Het Oegandees Youth Manifesto als nieuw politiek actiemiddel

Buurtcommunities#11
artikel - 15 oktober 2015

Hoe kunnen jongeren een community opzetten om problemen als jeugdwerkeloosheid op te lossen? En kunnen ze daarbij leren van Oegandese sociale methoden als het Youth Manifesto en het Ushahidi-platform? ‘We krijgen vaak te horen dat we ons niet kunnen organiseren, maar dat kunnen we dus wel.’

‘Het Zuiden (Oeganda) komt naar het Noorden (Nederland) toe om te vertellen over de werking van wijk- en dorpsvergaderingen, het jeugdmanifest en nieuwe platformen voor sociale media’, zegt James Mbusa Mwirima trots. Mwirima is directeur van de Oegandese non-gouvernementele organisatie Citizens Watch-it (CEW-IT) en is op bezoek in Nederland naar aanleiding van het OxfamNovib E-Motive-uitwisselingsprogramma ‘Deepening Democracy’. Aan het uitwisselingsprogramma nemen Oegandese, Braziliaanse en de Nederlandse organisaties Movisie en Netwerk Democratie deel.

Tijdens de drukbezochte avond van Buurtcommunities#11 in Pakhuis De Zwijger worden de voorlopige opbrengsten van het E-Motive-programma belicht. De avond bestaat uit korte documentaires en presentaties door James Mwirima, Carmela Zigoni (Inesc Brazilië) en jongerenplatforms uit Amsterdam-Oost en Utrecht. Volgens gespreksleidster Shahrzad Nourozi, adviseur bij Movisie, is er ‘een paradigmashift’ gaande door de uitwisseling tussen communities in Oeganda, Nederland en Brazilië.  Jongerenplatforms in Amsterdam en Utrecht laten zich bijvoorbeeld inspireren door de Oegandese aanpak. ‘De communities werken samen om als gelijkwaardige partners hun ideeën en methoden om sociale problemen aan te pakken te gaan delen. Doel is dat de jongeren hun ideeën uitwisselen en uiteindelijk ook voorleggen aan de lokale en landelijke besturen.’

Youth Manifesto

James Mwirima: ‘We gebruiken het Youth Manifesto om jongeren te ondersteunen bij de bestuursprocessen. De manifesten zijn een referentie om de bestuurders aan te spreken op wat ze eigenlijk zouden moeten doen. Politici doen soms de wildste beloften, maar die kunnen dat vaak helemaal niet waarmaken. Zoals de politicus die een brug beloofde aan een regio waar helemaal geen rivier was.’

Mwirima schetst de problemen van jongeren onder de 25, die liefst 73 procent van de Oegandese bevolking vormen. Daarmee is Oeganda het land met de grootste jeugdige bevolkingsgroep ter wereld. Wat betreft het aandeel van jongeren op de totale bevolking scoren Nederland en Brazilië aanzienlijk lager: in Nederland is 29,3% van de bevolking jonger dan 25 en Brazilië 40,9%.

'Veel jongeren hebben het vertrouwen verloren na honderd vergeefse sollicitaties'

‘Meer dan 60 procent van hen heeft geen baan. Veel geld voor de banen voor jongeren gaat naar de volwassenen. De oorzaak daarvan is dat jongeren de politieke agenda niet genoeg kunnen beïnvloeden. Veertig jeugdgroepen in twee regio’s hebben nu een heldere boodschap vastgesteld in het Youth Manifesto: Dit is wat we willen rondom werkgelegenheid voor jongeren. Daardoor toont de jeugd aan dat ze zichzelf ook kan organiseren. Er is nu een mentaliteitsverandering bij bestuurders: ze nemen de problemen van jongeren meer serieus. Ze creëren wat ze noemen ‘centra voor werk’ (‘youth employement centers’) met een aanbod aan informatie, training en werk. Veel jongeren hebben het vertrouwen verloren na honderd vergeefse sollicitaties. Maar ze worden nu ook politiek actief en zullen zo meer invloed krijgen.’ James Mwirima zegt dat hij trots is dat door de uitwisseling van ideeën de Oegandese methoden nu ook in Brazilië en Nederland worden opgepikt.

Oeganda: seksuele diversiteit als actiepunt

Moses Loveroy Walusimbi, voorzitter van Uganda Gay on Move (UGOM), een organisatie van Afrikaanse LHBTI-vluchtelingen in Nederland vraagt zich vanuit de zaal af waarom er in het Youth Manifesto geen aandacht is voor seksuele diversiteit. ‘Als iemand in Oeganda zou vertellen dat hij homo is, bijvoorbeeld bij een sollicitatie, dan zou hij een rode kaart krijgen voor die baan. Dus meneer Mwirima, zet u bij uw project ook het onderwerp ‘seksuele diversiteit’ op de agenda?’

James Mwirima ziet het probleem niet zo. Hij verwijst naar de zogeheten anti-homowet in Oeganda die vorig jaar werd aangenomen, maar door het Hooggerechtshof ook weer ongeldig werd verklaard. ‘Tegelijkertijd installeerde de regering ook een commissie voor gelijke rechten. In de praktijk heb ik nog nooit gehoord dat iemand een baan niet werd gegund, vanwege zijn of haar seksuele oriëntatie. Dat is ook geen vraag die bij de sollicitatie wordt gesteld. Seksualiteit speelt zich af tussen de lakens in de slaapkamer. Daarbuiten wil niemand daar over iets weten.’

Milieu-activisme in Brazilië

Antropologe Carmela Zigoni is projectleider Youth Manifesto bij Inesc, instituut voor sociaaleconomische studies in Brazilië. Ze vertelt dat Inesc bewust heeft gekozen voor het Youth Manifesto. Haar documentaire laat zien hoe ook Braziliaanse jongeren meer greep op hun situatie proberen te krijgen door politieke invloed te verwerven. Via het Youth Manifesto vestigen de jongeren aandacht op onderwerpen als milieu, werk, sociale relaties en discriminatie.

Een voorbeeld is de coöperatie waarin jongeren door het recyclen van afval en inzet voor het milieu, nieuw werk proberen te creëren. Media-onderneemster Nies Medema vraagt zich af hoe Inesc de beeldvorming rond jongeren probeert te verbeteren (‘te reframen’), bijvoorbeeld rond de milieuactivisten die zich inzetten voor afvalrecycling. Carmela Zigoni vertelt dat de overheid in Brazilië deelnemers aan het project moet zien als milieu-agenten, maar die intussen toch afschildert als dakloze werklozen. ‘We proberen de overheid te overtuigen om deze jongeren in te schakelen als de opruimers van afval.’

Bekijk dit filmpje van Inesc, een Braziliaans sociaal-economisch kennisinstituut. Heb filmpje is in het Portugees, maar als u op 'Ondertiteling' klikt, kunt u 'Engels' selecteren.

Jeugdplatform Amsterdam-Oost: lange weg

Redouane Amine en Jaika Koot laten zien wat er kwam kijken bij de oprichting van het jeugdplatform in Amsterdam-Oost. Vooral de frustratie dat jongeren zo weinig zijn vertegenwoordigd in het bestuur was aanleiding daarvoor. Het platform bestaat intussen een jaar en er is nog een lange weg te gaan. ‘We leerden om globaal te denken en lokaal te handelen en dat is heel geweldig. Zowel wat betreft de benadering van de Youth Manifesto als in het communityproces waarbij we onszelf organiseren. Er zijn in Amsterdam-Oost al allerlei ontmoetingsplekken als De Meevaart, waar verschillende groepen met allerlei achtergronden komen, maar nog niet veel voor jongeren. We kregen te horen dat we ons niet zouden kunnen organiseren, maar we kunnen dat dus wel.’ Belangrijke punten uit het Amsterdams-Oost Youth Manifesto zijn onder meer:

  • denk creatief (‘out of the box’) in plaats van plat getreden paden te volgen;
  • denk inclusief (‘naar alle groepen toe’);
  • deel verhalen die het wederzijds begrip vergroten;
  • wees transparant
  • spreek heldere taal.

Praktisch resultaat

Bij het Team Catapult, het jongerenplatform in Utrecht, is de inzet anders, vertellen Liza Fennis en Tjerk Feitsma, beiden gehuld in fraaie actie t-shirts. Liza wil vooral praktisch resultaat zien en pleit voor quota voor bedrijven om een minimum aantal jongeren een stageplaats of vrijwilligerswerk te bieden. ‘We willen leven vanuit het hart en authentiek zijn. Daarover hebben we ook workshops georganiseerd. Want als je een baan zoekt, moet je weten wie je zelf bent. Ik geloofde eerst ook niet dat ik politiek invloed kon hebben, maar ik heb geleerd dat je dat binnen 24 uur wel kunt hebben. Je kunt bijvoorbeeld in gesprek gaan met de gemeenteraad.’

Tjerk Feitsma vertelt dat het Team Catapult is gelukt om op 6 oktober het Youth Manifesto in de Utrechtse gemeenteraad te mogen presenteren. ‘Er bestaat geen inspraak voor jongeren bij de raad. Dit hebben wij bij griffier en raadsleden aangekaart. Nu gaan we dus wel naar de gemeenteraad om in te spreken.’

Online platform Ushahidi

Emmanuel Oluka, IT-specialist uit Oeganda, presenteert de technische ins- en outs van het online platform Ushahidi. Als open source platform heeft het haar oorsprong in Kenya in 2007. Obama zei over Ushahidi: ‘It’s great. It started right here’. Oluka toont dat Ushahidi een vorm van ‘crowd sourcing’ is, waarmee grote groepen mensen kunnen worden bereikt, waardoor het gebruikt kan worden voor het aanjagen van sociale veranderingen. Bijvoorbeeld over het verzamelen van gegevens uit verschillende gemeenschappen over jeugdwerkloosheid. ’Er komen zo veel nieuwe manieren om de informatie te delen, steeds weer nieuwe systemen en dat verandert ook het gedrag van bedrijven en groepen mensen.’

'We willen dynamiek teweeg brengen en nieuwe stemmen laten horen'

Oluka schetst vooral de technische mogelijkheden van de website en app, met email, sms-integratie, twitterfeeds en video’s. Michael Vermeer van het Jongerenplatform Amsterdam-Oost vertelt wat er komt kijken om een Nederlandse versie van het systeem in de lucht te krijgen. ‘Met onze versie van Ushahidi (www.jongestemmen.nl) willen we allerlei gegevens verzamelen, bijvoorbeeld over de arbeidsmarkt en discriminatie. We willen met de site het verhaal van jongeren vertellen, onder meer via interviews. We willen dynamiek teweeg brengen en nieuwe stemmen laten horen.’

Een mevrouw zegt dat ze onder de indruk is van de ‘neigbourhoods assemblies’, de wijkvergadering in Oeganda omdat ze van onderop zijn georganiseerd. Het afgelopen jaar zijn 120 assemblies opgezet in wijken en dorpen als platforms waar burgers mee kunnen praten. In de video van James Mwirima speelden deze wijk- en dorpsvergaderingen – met hun belangrijke functie bij de burgerparticipatie - een grote rol. ‘Maar ik zie de overeenkomst niet met het jongerenplatform in Amsterdam-Oost, want dat is maar een kleine groep. Maar het zou prachtig zijn als er in elk deel zulke wijkvergaderingen zouden worden gehouden.’

Volgens Vermeer zijn er al zoveel groepen in Amsterdam-Oost van onderop actief, maar houden ze zich niet bezig met jeugdthema’s. Hij benadrukt dat het Ushahidi-project met CEW-IT een geweldig voorbeeld is van Zuid-Noord samenwerking. ‘Het Ushahidi-project laat zien hoe we ook van jullie in Oeganda kunnen leren.

Mellouki Cadat, projectleider Youth Manifesto bij Movisie en mede-organisator van Buurtcommunities, ziet Youth Manifesto en Ushahidi als welkome nieuwe actiemiddelen. ‘Samen met Ushahidi vormt het Jeugdmanifest een nieuw actiemiddel in de gereedschapskist voor de burgerparticipatie in Nederland. Ik ben benieuwd hoe de jongeren doorgaan en of de politiek zelf responsief is. Hoe zullen zij, bestuur en jongeren, deze kans voor een verdieping van de lokale democratie pakken?’

Buurtcommunities
De Indische Buurt Communities, KrachtinNL, Movisie en Pakhuis de Zwijger maken samen dit programma over communities als hedendaagse vorm van burgerschap. Centraal staat het perspectief van de mensen die deze communities maken. Wat zien zij als kenmerken van hun groep? Voor welke opgaven staan ze en hoe organiseren ze zich? Wat maakt ze duurzaam en hoe verhouden ze zich tot institutionele partijen? Buurtcommunities #11 werd georganiseerd met de medewerking van Netwerk Democratie, het Jongerenplatform Amsterdam Oost en het Team Catapult uit Utrecht.
 

Dit artikel is geschreven door freelance journalist Martin Zuithof
Foto's: Evelien Davidson

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 8 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.