De overheid van de toekomst en wat sociale innovatie daarin betekent

Blog van Christine Kuiper, Movisie
artikel - 5 maart 2014
De overheid van de toekomst en wat sociale innovatie daarin betekent

De verhoudingen tussen overheid en burger zijn sterk in beweging. Dit vraagt om een omslag in denken en doen van zowel burgers als instituties. Voor een soepele en zachte omslag is helaas geen tijd. De crisis zet druk op de ketel. De hoge snelheid waarmee de decentralisatietrein door Nederland dendert, doet een groot beroep op burgers.

Is dat erg? In sommige gevallen wel. En die gevallen moeten we met zorg behandelen. Maar in veel situaties kunnen burgers die snelheid vele malen beter aan dan de overheid. De burger is immers gewoon een mens die in zijn dagelijkse leven bijna alles horizontaal oplost. De wijzigingen die van burgers en van deze instituties gevraagd worden houden dan ook geen gelijke tred.

Het primaat ligt bij de politiek

Naar mijn mening blijven politiek en overheid  verticaal opereren: zij vertellen van bovenaf wat burgers moeten doen en laten. Immers, de burger kiest eens in de vier jaar een volksvertegenwoordiging. En in de tussentijd ligt het primaat bij de politiek. Over de hoofden van burgers heen wordt beslist en besloten.

Nieuwe verhouding met burgers

Kan dat anders? Jazeker. Door een stap terug te doen en met een helikopterview te kijken, kunnen overheden kiezen om te investeren in het broodnodige vertrouwen in burgers. Als zij tenminste de durf hebben om een nieuwe verhouding met burgers aan te gaan. Niet alleen vanuit financieel oogpunt maar ook vanuit een hart voor een gezonde civil society.

Betrokken burgers dus effectief

In de overheid van de toekomst zijn burgers coproducent, initiatiefnemers, partner en misschien zelfs  ‘creator’. Oók de kwetsbaren. Initiatieven van burgers worden in deze overheid van de toekomst niet met scepsis bekeken. Integendeel: Yes we can! Van harte welkom en ga je gang en we helpen je graag als dat nodig is. De overheid van de toekomst durft het aan samen met burgers een maatschappelijke agenda op te stellen én uit te voeren. Vooraf weten zij niet precies wat er uit komt. Dat is eng. Het kost in eerste instantie meer tijd. Maar het scheelt reparatie achteraf. Want burgers voelen zich betrokken en daarmee is het effectief.

Van top-down naar bottom-up

Deze wijze van opereren noemen we ook wel sociale innovatie. Deze aanpak gaat uit van de kracht van de betrokkenen, omarmt en vertrouwt grassroots initiatieven. We moeten niet wachten maar nu aan de slag met een andere vorm van sturing: van top-down naar bottom-up. Waarderen en faciliteren van burgerinitiatieven en sociaal ondernemerschap, nieuwe businessmodellen, een andere, meer gelijkwaardige, verhouding tussen burgers en overheid gebaseerd op co-operatie en co-creatie.

Mijn stelling? Niet alleen de burger moet van alles, óók de overheid. Pas als de gewenste horizontalisering is doorgevoerd, kan de participatiesamenleving tot bloei komen. Waar wachten we op?

Christine Kuiper is adviseur Sociale innovatie bij het team Effectiviteit en vakmanschap.

Reacties

Reageer op dit artikel

1 + 0 =
Los deze eenvoudige rekenoefening op en voer het resultaat in. Bijvoorbeeld: voor 1+3, voer 4 in.