Handelingsbekwaam met RelatieWijs: Signaleren en beoordelen van (ex-)partnergeweld

29 juni 2018

Sociale wijkteams spelen een belangrijke rol bij de aanpak van geweld tussen (ex-)partners. Het kan lastig zijn om gedrag dat je hoort of ziet bespreekbaar te maken, zo objectief mogelijk te wegen, te beoordelen en daar naar te handelen. RelatieWijs is een methodiek met instrumenten voor professionals in wijkteams om bij (vermoedens van) relationeel grensoverschrijdend gedrag adequaat te handelen. Kristin Janssens, senior projectleider preventie en aanpak (seksueel) grensoverschrijdend gedrag bij Movisie: ‘De methodiek RelatieWijs geeft grip op een situatie en biedt handelingsperspectief aan professionals.’

Instrument

RelatieWijs bevat een handleiding met achtergrondinformatie, een onderbouwing van de instrumenten en casuïstiek, in de vorm van 22 tekeningen met situaties die wel of niet oké zijn. Aan de hand van zeven criteria kan een inschatting van het gedrag gemaakt worden. Vervolgens wordt het gedrag aan de hand van richtlijnen zorgvuldig gewogen en beoordeeld. Met vier kleurkaarten duid je de ernst van het gedrag aan, variërend van groen (gezond), geel (mild), oranje (ernstig) tot rood (zeer ernstig grensoverschrijdend gedrag). De stappen van de meldcode worden gekoppeld aan een reactiewijze per kleurkaart en uitgewerkt in handelen op korte en langere termijn. ‘Gebruikers kunnen via concrete criteria en vaste richtlijnen relationeel gedrag toetsen en meer eenduidig en objectiever beoordelen’, aldus Kristin Janssens. ‘Gevolg is dat ze ook adequater kunnen handelen.’

Bekijk de publicatie RelatieWijs

Bekijk een inkijkexemplaar van de methodiek

Training

Om te leren werken met de methode is er een basistraining voor wijkteams en een train-de-trainer voor bijvoorbeeld aandachtfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling. Wendela Wentzel is trainer van RelatieWijs: ‘Een basistraining is opgebouwd uit een stukje kennisoverdracht, attitude en vaardigheden. Bij de attitude gaat het ook over reflectie op je eigen perspectief, je eigen waarden, normen en ervaringen. En we gaan vooral bezig met het inoefenen van de methode, er praktisch mee aan de slag. Zodat je het in je eigen werk goed kan toepassen.’

Deelnemers van de training leren om dezelfde taal te spreken als het gaat om (ex-)partnerrelatiegeweld.

De training is bedoeld voor mensen uit wijkteams, maar ook voor andere groepen signaleerders die achter de voordeur werken. Wendela: ‘De meerwaarde van de training is dat je met vragen en dilemma’s terecht kunt, maar ook dat we dieper ingaan op de methodiek. Dat geven deelnemers ook terug: Het lijkt heel eenvoudig, maar het is ingewikkelder dan ik dacht. Iedere situatie is uniek. Er komen domeinen in beeld waar je eigenlijk eerst niet zo aan denkt. In de training leren deelnemers om dezelfde taal te spreken als het gaat om (ex-)partnerrelatiegeweld. Dat betekent aanleren om dezelfde criteria te gebruiken om relatiegeweld te duiden. Op die manier ga je weg van het subjectieve en meer richting het objectievere, in de hoop dat je het gedrag kunt aanpakken en erger kunt voorkomen.’

Bekijk het trainingsaanbod

Speciaal aanbod voor gecertificeerde trainers van het Vlaggensysteem

Meldcode en afwegingskader

Kristin Janssens: ‘RelatieWijs is een hulpmiddel bij het uitvoeren van de meldcode en de afwegingskaders. Het is een aanvullende methodiek met instrumenten om de stappen van de meldcode te doorlopen. We willen samenwerking tussen wijkteams en bijvoorbeeld Veilig Thuis bevorderen en professionals handelingsbekwaam maken.’ Een belangrijk voordeel van de methode is dat niet de persoon, maar het gedrag wordt beoordeeld. Kristin: ‘Je spreekt mensen niet aan op hun persoonlijkheid, maar op hun gedrag. Daarover kan je het gesprek met elkaar aan gaan en daar kunnen mensen aan werken. Het geeft dus grip op een situatie en mogelijkheden om tot oplossingen en verbetering te komen.’

RelatieWijs helpt om als team meer op één lijn te komen.

De meerwaarde van RelatieWijs zit hem in een meer gedeeld normatief kader en dezelfde taal. Kristin: ‘Als je een gedeeld normatief kader hebt, draag je allemaal hetzelfde uit. Het helpt om meer helderheid met elkaar te krijgen en om als team meer op één lijn te komen. Het helpt collega’s daarmee ook om vermoedens bespreekbaar te maken in het team.’

Ervaringen

In juni 2017 werd RelatieWijs gelanceerd voor professionals in wijkteams. Verschillende teams laten weten dat het systeem helpt om partnerrelatiegeweld beter te beoordelen en te bespreken, zowel met de cliënten als onder elkaar. Het zorgt voor verbinding en geeft woorden aan onuitgesproken gevoelens. Kristin: ‘Dat is mooi, want het is vaak niet gemakkelijk om er woorden aan te geven. Ook gaat er een sterke preventieve werking van uit. Een wijkteammedewerker liet weten dat ze door het gebruik van de criteria en de RelatieWijzer een gevoeligheid had ontwikkeld om ogenschijnlijk gezond ‘groen’ gedrag te zien als licht grensoverschrijdend ‘geel’ gedrag. Dat helpt om erger te voorkomen.’

Roos Adriaansen van Sociaal Wijkteam Maarssen-Dorp heeft ook goede ervaringen met RelatieWijs: ‘Ons team bestaat uit medewerkers met verschillende professionele achtergronden. Bij vermoedens van partnergeweld komt meestal maatschappelijk werk in actie, al wordt van alle teamleden verwacht dat zij een gesprek kunnen voeren waarin zij de vinger op de zere plek proberen te leggen. Ik heb zelf geen hulpverleningsachtergrond en voel me erg gesteund door RelatieWijs. Ik sta steviger in mijn schoenen, ben zekerder in het stellen van vragen, wegen en beoordelen. Het is heel prettig om je onderbuikgevoel langs een objectievere meetlat te leggen. Oordelen zijn niet zo subjectief meer, beter onderling bespreekbaar en daarmee de basis voor een eensluidende oplossing.’

Door RelatieWijs sta ik steviger in mijn schoenen.

Duska Sabljic, van Veilig Thuis Utrecht, vindt RelatieWijs een toegankelijk en overzichtelijk instrument. ‘Het biedt professionals meer oog, oor en structuur, het stelt hen in staat om actief en proactief te reageren. Verder houdt deze methode het thema (ex-)partnergeweld voortdurend op de agenda van het sociaal wijkteam - dat straks dezelfde taal spreekt als Veilig Thuis en andere externe belangenorganisaties. Die taal is uiteindelijk enorm belangrijk. Iedere burger heeft niet alleen recht op een eerlijk verhaal en een eerlijke evaluatie, maar ook dat eenduidiger wordt gesproken over wat zichtbaar én onzichtbaar is.’

Wil je meer weten over RelatieWijs of aan de slag met de methodiek? Neem dan contact op met Kristin Janssens of bestel RelatieWijs hier.

Laatste update juni 2018.