Nieuwe antwoorden op kennisvragen over meer zelfsturing

artikel - 12 november 2014
Nieuwe antwoorden op kennisvragen over meer zelfsturing

Op allerlei terreinen nemen burgers meer het heft in eigen hand. Deze beweging naar meer zelfsturing levert tal van vragen op. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Platform31 en Movisie verbinden deze vragen met wetenschappelijke inzichten over zelfsturing. Dit gebeurt via het project Kennismakelaar Ruimte voor Initiatief, onder welke vlag sinds 2012 allerlei activiteiten worden ontwikkeld. Eén daarvan is de Kennisagenda Ruimte voor Initiatief.

Waar lopen personen, organisaties en ondernemingen die voorop lopen in de praktijk tegenaan als het gaat om actief burgerschap en overheidsparticipatie? Wat zouden zij wel eens onderzocht willen hebben? Op grond van ruim veertig gesprekken met deze ‘koplopers’ is een Kennisagenda Ruimte voor Initiatief opgesteld. Hierin staan vragen uit de praktijk die betrekking hebben op de veranderende verhouding tussen overheid en samenleving. Deze kennisvragen zijn gerubriceerd rond vijf thema’s:

  • De transitie in het algemeen;
  • De veranderende rol van de gemeente;
  • De rol van de gemeenteraad en de lokale politiek;
  • Actief burgerschap in zorg en ondersteuning;
  • Onderzoek naar actief burgerschap.

Vragen van koplopers en overzichten van onderzoek

In 2012 en 2013 zijn vragen verzameld van 41 koplopers bij gemeenten, organisaties en initiatieven. Deze vragen zijn verbonden met antwoorden uit bestaand wetenschappelijk onderzoek. Voorbeelden van vragen zijn ‘Hoe zorg je ervoor dat mensen om hulp durven vragen in de buurt?’, ‘Hoe verbind je zwakke met sterke krachten in een wijk?’ en ‘Waar ligt de grens van de verantwoordelijkheid van vrijwilligers?’. Drie nieuwe leaflets bieden een overzicht van onderzoek op deze gebieden.

Actief burgerschap: Lijnen in de literatuur

In 2012 heeft het ministerie van BZK de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur gevraagd om voor het project een literatuurstudie uit te  voeren, waarin bestaande wetenschappelijke kennis op het terrein van actief burgerschap en overheidsparticipatie bij elkaar wordt gebracht. Bijzondere aandacht is er daarin voor de (veranderende) relatie tussen overheid en burger. Veel beleidsmakers en politici willen graag ‘doorpakken’ en de ontwikkelingen rondom actief burgerschap een stap verder brengen. Maar: wat weten we  over de uitingsvormen van hedendaags actief burgerschap en wat zijn ‘vitale stromen’ waarop aangehaakt kan worden in de (vermeende) transformatie naar een robuuste participatiemaatschappij? Download 'Actief burgerschap: Lijnen in de literatuur'.

Kennis laten stromen

Vanuit Movisie is Aletta Winsemius bij het project betrokken: 'Het project Kennismakelaar Ruimte voor Initiatief is één van de vele activiteiten gericht op het laten stromen van kennis over actief burgerschap en overheidsparticipatie. Universiteiten, hogescholen en onderzoeksbureaus doen onderzoek, kennisinstituten verzorgen trainingen, workshops en inleidingen, maken websites en handreikingen, adviesbureaus begeleiden gemeenten en organisaties, kranten publiceren artikelen, etc. etc. De focus van het project is het inventariseren en verbinden van praktijkvragen en inzichten uit onderzoek. Die focus is beperkt; voor het werkelijk laten stromen van kennis is veel meer nodig.' Movisie vult haar deel van het Kennismakelaarschap in door op zoek te gaan naar onderzoekbare vragen die leven in de wereld van zorg en ondersteuning.

Sociale innovatie

Dave van Ooijen van Platform31 was van 2012 tot 2014 bij  het project betrokken. Bij de start van het project zei hij in Zorg + Welzijn: 'We zien twee brede ontwikkelingen. We zien dat op sommige terreinen de invloed van de overheid niet afneemt maar toeneemt, kijk naar de 40 maatregelen die het kabinet in 2012 nam voor de financiële sector, met allerlei richtlijnen over hoe banken moeten werken. Daarnaast zien we, mede als gevolg van de crisis, een enorme aversie tegen de graaicultuur en meer nadruk op ethische waarden en duurzame groei op lange termijn. De nadruk moet veel meer liggen op sociale innovaties. Ondernemender en creatiever werken. Lokale overheden kunnen die sociale innovaties stimuleren. We zien al dat de beweging om elkaar af te rekenen op kengetallen gestopt lijkt. Het gaat al veel meer om kwaliteit, duurzaamheid, verbinding en samenwerking.'

Sociaal kapitaal beter benutten

`Kapitaal, ook sociaal kapitaal, kan veel beter benut worden. Bijvoorbeeld door aanbestedingsprocedures zo in te richten dat ook zorgaanbieders en welzijnsorganisaties die omslag maken. Sociale ondernemingen die maatschappelijke doelen nastreven en zich minder focussen op winst, maken nu minder kans bij aanbestedingen, omdat ze kleiner en/of duurder zijn. De overheid kan voor  fiscale mogelijkheden zorgen waardoor niet alleen grotere instellingen een kans hebben op de markt.'

Uitdaging voor gemeenten

'Gemeenten moeten bezuinigen omdat hun inkomsten teruglopen, ze krijgen decentralisaties over zich heen die ook gepaard gaan met bezuinigingen en ze moeten ook nog eens problemen die ze al hadden oplossen. Het is de vraag of gemeenten die omslag kunnen maken. Het grootste gevaar is dat ze door de snelheid en de omvang terugvallen op beheersen, terwijl het gaat om fundamentele keuzes: wat wil je met de samenleving, wat is rechtvaardig, hoe waarborgen we dat iedereen die het zelf niet redt ondersteuning krijgt. Kijk naar de discussie over het vervoer: dat mensen straks misschien niet meer naar de dagbesteding kunnen is zorgelijk. Dus daar zijn creatieve oplossingen nodig. Spannend, maar ik ben hoopvol.'  (Citaten uit het artikel ‘Kennismakelaar Dave van Ooijen’, in Zorg + Welzijn nr. 3., 2013).

DownloadsTypeGrootte
Actief burgerschap_Lijnen_in_de_literatuurTSPBmei2013 pdf1.02 MB
Kennisagenda-Ruimte-voor-initiatiefpdf284.03 KB

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.