Opbouwwerk in Engeland - bruikbare lessen

artikel - 28 oktober 2015

Begin oktober waren de  Engelse Nick Gardham en Fiona Bond in Nederland op uitnodiging van Movisie. Zij vertelden over opbouwwerk in Engeland en hun werk voor de Company of Community Organisers (COLtd). Hun verhaal kan een inspiratiebron zijn voor de beroepsvorming van opbouwwerkers in Nederland.

In Engeland zijn grote bezuinigingen doorgevoerd in sociale zorg en ondersteuning. Sinds 2009 is de totale subsidie met bijna een derde verminderd. De politieke slogan is: ‘Better for less’. Nick Gardham, directeur van COLtd: ‘De Engelse overheid benadrukt de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de burger. Engelse overheidsprojecten zoals Community First en Cities of Service en National Citizen Service richten zich op het activeren van burgers omdat het de bedoeling is dat iedereen een bijdrage levert aan de Engelse maatschappij.’

Gezamenlijk doel

In deze turbulente tijden heeft de Engelse regering fors geïnvesteerd om het opbouwwerk in Engeland nieuw leven in te blazen. Een opleidingsprogramma voor opbouwwerkers en actieve burgers, ook wel local leaders genoemd,  is sinds 2011 ontwikkeld en gesubsidieerd. De opbouwwerkers en local leaders zijn sindsdien verenigd in de Company of Community Organisers (COLtd). Nick Gardham vertelt: ‘We hebben sinds 2011 met 500 opbouwwerkers en 15.000 actieve burgers zo’n 125.000 bewoners bereikt. Deze opbouwwerkers en actieve burgers hebben het centrale doel om samen de wijk op te laten bloeien. We zijn het COLtd gestart om samen te werken aan dit doel en onderling overleg mogelijk te maken.’

De kracht van de gemeenschap

Fiona Bond is zelf opbouwwerker en zegt over haar ervaringen: ‘Ik werk in een arme wijk met veel multiproblematiek. Als opbouwwerker heb ik geleerd om juist naar de kracht van de gemeenschap te kijken. Ik richt me dus niet primair op problemen.’ Sinds de bezuinigingen is het Engelse Social Work sterk gericht op risicosituaties. Er is minder aandacht voor preventie. Opbouwwerk is daarop een uitzondering. Ook in de Nederlandse sociale wijkteams is een probleemgerichte individuele focus zichtbaar. Kitty de Laat, directeur Welzijnsorganisatie Vivaan: 'Helaas zie je ook in de sociale wijkteams de focus vooral op de individuele en probleemgerichte aanpak. Terwijl je op basis van de visie achter de transities zou verwachten dat er meer aandacht zou zijn voor opbouwwerk en gemeenschapsdenken. Bij opbouwwerk staan niet de individuele problemen, maar het verbinden van talenten van mensen centraal. Daarnaast zijn opbouwwerkers goed in het ontwikkelen van een collectieve aanpak, ook als oplossing voor individuele vragen.’

Bij opbouwwerk staan niet de individuele problemen, maar het verbinden van talenten van mensen centraal

Opbouwwerk onlosmakelijk verbonden met macht

Gardham: ‘Centrale thema’s binnen opbouwwerk zijn machtsverhoudingen en (on)gelijkheid.  Het is onmogelijk om je daar als opbouwwerker niet mee bezig te houden. Via Engelse wetswijzigingen zoals ‘the Right to Bid’, ‘the right to challenge’ en ‘the right to build’ kunnen Engelse opbouwwerkers burgerinitiatieven ondersteunen en versterken. De opbouwwerker wil dat de stem van mensen wordt gehoord die anders onhoorbaar blijven. Dat is  waar opbouwwerk over gaat.’ Sociaal werkers in Nederland zouden volgens de aanwezigen meer moeten nadenken over democratische waarden. Nederlandse opbouwwerker Guido Roelofs: ‘Het verbeteren van de machtspositie van bewoners is wat mij betreft het DNA van de opbouwwerker. Dat mag best meer aandacht krijgen.’

Belang opbouwwerk

In de discussie die volgt,  geven aanwezigen aan dat de vaardigheden van opbouwwerkers van belang zijn voor een goed functionerend wijkteam. Opbouwwerk als specialisme geeft kleur aan sociaal werk en is van waarde voor de wijk. Paul Vlaar: ‘In het huis van sociaal werk zal naast een gemeenschappelijke woonkamer ook ruimte zijn voor beroepsgroepen met specifieke competenties. Wijkgericht werken is een talent van opbouwwerk en dat mogen opbouwwerkers best wat vaker laten zien’.

De teloorgang van de Big society

Onderzoekers van de Britse denktank Civil Exchange concludeerden begin 2015 in een grootschalig onderzoek dat de resultaten van deze koersverandering in Engeland vooral negatief uitpakken. Er bestaat een grote sociale ongelijkheid en hoewel er burgerinitiatieven ontstonden, gebeurde dit niet op de schaal die men vooraf verwachtte. Zie voor meer informatie het artikel ‘De teloorgang van Big Society’ van Aletta Winsemius.

 

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 7 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.