(Onbedoelde) betutteling is eigenlijk geïnstitutionaliseerd

Blog van Margit van der Meulen, MOVISIE
artikel - 8 mei 2013
Afbeelding bij (Onbedoelde) betutteling is eigenlijk geïnstitutionaliseerd

Met in mijn zak de vooronderstelling dat hulpverlening zich richt op de mens met een probleem, dat hulpverleners die mens ondersteunen bij het hervinden van een evenwicht in zijn leven en zelfredzaamheid, ging ik naar het RehabilitatieCongres. Gevoelsmatig ga ik er van uit dat iemand die ziek is, fysiek of mentaal, eerst zo goed mogelijk herstelt van de aandoening en vervolgens gaat herstellen van de gevolgen ervan. Rehabilitatie is een manier van ondersteuning door professionals. Dat deze werkwijze geen gemeengoed is, blijkt uit de presentaties van het congres. Er valt nog heel wat te leren.

Aan de orde kwamen de voordelen van rehabilitatie c.q. herstelgericht werken. En wat blijkt? Herstel van GGZ cliënten past precies in de op komst zijnde decentralisaties. Termen als empowerment en zelfregie zijn namelijk leidende begrippen in deze manier van werken. Het normaliseren van het dagelijks leven, bijvoorbeeld met passende dagbesteding, wordt genoemd als een goede stap naar herstel. Dus behandeling moet niet alleen gaan over symptoomvermindering, maar ook toewerken naar sociaal en maatschappelijk herstel. En dat levert winst op alle fronten: de ernst van de ziekte (duur en zwaarte) vermindert en mensen hebben een hogere kwaliteit van leven (beter zelfbeeld, prettiger functioneren). En vergeet daarbij de kostendaling niet: het niet-verstrekken van uitkeringen omdat mensen in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien en vermindering van zorgconsumptie. De voordelen spreken voor zich.

Waarom is rehabilitie geen standaard werkwijze?

Waarom is zo’n congres dan nodig? Waarom is rehabilitatie dan nog geen standaard werkwijze? Uit de presentaties, workshops en posters werd duidelijk dat er allerlei oorzaken voor zijn aan te wijzen:

  • De financieringsstructuur is ingesteld op medische handelen. Voor andere vormen van werken is het moeilijk om financiering te krijgen.
  • De hulpverleners krijgen niet standaard herstelgericht werken in hun opleiding; de kennis erover is niet alom bekend.
  • Er rust een stigma op het hebben van psychiatrische problematiek. Deze wordt ook door hulpverleners in stand gehouden (wij - zij denken; dat werkt uitsluiting in de hand). Terwijl iedereen kwetsbaar en wel eens uit balans is.
  • Binnen de hulpverlenende organisaties is geen aandacht voor de kwetsbaarheid van de eigen medewerkers. Die kwetsbaarheid kunnen zij als eigen ervaringen inzetten voor het verbeteren van de kwaliteit van de hulpverlening. Daarvoor is veiligheid in de organisatie een vereiste. Die ontbreekt veelal.

Dit is een greep uit mijn ervaringen, opgedaan tijdens workshops en al luisterend. Er is dus genoeg werk aan de winkel.

De kracht van de mens is vaak heel groot

Het congres gaf een mooi overzicht van al bestaande initiatieven op het gebied van herstelgericht werken en het positieve effect dat de inzet van ervaringsdeskundigheid heeft. Dat is goed voor bewustwording van hulpverleners, bejegening van cliënten, en een open houding in de organisatie richting herstel en de eigenheid van de cliënt. Want dat heeft me als buitenstaander verbaasd: dat de kennis over psychiatrie zo prevaleert, dat de mens met een aandoening erachter verdwijnt. Dat onbedoelde betutteling eigenlijk geïnstitutionaliseerd is. Terwijl de kracht van de mens toch vaak heel groot is. En daarom was ik niet geheel verbaasd dat de Douglas Bennett Award, die Phrenos op deze dag uitreikt, naar het lectoraat Rehabilitatie Hanzehogeschool Groningen is gegaan. Het lectoraat werkt in opleidingen, onderzoek en innovatie aan het verspreiden van kennis en kunde over herstelgericht werken. Goed werk, dat nog niet klaar is.

Meer informatie

Lees meer over het RehabilitatieCongres dat plaats vond op 17 april 2013 en over de andere twee genomineerden voor de Douglas Bennett Award: WMO Ambassadeurs GGZ Cliëntenbelang Amsterdam en Naasten voor Naasten (NvN)-team GGz Eindhoven.

Margit van der Meulen is adviseur Sociale Zorg bij MOVISIE.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

2 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.