Wat is het bijzondere aan jullie werkwijze?

Meldpunt Bezorgd is in Zoetermeer dé centrale plek waar je een melding kunt doen als je je zorgen maakt om iemand anders die zelf niet om hulp vraagt, maar wel in een zorgelijke situatie zit. Maatschappelijk werkers van het meldpunt bieden niet alleen zelf hulp maar zijn ook een belangrijke verbinder naar netwerkpartners zoals politie, woningcorporaties, ggz en verslavingszorg en zetten andere hulpverlening in.

Belangrijke aspecten van de werkwijze

1. Er is één centrale plek om te melden, dat heeft meerdere voordelen. We ontvangen meldingen vanuit verschillende organisaties en soms ook direct van burgers. Dat voorkomt dat meerdere professionals contact proberen te leggen met een inwoner, omdat ze niet weten dat er al iemand betrokken is of bezig is om contact te leggen.
2. We kijken verder dan alleen de gemelde zorg en sluiten aan bij de behoefte van de inwoner. Dat doen we vanuit onze maatschappelijk werk achtergrond.
3. We hebben een adviserende en verbindende rol in Zoetermeer. Daarin nemen we geen taken over van netwerkpartners maar stimuleren we juist om de kracht en kennis van een netwerkpartner te benutten. Daarin kijken we eerst of de meldende organisatie nog iets zelf kan doen, alvorens wij een melding oppakken en met bemoeizorg starten.
4. We hebben laagdrempelig contact met netwerkpartners en sluiten aan bij diverse overleggen in Zoetermeer. We zitten ook een in een groepsapp met politie en OGGZ Rivierduinen, waardoor we elkaar sneller kunnen bereiken en samenwerken. Daarnaast zijn we twee keer per week een aantal uur aanwezig op het politiebureau (zie tekst onder). 

Samenwerking met politie & OGGZ Rivierduinen

De teamleden vertellen hoe de samenwerking met de politie er inmiddels toe heeft geleid dat teamleden twee keer per week op het politiebureau aanwezig zijn.
Teamlid: ‘We signaleren eerder onbegrepen gedrag en/of andere zorgen, waardoor we snelle hulp kunnen aanbieden. Daarnaast kunnen we mogelijk betrokken hulpverlening op de hoogte brengen van de zorgen, zodat zij hulp kunnen aanbieden. En escalatie voorkomen.’ 
Veel meldingen zijn afkomstig van de politie (zie kader ‘Aantal meldingen en actie erna’). ‘Die meldingen gaan vaak over mensen die al zorg krijgen’, stelt een van de teamleden.  ‘Maar wat we ook zien is dat de politie elke keer meldingen blijft krijgen over dezelfde personen. Dan is onze taak als meldpunt om betrokken hulpverlening te verbinden met de politie. OGGZ Rivierduinen kan vanuit hun expertise advies geven en kennis delen over onbegrepen gedrag. Het meldpunt functioneert in dat soort situaties als verbinder.’ De medewerkers van het meldpunt snappen namelijk de ergernis van de kant van de politie dat die meldingen daar blijven komen, terwijl de mensen wel al zorg krijgen. ‘Dan is het van belang dat wijkagenten en betrokken hulpverlening met elkaar gaan samenwerken’, zegt een van de teamleden. ‘Voornamelijk bij inwoners die herhaaldelijk in contact komen met de politie. Dat er gezamenlijk een plan gemaakt wordt en de politie rekening kan houden met de inwoners. Het zou dan fijn zijn als er een crisiskaart opgesteld gaat worden met de cliënt.’

Wijkcoaches

Het team onderscheidt korte en lange trajecten. Bemoeizorg is aan de orde bij de langere trajecten. Bij deze langer lopende contacten met cliënten (zie kader ‘Hoe werkt Meldpunt Bezorgd?’) fungeren de medewerkers van het meldpunt als wijkcoach. Dat gebeurt als blijkt dat er meer tijd nodig is om passende hulpverlening aan te bieden. Bijvoorbeeld wanneer een inwoner nog niet open staat voor hulp en/of de deur dicht houdt. Dat biedt de mogelijkheid om langer de tijd te nemen om alsnog in contact te komen met een inwoner en vertrouwen te winnen door aan te sluiten bij de hulpwens van de inwoner. Bijvoorbeeld op het gebied van inwonen, schulden of het voorkomen van een ontruiming. Het uiteindelijk doel: de juiste hulpverlening aan te bieden.

Wanneer duidelijk is dat degene over wie een melding binnenkomt nog geen hulp krijgt, gaat de wijkcoach samen met een collega van een netwerkorganisatie op huisbezoek om de situatie in te schatten. Ze brengt in kaart wat er speelt op de verschillende leefgebieden, wat de wensen zijn van de inwoner, wat diens eigen netwerk kan bijdragen en wat aan hulp/ondersteuning nodig is. Vervolgens wordt passende ondersteuning geregeld: er wordt een hulpverlener of organisatie ingeschakeld of de betrokkene wordt gemotiveerd om hulp te accepteren.

Duo’s

Dat de wijkcoaches als duo’s op pad gaan met een collega van een netwerkorganisatie, is niet zomaar, zegt een van de teamleden. ‘Voor mensen die zorgmijdend zijn is vertrouwen en vertrouwelijkheid erg belangrijk. Sowieso, je hebt altijd dezelfde professional die heeft zijn eigen casus, en is regiehouder. Dus er staat niet elke week een ander voor je deur. Maar als er specifieke hulp moet worden geboden, bijvoorbeeld bij iemand die een hoarder is, is het belangrijk dat een cliënt dat gezicht ook snel leert kennen. Want als iemand heel erg gehecht raakt aan bijvoorbeeld alleen de aanwezigheid van een medewerker van het Meldpunt Bezorgd, dan wordt de drempel om vrijwillige hulpverlening te accepteren van een andere organisatie hoog.’

Wat zijn de belangrijkste uitdagingen die jullie rond bemoeizorg tegenkomen?

‘Soms zijn dat de verwachtingen en eisen van de mensen om de cliënten heen, zoals omwonenden, familie en vrienden’, zegt een van de teamleden. ‘Die vinden dan bijvoorbeeld dat er meteen actie moet worden ondernomen. Ook sommige netwerkpartners kunnen vinden dat iemand direct iets nodig heeft. Dat is wel een uitdaging, hoe verhoud je je als bemoeizorger daartoe? Bijvoorbeeld bij iemand die een verzamelaar is (hoarder), komt het voor dat er een verschil is in visie over de aanpak tussen organisaties en omwonenden. Vanuit de hulpverlening zien we dat als een zorgcasus waarin iemand hulp en ambulante begeleiding nodig heeft. Dat het een proces is om zo'n woning weer leeg te maken. En dat het ook invloed heeft op het herstel van iemand. Als je redeneert vanuit andere organisaties of omwonenden is het logisch om te denken: 'die woning moet gewoon zo snel mogelijk leeg.'

In dat soort situaties is goede communicatie met netwerkpartners, omwonenden en familie de sleutel, ‘om elkaar niet te verliezen’. ‘Het is natuurlijk begrijpelijk dat je als ouders van een kind dat verslaafd is, wil dat het goed gaat met je kind. En dat betekent soms dat ze willen dat er direct een opname in de verslavingszorg wordt geregeld. Iets wat niet altijd meteen kan of moet.’
Teamleden noemen nog een andere uitdaging: het betreft casussen waarin al hulp betrokken is, maar waarbij de betrokkene frequent in contact komt met de politie. In die situaties is een gezamenlijk plan noodzakelijk, terwijl de meldpuntmedewerkers in de praktijk zien dat de samenwerking tussen organisaties soms toch langs elkaar loopt. Het inzetten en benutten van een procesregisseur zou helpend zijn.

Er is nog een ander thema dat een uitdaging vormt. Dat sommige netwerkpartners aangeven dat een cliënt niet bij ze past omdat het niet in hun hulpaanbod past. Out of the box denken en het doorzettingsvermogen om zo'n casus wel aan te gaan, is dan op zijn plaats. ‘En ja, daar moeten wij vanuit het meldteam ze soms wel van proberen te overtuigen’, zegt een teamlid.

Tenslotte: bij casussen waar een cliënt hulp wenst, zijn veel partijen betrokken. Daarom is het van belang dat er door de procesregisseur van de gemeente knopen worden doorgehakt over de te nemen besluiten. Die heeft het mandaat om het proces goed te stroomlijnen. ‘Dat heeft nog wel aandacht nodig’, zegt een teamlid. ‘De kunst is dat de procesregisseur geen zaken rond de inhoud gaat overnemen maar zich richt op het proces van samenwerking.’

*Dit artikel is tot stand gekomen aan de hand van een interview met een aantal teamleden van Meldpunt Bezorgd.