De omslag naar werken vanuit zelfregie en eigen kracht

Gericht kennis verzamelen helpt!
artikel - 14 september 2014
De omslag naar werken vanuit zelfregie en eigen kracht

Er is veel kennis beschikbaar over het werken vanuit zelfregie en eigen kracht, maar in de praktijk wordt deze nog niet altijd gebruikt. Dit terwijl het de kern is van de huidige omslag. Kan het gericht inzetten van kennis deze veranderopgave een boost geven? In een kenniskring namen we de proef op de som. Vier organisaties met een verandervraag op het thema zelfregie en eigen kracht: Savant Zorg, Sezo Amsterdam, STON Rotterdam en RIBW Overijssel. Vier bijeenkomsten. Vier verandervragen. En allerlei verschillende soorten kennis en kennisbronnen. In dit artikel staan de geleerde lessen op een rij.

1. Kennis vindt zijn weg naar de praktijk door interactie

De fysieke bijeenkomsten spelen een belangrijke rol in het proces. Door de interactie tussen deelnemers en begeleiders van Movisie en tussen deelnemers onderling kan de kennis echt verbonden worden aan de eigen vragen en praktijk.

'Ik ging vol energie en plannen weer naar huis na een bijeenkomst'

De bijeenkomsten geven structuur aan het interne traject en vormen een stok achter de deur om echt aan de slag te gaan. De begeleiders spelen een belangrijke rol bij de gedachtevorming over het thema, de eigen verandervraag en de mogelijke kennisbronnen. Ze geven tijdens de bijeenkomsten kennis en informatie die aansluit bij de specifieke vragen en dilemma’s van de deelnemers. Deze op maat gegeven informatie (bijvoorbeeld over motiverende gespreksvoering, moreel beraad en de cirkel van invloed) wordt goed opgenomen en gebruikt.

2. Ondersteuning bij vertaalslag van algemene kennis naar eigen vragen en doelen nodig

Dit is voor alle deelnemers een compleet nieuwe manier van werken. En dat is te merken aan de moeite die het kost om een concreet doel te formuleren en dat vervolgens te vertalen in kennis die zou kunnen helpen om dat doel dichterbij te brengen. Het maken van een doelenboom hielp enorm. Alleen al het nadenken over hoe we kennis kunnen verzamelen, maakt veel los. Opvallend was dat het ook lastig werd gevonden om de gevonden kennis weer aan de verandervraag te koppelen of te gebruiken bij de veranderacties. De geformuleerde veranderacties waren in eerste instantie vooral richting collega’s en nog niet richting het gesprek met de klant. Blijkbaar was die tussenstap nodig.

'Goed om gericht op zoek te gaan naar kennis en eraan te werken. Je bent door de doelenboom heel constructief bezig, heel SMART'

De vertaalslag van algemene kennis naar eigen vragen en doelen gaat dus niet vanzelf, maar is een proces dat actief gestimuleerd moet worden. In de evaluatie geven deelnemers aan dat er tijd nodig is om de kennis te laten landen, om te zien hoe je het kunt toepassen in je praktijk.

3. Kenniskring stimulans voor gebruik andere kennisbronnen

Meer dan de helft van de deelnemers is door de kenniskring andere kennisbronnen gaan gebruiken. Ze noemen bijvoorbeeld collega’s, de databank Effectieve Sociale Interventies en de website van Movisie. Meer dan de helft van de deelnemers bezoekt tijdens de kenniskring de databank Effectieve sociale Interventies. Ze gaan hierbij gericht op zoek naar informatie over een methode. Lang niet iedereen kende de databank al. Het is voor deze deelnemers echt een eyeopener: ze zijn aangenaam verrast door de hoeveelheid relevante informatie in de databank.

'Databank ESI is een eyeopener. Wordt nu ook gebruikt in lessen aan studenten'

Een andere verrassende bron van kennis zijn de eigen collega’s: twee deelnemende organisaties hebben de eigen collega’s bevraagd en waren verrast over de kennis die dit opleverde, maar ook over de kennisuitwisseling die dit teweegbrengt.

'Er is meer kennis dan je je dagelijks realiseert. Dat is een stimulans om meer kennis te gaan zoeken en dat te blijven doen'

4. Kennis is geen doel op zich, maar onlosmakelijk verbonden met veranderprocessen

In deze kenniskring hebben we het verzamelen van kennis doelbewust ingezet in het kader van veranderprocessen. Dit sluit aan bij hoe organisaties er zelf mee bezig zijn: kennis is geen doel op zich. Er is veel enthousiasme voor het vinden, delen en gebruiken van kennis, zolang het aansluit bij de doelen en verandervragen van organisaties. Het belang van kennis bij die veranderprocessen is wel duidelijker geworden voor de deelnemers en het besef van de enorme hoeveelheid kennis die al beschikbaar is, is gegroeid. Het samenkomen (in dit geval in de kenniskring) heeft een belangrijke functie: het structureren van het hele proces. Wat is nu precies de verandervraag, welke kennis kan behulpzaam zijn en waar kun je die vinden? Hoe kun je die kennis vertalen in veranderacties, hoe evalueer je die en hoe ga je er mee verder? Deelnemers geven aan dat het fijn is zo gestructureerd bezig te zijn en dat ze telkens een stapje verder komen.

'Koppeling naar eigen team is gelukt. Dat heeft me verrast'
'Nulmetingen in teams hebben geholpen om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen'

Kennis is impuls voor verandervraag
Op de vraag of het verzamelen van kennis geholpen heeft bij het aanpakken van hun verandervraag, antwoorden alle deelnemers ‘ja’. Het heeft onder andere geholpen bij het verdiepen van eigen kennis, het kennismaken met methodieken en het geven van een impuls aan bestaande aanpakken. Heel concreet hebben ze kennis gebruikt over wijk en psychiatrie, motiverende gespreksvoering, QueZ, moreel beraad, het participatiewiel, de cirkel van invloed, de inzet van ervaringsdeskundigen en veranderingsprocessen.
 
Kennisdossier

Reacties

Reageer op dit artikel

8 + 6 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.