nederlanders heeft geen toegang tot een laptop of tablet. Deze apparaten en diensten zijn de sleutel tot de deelname aan de online leefwereld en daarom moeten mensen die online niet mee kunnen doen worden toegerust. Lees in de handreiking wat sociaal professionals kunnen doen en wat de overheden hiervoor ter beschikking stellen.

Digitoeleiding

Als mensen toegang hebben tot digitale middelen, betekent dit niet dat ze ook daadwerkelijk gebruik kunnen maken van internet. Wanneer mensen niet vaardig genoeg zijn om van hun tablet, smartphone of computer gebruik te maken, blijft immers de digitale kloof bestaan. Mensen die niet digitaal geletterd zijn, hebben bovendien een lager uurloon en vaker geen betaald werk (CPB, 2021). Deze groep mensen moet als het ware opgeleid worden om mee te doen aan de digitale leefwereld. Wanneer zij niet weten of snappen hoe zij van hun tablet, pc of laptop gebruik moeten maken bestaat de kans dat deze alsnog niet worden gebruikt. Dan belanden de pc's onder een laag stof en komen de laptops en tablets in de la te liggen. Leer in de handreiking wat de rol van de sociaal professional in de digitoeleiding kan zijn.

Digigebruik

Naast het hebben van apparaten die toegang geven tot de online leefwereld en een basiskennis voor de omgang ermee, is het ook belangrijk dat mensen leren en begrijpen hoe ze efficiënt gebruik kunnen maken van het internet en alles dat het te bieden heeft. Verder is het cruciaal dat deze groep mensen zich intrinsiek gemotiveerd voelt en blijft voelen voor het gebruik van digitale middelen zodat ze ook op de lange termijn deelnemen aan de digitale samenleving.

Digi-outcome

Digi-outcome is het offline-effect ofwel de impact van online activiteiten. Mensen met een academische opleiding en hoog inkomen maken veel meer gebruik van het internet voor hun werk en educatie dan de andere categorieën. Hoe kunnen we de digitale kloof overbruggen. Voorbeeld: een online vacaturebank. Het plaatsen van je digitale CV, kan je kans op werk verbeteren. Of denk aan het online platform wehelpen.nl waarop zorghulpvraag en zorghulpaanbod gematcht worden: wanneer je je inschrijft, vergroot je je kans op het vinden een buddy in je buurt. Digitaal mediagebruik heeft een positief impact op je leven. Benut je deze digitale mogelijkheden niet, dan heeft dit een mogelijk negatief impact omdat je kansen kunt missen.

Test Dicht de digitale kloof!

‘Dicht de digitale kloof! Een digitale handreiking voor sociaal professionals’ is gemaakt door Toine Broekhuis, Mellouki Cadat-Lampe, Joline Verloove en Julia Ketel. Zij willen deze handreiking graag de komende weken met lezers van Movisie.nl testen. Probeer hem dus uit en geef je input in de handreiking over hoe de handreiking je kennis heeft vergroot en hoe Movisie de handreiking eventueel kan verbeteren en uitbreiden. Alvast hartelijk dank!
 

De Handreiking

Hieronder staat de handreiking, die je direct kunt gebruiken. Lukt het niet, gebruik dan deze link: 
Dicht de digitale kloof. Je kunt ook de pdf-versie downloaden.